TARIMDAKİ YAPISAL SORUNLARA PALYATİF DE OLSA BİR ÇÖZÜM

Tarım sektöründe uzun süredir yaşanan yapısal sorunlar, artık tarımsal üretimi ciddi şekilde tehdit eder bir hal aldı. Genç nüfus tarımsal üretime katılmak istemiyor, köyler boşalıyor, tarlalar ekilmiyor. Bu tabii bir sonuç, plansızlık, teşvik sisteminin sonuç alıcı olmaması gibi pek çok etmen var bu olumsuz gelişmelerde. Bu sıkışma sebebiyle, Tarım ve Orman Bakanlığı, işlenmeyen tarım arazileri için yeni bir karar aldı. Buna göre, özel mülkiyette olan ve iki yıl üst üste işlenmeyen tarım arazilerinin kiralanmasına ilişkin hazırlanan yönetmelik yürürlüğe girdi. Bu yönetmelik doğrultusunda, mülkiyeti gerçek veya tüzel kişilere ait olup üst üste iki yıl süreyle işlenmeyen tarım arazileri, arazinin vasfının değiştirilmemesi ve kiralayan tarafından tarımsal üretimde kullanılması şartıyla devlet tarafından kiraya verilebilecek. Bakanlıkça kiraya verilecek tarım arazilerinin rayiç kira bedelini tespit etmek ve kiralama işlemlerini gerçekleştirmek amacıyla bir komisyon kurulacak. İşlenmeyen tarım arazilerinin tespitinde, içinde bulunulan yılın 1 Eylül tarihiyle bölgelere göre değişen hasat dönemi dikkate alınarak en geç takip eden yılın 31 Ağustos tarihine kadar olan süre dikkate alınacak. Tespiti yapılan işlenmeyen tarım arazileri bakanlık kayıt sistemleriyle karşılaştırılarak kontrol edilecek. Arazi Tespit Komisyonu tarafından yapılan kontrol sürecinin tamamlanmasının ardından, ekonomik bütünlüğü sağlayan parseller ve ekonomik bütünlük kapsamı dışında kalıp komisyonca ekonomik tarımsal üretim yapılabileceği değerlendirilen parseller tespit edilecek. Parselin bir kısmında işlenmeyen arazinin tespit edilmesi durumunda, bu kısımlar işlenmeyen tarım arazisi kapsamında değerlendirilebilecek. 

YABANCI TURİST SAYISI 7.33 MİLYONA YÜKSELDİ

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın açıkladığı verilere göre, temmuz ayında Türkiye’yi ziyaret eden yabancı sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2.6 artarak 7.33 milyon kişiye yükseldi. Yılın ilk yedi ayında toplam yabancı ziyaretçi sayısı, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 8.27 artarak 28.98 milyon kişiye ulaştı. Verilere göre, bu yılın ilk yedi ayında en fazla turist 3 milyon 611 bin 218 ziyaretçiyle Rusya Federasyonu’ndan geldi. Almanya 3 milyon 502 bin 628 ziyaretçiyle ikinci ve Birleşik Krallık 2 milyon 434 bin 333 ziyaretçiyle üçüncü sırada yer aldı. İran ve Bulgaristan ise dördüncü ve beşinci sıraları paylaştılar. Aylık bazda incelendiğinde temmuzda, en çok ziyaretçi gönderen ülke 3 milyon kişiyle Almanya. Bu ülkeyi 922 bin 294 kişiyle Rusya Federasyonu, 660 bin 906 kişiyle Birleşik Krallık izledi. Bölgelere göre incelendiğinde, bu yıl temmuzda Batı Asya ülkelerinden gelen turist sayısı yüzde 30.6 düşüş gösterirken, diğer Güney Asya’dan yüzde 17.61, toplam Güney Amerika’dan yüzde 24.43 artış yaşandı. Avrupa’dan gelen turist sayısı ise geçen ay yüzde 6.48, ABD’den yüzde 12.54, Okyanusya’dan yüzde 7.14, BDT ülkelerinden yüzde 3.86 artış kaydetti. Bu yıl temmuzda Almanya’dan gelen turist sayısı yüzde 9.97 artarken, bir önceki yıl yüzde 16.69 düşüş gösteren Danimarkalı ziyaretçiler yüzde 3.69 arttı. Yabancı ziyaretçilerin temmuzda en fazla giriş yaptıkları sınır kapısı ise 2.6 milyon kişiyle Antalya, 1.9 milyonla İstanbul, 803.3 bin kişiyle Edirne, 699 bin kişiyle Muğla ve 302 bin kişiyle İzmir oldu. Türkiye’ye bu yıl ocak-temmuz döneminde gelen yabancı ziyaretçilerin en fazla giriş yaptığı sınır kapısı yüzde 36.12’lik oranla İstanbul olurken, bunu yüzde 29.30 ile Antalya, yüzde 9.85 ile Edirne, yüzde 6.6 ile Muğla ve yüzde 3.21’lik oranla Artvin takip etti. 

