KONUT FİYATLARI REEL OLARAK GERİLEMEYE DEVAM EDİYOR

Emlak sektöründe olumsuz eğilimler sürüyor. Bir yandan maliyetler artarken, öte yandan fiyatlardaki köpüğün henüz tamamıyla alınmamış olması bu etmenlerden biri... Bir diğeri konut kredilerinin faiz oranlarının yüksekliği ve orta ve dar gelirli grupların konut talebinin çok düşük seviyelere gerilemesi. Bunun yanında eski konutlara yönelik talepteki azalış da bir başka etmen... Tüm bunların sonuçlarını ‘konut fiyat endeksi’nde (KFE) açıkça görüyoruz. KFE, Temmuz 2024'te aylık yüzde 0.9, yıllık yüzde 38.7 arttı. KFE, bu dönemde reel olarak azalış yüzde 14.3 oldu. Endeks değerleri geçen yılın aynı ayına göre ise İstanbul'da yüzde 26.8, Ankara'da yüzde 39.4 ve İzmir’de yüzde 37 yükseldi. Türkiye'deki konutların kalite etkisinden arındırılmış fiyat değişimlerini izlemek amacıyla hesaplanan KFE (2023=100) temmuzda bir önceki aya göre yüzde 0.9 artarak 141.3 oldu. KFE, temmuzda yıllık yüzde 38.7 artarken, bu dönemde reel olarak azalış yüzde 14.3 oldu. Üç büyük il için KFE değişimine bakıldığında, temmuzda bir önceki aya göre İstanbul ve İzmir için yüzde 0.2 azalış, Ankara için yüzde 0.6 artış görüldü. Endeks değerleri geçen yılın aynı ayına göre ise İstanbul'da yüzde 26.8, Ankara'da yüzde 39.4 ve İzmir’de yüzde 37 yükseldi. TCMB, KFE hesaplama yönteminde zamanlılığı artıracak şekilde revizyon yapmıştı.

ENERJİ ENFLASYONUNDA DA OECD LİDERİ UNVANIMIZ VAR!

Ne yazık ki bir kez daha lideriz! Gıda enflasyonunda olduğu gibi enerji enflasyonunda da dünyadan negatif ayrışıyoruz! Ekonomik Kalkınma ve İş Birliği Örgütü’nün (OECD) Haziran 2024 ile ilgili verilerine göre, Türkiye, yüzde 89.8’lik enerji enflasyonuyla lider durumda. Türkiye’nin ardından yüzde 18.3 ile Kolombiya geliyor. Üçüncü sırada ise yüzde 15.1 ile Belçika var. Bu oran Şili’de yüzde 10.7, Danimarka’da yüzde 10, Yeni Zelanda’da yüzde 9.2, Japonya’da yüzde 7.7, Meksika’da yüzde 6.3, İspanya’da yüzde 6.1, Avustralya’da yüzde 5.6, Fransa’da yüzde 4.6, Kore Cumhuriyeti’nde yüzde 2.5, Kanada’da yüzde 0.5. OECD ortalaması yüzde 2.3, Avrupa ortalaması yüzde 0.2. Almanya, ABD, İtalya ve Birleşik Krallık'ta ise oranlar eksiye düşüyor. Türkiye’nin enerji giderlerinin artacağını öngörmek gerek. Bunda hem iç hem de dış etmenler etkili olacak. Mayıs ayında tüm meskenlere uygulanan 25 metreküplük bedava doğalgaz uygulaması sonlandı. 1 Ağustos’tan itibaren doğalgaz bedeline yüzde 38’lik bir zam geldi. Bu da hem haneler hem de sanayi açısından ek bir yük oluşturuyor. Geçen ay elektriğe de yüzde 38 zam yapıldı. Küresel ölçekte ise başta İsrail-Hamas savaşının her an bölgesel bir savaşa dönüşme riski bulunuyor. Bu da enerji fiyatlarının bir anda sıçramasına sebep olabilir. Rusya-Ukrayna savaşının seyri ve en büyük doğalgaz tedarikçimiz Rusya’nın doğalgaz üretimine yönelik politik müdahaleleri de bize ayrı bir fatura getirebilir. 

