Önder Algedik
Önder Algedik
  • oalgedik@gazeteduvar.com.tr

Hep iki maliyeci ile içiyoruz

Cuma, 13 Temmuz, 2018
Öyle bir zam geldi ki tek başınıza bir rakı içseniz, “bir 35’lik alayım” deseniz cebinizden çıkan 63 TL’nin 25 TL’sini üreticiye, 38 TL’sini ise ÖTV ve KDV olarak devlete veriyorsunuz. Hadi diyelim 70’lik alayım deseniz hemen masanıza iki maliyeci oturuyor.

Geçen hafta alkollü içkilere zam geldi. Ama alkol üretimi değil, ÖTV’si zamlandı. Daha önce ocak ayında Maliye Bakanlığı, ÖTV’sine zam yapmıştı zaten. ÖTV zammı sonuçta alkole zam demek. Tabii durum tepkiyle karşılandı, bir anda sosyal medyada #AlkoldeTüketimBoykotu çağrıları yapılmaya başlandı.

Öyle bir zam geldi ki tek başınıza bir rakı içseniz, “bir 35’lik alayım” deseniz cebinizden çıkan 63 TL’nin 25 TL’sini üreticiye, 38 TL’sini ise ÖTV ve KDV olarak devlete veriyorsunuz. Hadi diyelim 70’lik alayım deseniz hemen masanıza iki maliyeci oturuyor. Şöyle ki 112 TL’lik bir rakı alıyorsunuz. Bunun 38 TL’lik kısmı vergisiz fiyat. Kalan 74 TL ise vergi. Yani özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi. Çiftçi anasonu üretecek, işçi alkolü üretip anason ile damıtacak, patron kâr edecek, dağıtımcı için 38 TL vereceksiniz, sonra maliyeci gelecek ve sizden 78 TL isteyecek. Yani her içtiğinizde yanınızda iki maliyeci taşıyacaksınız.

ÖTV YÜZDE 33 ZAMLANDI!

Maliye Bakanlığı biri yıl başında, diğeri yıl ortasında olmak üzere iki defa 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nun (12/3) maddesi gereğince listeyi günceller. Bu listede yer alan “asgari maktu vergi tutarı” o ÖTV hesabının kaynağıdır.

Rakının asgari maktu vergi tutarı 2017 yılında 159,9331 TL idi. 2018 başında 171,2723’e çıktı. Şimdi yapılan zam ile bu miktar 213,0168 TL oldu. Böylece asgari maktu vergi tutarı bir yılda yüzde 33 zam gördü yani 53,0837 TL arttı. Hülasa asgari maktu vergi tutarı ÖTV yüzde 33 oranında artarak 53 TL zamlandı.

BEŞ AYDA 4 MİLYAR TL ALKOL ÖTV’Sİ

Maliyet Bakanlığı yılın ilk beş ayında alkollü içkilerin ÖTV’sinden 4 milyar 58 milyon TL vergi geliri elde etti. Bu beyana dayanan gelir vergisinden fazla. Hedef ise alkol tüketen insanlardan 10,5 milyar TL ÖTV geliri elde etmek.

Alkolden alınan vergiler başka işler için harcanacak. Kız çocuklarının eğitimine harcansaydı bu ülke bugün dünya lideriydi. İklim için harcansaydı bu para ile toplu taşıma ücretsiz hale gelir, her yerde bisiklet ulaşımı olurdu. Estonya’nın yaptığı gibi biz de ülkede toplu taşımayı ücretsiz yapabilirdik. Böyle olsaydı akşamcılar büyük bir zevkle bu vergiyi verirdi. Ama durum öyle değil. Bu paralar daha çok müteahhitlere gidiyor. Kentsel dönüşüm adı altında dördüncü deprem bölgelerindeki evler bile yıkılıyor. Bunun için müteahhitlere 6,6 milyar TL para aktarılmış.

ALKOLDE TÜKETİM BOYKOTU 

Ekşi yazarları “4 Temmuz 2018 büyük alkol boykotu” adı altında çağrı yaptı. Yazarlardan biri durumu şöyle özetlemiş: Duble yollar bizim dublelerle yapıldı. Çok açık ki akşamcılar alkol vergilerinin ne için verildiğini çok iyi biliyor. İktidar taraftarları da bunun farkında. O yüzden Akit bu boykotla ilgili “Kemalistler alkolü bıraktı, bakın neden…” derken Takvim boykotu “Alkol boykotuyla ekonomiyi hedef aldılar” başlığı ile verirken “duble yol” ekonomisini çağrıştırıyor gibiler.

Alkol zammı daha başlangıç. Arkasında seçim maliyetlerini ve batık projeleri karşılamak için doğalgaz, elektrik ve petrol kalemlerine yapılacak zamlar var. 4 Ağustos’a kadar sürecek #AlkolTüketiciBoykotu ise şimdilik sadece bir başlangıç olacak gibi.

Bu topraklarda boykot çok iş görmüştür. Mesela 190 yıl önce ekmek zammına karşı İzmirli kadınların kazandığı direniş ya da son zamanlarda ODTÜ öğrencilerinin kantin boykotunu örnek verebiliriz. Ama alkol boykotu kazanırsa yüksek vergiler kaybedecek, üretim ve paylaşım kazanacak.


Önder Algedik kimdir?

Proje yöneticisi, enerji ve iklim uzmanı, aktivist. Çeşitli sektörlerde proje yöneticiliği yaptıktan sonra son yıllarda iklim değişikliği ve enerji alanında uzman olarak çalışmaktadır. Tüketici ve İklimi Koruma Derneği yönetim kurulu üyesi olup 350ankara.org iklim aktivist grubunun kurucularındandır. Yaptığı çalışmaları ve değerlendirmeleri daha önce Cumhuriyet Enerji'de kamuoyu ile paylaşırken, aynı zamanda yesilekonomi.com'da da yazmaktadır. Raporlarına ve arşivine http://www.onderalgedik.com/ adresinden ulaşılabilir.

YAZARIN DİĞER YAZILARI