Abdurrahman Ayd─▒n
Abdurrahman Ayd─▒n

Bir Cem Y─▒lmaz filmi ­čśë

├çar┼čamba, 15 May─▒s, 2019
Simgesel sermayeniz ne kadar y├╝ksek olursa olsun, onun da bir enflasyonu vard─▒r. Kolektif fantezileri canl─▒ tutmaya d├Ân├╝k simgesel seferberliklerin yetmez oldu─ču bir nokta elbette var ve o e┼čik de ge├žildikten sonra aleni yalanlar devreye girer. Manip├╝lasyonun adeta ikinci bir do─ča halini ald─▒─č─▒ bir toplumsal uzamda art─▒k manip├╝lasyonu m├╝mk├╝n k─▒lacak bir omurga da kalmaz.

K├╝rt ┼čehirlerindeki operasyonlarda Enfal Suresi’nin 17’nci Ayeti’nin ├╝rpertici kullan─▒mlar─▒na tan─▒kl─▒k etmi┼čtik. Bedr Sava┼č─▒’n─▒ konu alan surenin bu ayeti, as─▒l yi─čitlik pay─▒n─▒ AllahÔÇÖa hamlediyor: ÔÇťSonra onlar─▒ siz ├Âld├╝rmediniz fakat Allah ├Âld├╝rd├╝. Att─▒─č─▒n zaman da sen atmad─▒n, fakat Allah att─▒.ÔÇŁ Bu konuda hangi gelene─čin izlenmekte oldu─ču konusunda, Saddam H├╝seyinÔÇÖin de G├╝ney K├╝rdistanl─▒ K├╝rtlere y├Ânelik dokuz y─▒ll─▒k b├╝y├╝k operasyonunun ad─▒n─▒ ÔÇśEnfal OperasyonuÔÇÖ koymu┼č oldu─čunu hat─▒rlatal─▒m. SaddamÔÇÖ─▒n ├žat─▒┼čma halini katliama d├Ân├╝┼čt├╝ren operasyonu en sonunda Halep├žeÔÇÖde kimyasal silahlara da ba┼čvurmu┼čtu. A├ž─▒k ki bu ayete ba┼čvuranlar, kendilerini BedrÔÇÖin M├╝sl├╝man sava┼č├ž─▒lar─▒yla, ama has─▒mlar─▒n─▒ da ayn─▒ ┼čekilde BedrÔÇÖin ÔÇśm├╝┼črikleriyleÔÇÖ ├Âzde┼čle┼čtiriyorlard─▒. ├ťstelik egemen devlet ┼čiddetini de bir t├╝r ÔÇśilahi ┼čiddetÔÇÖ olarak kodlamak suretiyleÔÇŽ Egemen devlet ┼čiddeti, b├╝t├╝n ├ž─▒plakl─▒─č─▒yla a├ž─▒─ča ├ž─▒k─▒p da bu t├╝rl├╝ bir siyasal-teolojik zeminde anlamland─▒r─▒ld─▒─č─▒nda, ─░slami s├Âylemin en ├žok ├Âv├╝nd├╝─č├╝ meselelerden birinin de ters y├╝z olmu┼č halini g├Âr├╝n├╝r k─▒l─▒yor: Bu d├╝zeyde bir ┼čiddet edimi i├žerisinde, ger├žekten de Tanr─▒ ile kul aras─▒nda hi├žbir arac─▒ kalm─▒yor; ├ž├╝nk├╝ Tanr─▒sal ┼čiddet egemen-devlet taraf─▒ndan gasp edilmi┼č olarak varl─▒k buluyor. K├Âkenlere yap─▒lan ba┼čvuru, yaln─▒zca ├ž─▒plak ┼čiddeti me┼črula┼čt─▒rmakla kalm─▒yor, din-devlet geriliminde teolojik bir felaketle de sonu├žlan─▒yor: En sinsisinden bir ÔÇś┼čirkÔÇÖ hali; ├ž├╝nk├╝ bu durum i├žerisinde ÔÇśd├╝┼čmanÔÇÖ yaln─▒zca d├╝nyevi hukukun d─▒┼č─▒na at─▒lmakla kalm─▒yor, ayn─▒ zamanda ilahi hukukun da d─▒┼č─▒na at─▒l─▒yor. Her iki alanda da kendisine her ┼čeyin yap─▒labilir oldu─ču bir fig├╝r haline getiriliyor ÔÇśd├╝┼čmanÔÇÖ fig├╝r├╝. Dolay─▒s─▒yla yaln─▒zca d├╝nyevi alanda de─čil, ilahi alanda da ÔÇśh├╝k├╝mÔÇÖ vermi┼č oluyor d├╝nyevi iktidar.

Yine 15 Temmuz sonras─▒nda g├╝nlerce Sel├ó okundu camilerden. Bu da Osmanl─▒daki sefer hallerine y├Ânelik bir ├ža─čr─▒ i├žeriyordu. Ordu b├╝y├╝k seferlere ├ž─▒karken Sel├ó okunarak u─čurlan─▒rm─▒┼č. B├Âylelikle askerler Sel├ólar─▒n─▒n okunmu┼č oldu─ču duygusuyla, yani bir bak─▒ma ├Âlmeden ├Âlm├╝┼č olarak giderlermi┼č sava┼ča. Yine de, bu t├╝rl├╝ bir hayat-├Âl├╝m rejimine ba┼čka bir bak─▒┼č─▒n da m├╝mk├╝n oldu─čuna i┼čaret etmek ├╝zere Yunus EmreÔÇÖnin ┼ču dizelerini hat─▒rlamal─▒: ÔÇťYunus ├Âld├╝ deyu sel├ó verirler / ├ľlen hayvan olur, dervi┼čler ├ÂlmezÔÇŁ & ÔÇť├ľl├╝r ise ten ├Âl├╝r, canlar ├Âlesi de─čil.ÔÇŁ Yine H├╝daiÔÇÖyi de anmadan olmayacak: ÔÇťH├╝daiÔÇÖyim H├╝dam─▒z var / Dost elinden bademiz var / Muhabbetten kalam─▒z var / ├ľl├╝m ├Âl├╝r biz ├Âlmeyiz.ÔÇŁ ─░ki ayr─▒ yersiz yurtsuzluk bi├žimi: Biri s├╝rekli fethe y├Ânelen, asla yerle┼čemeyen bir sava┼č makinesi, di─čeri b├╝t├╝n yery├╝z├╝n├╝ yurdu bildi─či i├žin hi├žbir yeri ÔÇśyurtÔÇÖ tutmayan dervi┼člik. ├ľyle ya, yurt tutmak k─▒l─▒├žla olur, malum.

