Mahkeme Haydarpaşa Lisesi arazisindeki SİT değişikliği kararını iptal etti

28 Kasım 2021’de Resmi Gazete’de yayınlanan karar ile “sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı” olarak tescillenen Haydarpaşa Lisesi arazisinin SİT değişikliği kararı iptal edildi.

Abone ol

DUVAR - Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile Üsküdar Belediyesi’nin yapılaşmaya açmaya çalıştığı arazi hakkında TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi ile Validebağ Gönüllüleri Derneği’nin açtığı davada İstanbul 3’üncü İdare Mahkemesi, SİT değişikliği kararının iptaline hükmetti.

Birgün'de yer alan habere göre, TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi, Haydarpaşa Lisesi arazisini yapılaşmaya açacak değişikliğin iptalini isteyen Validebağ Gönüllüleri Derneği’nin açtığı davaya müdahil oldu. İstanbul 3’üncü İdare Mahkemesi’nde görülen dava kapsamında bilirkişi raporu hazırlandı.

Bilirkişi raporunda, söz konusu değişikliğe dayanak olan 23 No’lu Ekolojik Temelli Bilimsel Araştırma Projesi Raporu’nun (ETBAR) Aralık 2016’da hazırlandığı belirtildi. ETBAR’ın Validebağ 1’nci derece doğal SİT alanının tamamını kapsadığını aktaran rapor, değerlendirme sonucunda söz konusu alanın “nitelikli doğal koruma alanı” olmasının önerildiğini belirtti.

Raporda Haydarpaşa Lisesi’nin bulunduğu alanın “sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı” olmasına yönelik herhangi bir önerinin yer almadığını kaydeden bilirkişiler, metin içinde yapılan taramada lise alanından hiç bahsedilmediğini belirtti.

EYLÜL 2021'DE GEÇİCİ YAPILAŞMA KOŞULLARI BELİRLENDİ

Bilirkişi raporuna göre, değişikliğin dayandığı ETBAR, İstanbul 1 Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu’nda görüşüldü ve Eylül 2021’de Haydarpaşa Lisesi arazisi için şu geçici yapılaşma koşulları belirlendi:

1 - Bu alanla ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun ve ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu’nun uygun görüşü olmadan herhangi bir uygulamaya izin verilmez.

2 - Bu alanda, eğitim tesisi ve eğitim tesisine hizmet veren tamamlayıcı nitelikte diğer yapılar yapılabilir.

3 - Haydarpaşa Lisesi doğal sit alanında yer alan tescilli kültür varlığında uygulamalarda ilgili Koruma Bölge Kurulu’ndan izin alınması gerekmektedir.

4 - Haydarpaşa Lisesi doğal sit alanında yapılacak uygulamalar sırasında Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında herhangi bir kültür varlığına rastlanması durumunda, yasaya göre çalışmaların durdurularak en yakın mülki amirliğe ve müze müdürlüğüne haber verilmesi gerekmektedir.

5 - Haydarpaşa Lisesi doğal sit alanına ilişkin en kısa zamanda koruma amaçlı imar planının hazırlanarak ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna ve ilgili Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonuna iletilmesi gerekmektedir.

'HAYDARPAŞA'NIN GEREKÇESİZ BİÇİMDE KONTROLLÜ KULLANIM ALANI İLAN EDİLMESİ MEVZUATA UYGUN DEĞİL'

Bilirkişi raporuna göre, doğal SİT alanı içinde yalnızca Haydarpaşa Lisesi bulunmuyor.

Alanda lisenin dışında Adile Sultan Kasrı ve müştemilatları gibi önemli sivil mimarlık örnekleri ile Haydarpaşa Lisesi ile hemen hemen aynı dönemlerde yapılmış Validebağ Fen Lisesi, Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi ve Öğretmenler Huzurevi gibi başka yapılar da yer alıyor.

Bilirkişi raporunda söz konusu alanda benzer dönemlerde inşa edilmiş yapılar varken neden sadece Haydarpaşa Lisesi alanı için statü değişikliğinin gündeme getirildiğinin dosyadaki bilgi ve belgelerden anlaşılamadığı belirtildi.

Rapora göre, bilirkişi keşfi sırasında heyete eşlik eden okul yöneticileri, okul alanı içinde pansiyon olarak kullanılan yapıların risk oluşturması nedeniyle kullanımının kısıtlandığını ifade etti.

Raporda, bu bilginin 6 Şubat Maraş depremlerinden sonra okul yapılarının güvenliğiyle ilgili açıklamalar ve İstanbul Valiliği tarafından 20 Şubat 2023’te yapılan pansiyon binalarından “riskli yapı” şeklinde bahsedilen açıklamayla desteklendiği kaydedildi.

Validebağ’ın SİT Alanları Yönetim Sistemi’nde halen “1’nci derece doğal SİT alanı” olarak işlem gördüğünü belirten bilirkişiler, dosyadaki ETBAR’la önerilen “nitelikli doğal koruma alanı” statüsünün hala değerlendirme aşamasında olduğunu aktardı. ETBAR’la önerilen değişikliğin henüz bir sonuca ulaştırılmadığını kaydeden bilirkişiler, ETBAR’da hiç bahsi geçmeyen Haydarpaşa Lisesi’nin gerekçesiz bir şekilde “sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı” olarak ilan edilmesinin koruma mevzuatı açısından uygun olmadığını belirtti.

Bilirkişi heyeti, ortak görüşünde, Haydarpaşa Lisesi’nin Validebağ’ın 1’inci derece doğal SİT alanı olarak tescillenmesinden önce alanda yer aldığını aktardı.

Lisenin pansiyonlar dahil mevcut işleyişinin bozulmasına gerek olmadığını kaydeden heyet, riskli durumda olan yurt binalarının Valilik kararıyla da yenilenebileceğini belirtti ve lise arazisinin “sürdürülebilir koruma ve kontrollü kullanım alanı” olarak belirlenmesinin uygun olduğunu değerlendirdi.

MAHKEME HEYETİ: 'BAKANLIĞIN İŞLEMİNDE KAMU YARARI VE HUKUKA UYGUNLUK YOK'

Mahkeme heyeti, alanın koruma önlemi gerektiren nadir ve endemik bitki türleri barındırdığından yapılaşmaya açılarak ekolojik bütünlüğünün bozulacağını aktardı. Heyet, ETBAR’da dava konusu alanın “nitelikli doğal koruma alanı” olarak tescil edilmesi yönünde görüş belirtildiğini hatırlattı ve buna aykırı bir işlem tesis edildiğini ifade etti.

Bakanlığın işleminde kamu yararı ve hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varan heyet, dava konusu işlemi iptal etti. 

(HABER MERKEZİ)