‘HEM YÜKSEK KİRA ALAYIM HEM DE VERGİDEN KAÇAYIM!’

Hazine ve Maliye Bakanlığı, kira gelirlerindeki vergi kaçağını önlemek için çalışmalarını sürdürüyor. Bakanlığın yaptığı hatırlatmalara istinaden beyanname dönemi sonrası kira geliri sağlayan 95 bin 989 mükellef, 18.3 milyar TL matrah ve 1.2 milyar TL vergi beyan etmiş. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) bu defa, kendilerine bilgilendirme yapılan, ancak halen beyanname vermeyen yaklaşık 700 bin mükellef tespit etmiş. Şimdi bu mükelleflerle ilgili bilgiler, haklarında cezalı işlem yapılmak üzere ilgili vergi dairelerine bildirilecek. GİB, bu yılın başından itibaren, elde ettikleri kira gelirini beyan etmesi gerekenlerin tespiti ve bilgilendirilmesine yönelik çok sayıda çalışma sürdürüyor. Belirli kira bedelinin üzerindeki konutlar, günlük ve haftalık gibi kısa süreli konutlarla işyeri kiralarının banka hesapları üzerinden tahsil edilmesi gerekiyor, işte kaçak da burada ortaya çıkıyor. Kimisi kira kontratı yapmadan elden kirayı alıyor, kimiyse IBAN ile... Banka üzerinden para gönderilmesi aşamasında da gönderim nedeni olarak ‘kira ödemesi’ gerekçesinin seçilmesi gerekiyor, yine bazı ev sahipleri kiracının bu bedeli öderken ‘diğer’ seçeneğini işaretlemesini talep ediyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, bu konuya ilişkin yaptığı açıklamada, "Kontroller neticesinde, kira geliri eden yaklaşık 700 bin mükellefe gelir vergisi beyan dönemi öncesinde ve beyan dönemi içinde beyanname vermeleri gerektiğine yönelik bilgilendirme ve hatırlatma SMS'leri gönderdi. Gayrimenkullerini kiraya verip de banka kayıtları içinde yer almayan mükelleflerin de tespit edilebilmesi amacıyla tapu ve nüfus idarelerinden alınan bilgilerden hareketle potansiyel olarak kiraya verildiği değerlendirilen yaklaşık 1.5 milyon konut nezdinde fiili denetim çalışması başlatıldı" dedi. Bu çalışma kapsamında, vergi dairesi memurları tarafından 400 binden fazla adreste fiili kontroller yapılmış, kontroller neticesinde beyanname vermediği gerekçesiyle vergi dairesine çağrılanlar için yaklaşık 153.4 milyon TL tutarında vergi ve ceza ihbarnamesi düzenlenmiş. 

TÜRKİYE VERGİ GELİRLERİNDE OECD’NİN EN ALT BASAMAKLARINDA

Kira konusunda bu hamleler yapılmasına yapılıyor, ancak konu vergi oldu mu, Türkiye hâlâ tahakkuk ve tahsilatta ciddi sorunlar yaşıyor. OECD’nin ülkelerin vergi geliri canlılığını ölçtüğü ‘2023 Gelir İstatistikleri’ verilerine göre, vergi/GSYİH oranlarında Türkiye’nin oranları oldukça düşük... Vergi/GSYİH oranı, bir hükümetin topladığı vergilerin, bir ülkede üretilen tüm mal ve hizmetlerin toplam değeriyle (GSYİH) karşılaştırılmasını ortaya koyan mali bir gösterge... Daha yüksek bir oran, hükümetin ekonomiyi finanse etmede topladığı verginin yüksek olduğunu gösteriyor. Avrupa ülkeleri, ekonomilerine oranla dünyanın en yüksek vergi gelirlerine sahip ülkeler arasında yer alıyor. Daha yüksek bir vergi/GSYİH oranı, kamu hizmetleri ve sosyal güvenlik önlemlerini finanse etmek için hükümetin daha çok geliri olduğunu gösteriyor. Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri gibi bazı ülkelerde, petrol gelirleri sayesinde hükümet harcamalarını vergilerle finanse etme gereği duymadığından oran daha düşük. Dünya Bankası, yüzde 15'lik bir eşik değerin ekonomik büyüme ve yoksulluğun azaltılması için kritik olduğunu belirtiyor. Türkiye, OECD’nin ‘Gelir İstatistikleri’ verilerine göre, 1695’ten 2022’ye kadar olan süreçte Danimarka’nın ardından 2021 sonrası en büyük düşüşü yaşıyor. Türkiye’de vergi gelirlerinin ekonomiye oranındaki düşüşün 2010 sonrasında daha yüksek olduğu dikkat çekiyor.