Ge├žmi┼čin b├╝t├╝n militarist imgelerinin bu ├ža─čr─▒l─▒┼č─▒, ayn─▒ zamanda imparatorluk ge├žmi┼čine sahip olman─▒n kibrinden de besleniyordu/besleniyor. Bir ÔÇśbizlikÔÇÖ durumunun sembolik temellerini, ge├žmi┼čin sembollerine d├Ân├╝k ├ža─čr─▒n─▒n harekete ge├žirdi─či kolektif bilin├žd─▒┼č─▒ olu┼čturuyordu. Bu bilin├žd─▒┼č─▒n─▒n ├Âznesi, ├žo─čunlukla oldu─ču ├╝zere, kendisini kendi yap─▒p ettiklerinden sorumlu hissetmeyen bir ├Âznedir. ─░┼čler iyi gitmiyorsa bunun sebebi daima ÔÇśonlard─▒rÔÇÖ; ├ž├╝nk├╝ ge├žmi┼č, g├Âstermektedir ki arzulanan ┼čeyler ger├žek olmu┼čtur. Bu da g├Âsteriyor ki ge├žmi┼če d├Ân├╝k ├ža─čr─▒, ge├žmi┼čin tarihsel olarak ├ža─čr─▒l─▒┼č─▒ de─čildir. Bu ├ža─čr─▒ g├╝ncel bir fantezinin ayakta tutulmas─▒ y├Ân├╝nde i┼člevlenir. Bunun ├Âznesi hi├žbir ┼čeyden sorumlu de─čildir, su├ž hep ba┼čkalar─▒ndad─▒r. Bu da negatif bir simgesel ekonomi yarat─▒r. Dolay─▒s─▒yla arkaik zamanlara dair g├╝ncel tahayy├╝l i├žerisinde, o d├Ânemin d─▒┼č d├╝┼čmanlar─▒na atfedilen b├╝t├╝n nitelikler, art─▒k egemenlik sahas─▒n─▒n i├žerisindeki i├ž-d├╝┼čmanlara atfedilir ve ├╝stelik bunlar i├žeride olduklar─▒ i├žin hukuksal bir d├╝┼čman stat├╝s├╝nden de yoksundurlar. Bu s├Âylem, bu fig├╝rleri ancak ÔÇťter├ÂristÔÇŁ ya da ÔÇťpotansiyel ter├ÂristÔÇŁ olarak i├žerebilir.

Yine reel ekonominin bu t├╝rl├╝ bir simgesel ekonomiyle i├ž i├že ge├žti─či bir toplumsal durum da s├Âz konusu. Yani reeldeki bir de─čersizlik duygusunu simgesel bir de─čerle telafi etmeye ├žal─▒┼čmak bi├žiminde bir duygular ekonomisi de s├Âz konusu. Bu hususta Bahad─▒r ├ľzg├╝rÔÇÖ├╝n ┼ču yaz─▒s─▒n─▒ d├Ân├╝p d├Ân├╝p okumal─▒.

Ancak bir ─░ngiliz atas├Âz├╝yle ifade edilirse ger├žeklik ├žarpar. Simgesel sermayeniz ne kadar y├╝ksek olursa olsun, onun da bir enflasyonu vard─▒r. Kolektif fantezileri canl─▒ tutmaya d├Ân├╝k simgesel seferberliklerin yetmez oldu─ču bir nokta elbette var ve o e┼čik de ge├žildikten sonra aleni yalanlar devreye girer. Manip├╝lasyonun adeta ikinci bir do─ča halini ald─▒─č─▒ bir toplumsal uzamda art─▒k manip├╝lasyonu m├╝mk├╝n k─▒lacak bir omurga da kalmaz. ├ç─▒plak ekonominin d├╝nyas─▒nda bir din olarak kapitalizm ge├žerlidir ve bu d├╝nya, b├╝t├╝n ├ž─▒plakl─▒─č─▒yla kendini dayatt─▒─č─▒nda, hi├žbir fantezi onun ├╝zerini ├Ârtemedi─činde ne Enfal Suresi’ne yap─▒lan ba┼čvurular─▒n inand─▒r─▒c─▒l─▒─č─▒ kal─▒r, ne de fetihlere y├Ânelik ├ža─čr─▒n─▒n. Ortada ├Âyle b├╝y├╝k ve ger├žek bir ÔÇśzaferÔÇÖ de s├Âz konusu olmad─▒─č─▒na g├ÂreÔÇŽ Yine de Yunus EmreÔÇÖnin s├Âzleriyle, ÔÇťGevhersiz g├Ân├╝llere y├╝z bin s├Âz s├Âyler isen / HakÔÇÖtan nasip olmazsa nasip alas─▒ de─čil.ÔÇŁ

YAZARIN D─░─×ER YAZILARI