FAİZ İNDİRİMİNİN ZAMANLAMASINDA FED, PİYASALARIN BASKISI ALTINDA

‘Kara Pazartesi’ sonrasında, Fed, her zamankinden daha fazla baskı altında... Piyasalar bu yılın başından itibaren politika faizinde indirim bekliyordu ve bu beklenti her ay biraz daha ötelenir olmuştu. Son gelen verilerin durgunluğa işaret etmesi üzerine, küresel ölçekte yaşanan paniğin bir günde tüm piyasaları nasıl etkileyebildiğini bir kez daha görmüş olduk. Şimdi bir ölçüde toparlanma yaşanıyor. Tartışılan konu ise, Fed’in faiz artırımlarında nasıl geciktiyse, şimdi de faiz indiriminde aynı hataya düştüğü!.. Bu sebeple olsa gerek, Atlanta Fed Başkanı Raphael Bostic enflasyondaki düşüşle birlikte eylül ayında faiz indirimine açık olduğunu, Fed'in en kısa sürede harekete geçmesi gerektiğini söyledi. Bostic, Fed’in işgücü piyasasındaki soğuma işaretleri dikkate alındığında para politikasını gevşetmek için ‘geç kalmayı göze alamayacağı’ uyarısında bulundu. Federal Açık Piyasa Komitesi’nin (FOMC) oy verme hakkına sahip bir üyesi olan Raphael Bostic, fiyat baskıları hafifl edikçe yetkililerin tam istihdamı koruma görevlerinin de bilincinde olmaları gerektiğini vurguladı. Bostic, “Enflasyon aralığa girdiğine göre, görevin diğer tarafına bakmamız gerekiyor ve orada işsizlik oranının düşük seviyelerden önemli ölçüde yükseldiğini gördük. Bu beni uygun zamanlamanın ne olduğu konusunda düşünmeye sevk ediyor ve bu nedenle dördüncü çeyrekten önce harekete geçmemiz konusunda bir şeyler olmasına açığım” dedi. 

RUSYA’NIN BRICS ÜLKELERİYLE OLAN TİCARET HACMI 300 MİLYAR DOLAR

Rusya uzun süredir bir savaşın içindeyken ve çok ciddi yaptırımlarla yüzleşirken, bazı ekonomik veriler tahminlerin ötesinde iyi geliyor. Bunlardan biri de dış ticaret verileri... Rusya Sanayi ve Ticaret Bakanı Anton Alihanov, Rusya ile BRICS ülkeleri arasındaki ticaret hacminin istikrarlı şekilde artmaya devam edeceğini belirterek, “Geçen yılın sonunda BRICS ülkeleriyle ticaretimizi yüzde 28 artırdık ve 300 milyar dolarlık sınırına yaklaştık” dedi. Özellikle emtia ticaretinin söz konusu artışa katkıda bulunduğuna işaret eden Alihanov, “Ticaret hacmimiz bu yılın ilk beş ayında 2023’ün aynı dönemine göre yüzde 6.3 arttı. Taban seviye oldukça büyüdü, ancak bu artıştaki olumlu seyir yine de devam ediyor” değerlendirmesini yaptı. Bakanın, ticaret hacmindeki artışa ilişkin verdiği rakamlara, bu yıl BRICS’e yeni katılan ülkelerle ticaret dahil edilmiş değil. Haziran 2006'da St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu'nda Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin'in bir araya gelmesiyle kurulan BRICS, 2010'da Güney Afrika Cumhuriyeti'nin, bu yıl ise Mısır, Etiyopya, İran ve BAE'nin katılımıyla çokuluslu bir yapı haline geldi. Otuz ülkenin daha katılmaya hazır olduğu BRICS, küresel ekonomide önemli konuma sahip ve dünya düzeninde alternatif birlik olma yolunda ilerliyor. Rusya, özellikle Ukrayna savaşından sonra BRICS’in genişlemesi amacıyla Çin ile birlikte hareket ederek önemli bir yol kat etti? Bildiğiniz üzere artık Türkiye de BRICS üyesi olmak için kolları sıvamış bulunuyor. BRICS, gelişmekte olan ve ABD başta olmak üzere Batılı ülkelerin hakimiyetine direnç gösteren devletlere uluslararası konularda daha fazla temsil ve söz hakkının verilmesi hedefini de güdüyor. Ve her geçen gün gelişen ekonomiler için cazibe merkezi olma özelliğini artırıyor.