KİRA ARTIŞ SINIRLAMASI
TEMMUZDA SON BULUYOR

Türk Borçlar Kanunu’na 8 Haziran 2022’de eklenen geçici maddeyle konut kiralarına yüzde 25 kira artış zam sınırı getirilmiş, sonrasında bu sınırlama 1 Temmuz 2024’e kadar uzatılmştı. Bu düzenleme kapsamında konut kira artış oranının tavanı yüzde 25’le sınırlandırılmıştı. Pek çok uyarı yapılmış ve bu yasal düzenlemenin ev sahipleri tarafından bir şekilde by-pass edileceği söylenmişti. Öyle de oldu. Yasal sınırın hemen hemen beş katı oranında bir artış söz konusu... Kiralarda yüzde 125 artış saptanmış. Görüldüğü üzere yasal düzenleme hiçbir işe yaramamış, tersine kiracıyla ev sahibi arasında husumet ve kavgaların ortaya çıkmasını getirmiş. Şimdi bu yüzde 25 sınırın Temmuz 2024 itibarıyla kaldırılacağı bekleniyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni düzenleme yapılmayacağını açıkladığı için 1 Temmuz’dan sonra konut kiralarındaki yüzde 25 zam sınırlaması yasası ortadan kalkacak. Konut kira zammında eskiye dönülecek. Borçlar Kanunu’nun 344. madde uyarınca 12 aylık enflasyon ortalaması hesabına göre belirlenecek. 2 Temmuz sonrası artık konutlarda kira zammı enflasyon ortalamasına yani, her ay TÜİK tarafından açıklanan bültende yer alan oran baz alınarak 12 aylık TÜFE ortalamasına göre yapılacak.

GEL DE ENFLASYON TAHMİNİN TUTTUR!

Akıldışı ‘Türkiye Ekonomi Modeli’nin uygulamaya konduğu günden bu yana, öngörüde bulunmak zaten zor. O kadar birikmiş sorun var ki, hangi birini çözeceğimizi bilemiyoruz. Çok etmenli bir kriz söz konusu olan ve üstüne üstlük resmi veriler ve demeçlerin pek çoğu da gerçeği yansıtmıyor. Hal böyle olunca, nasıl isabetli öngörüde bulunabilirsiniz? Bulunulamıyor! Önce bir hatırlatma yapalım... TCMB’nin anketinde geçen yıl mayıs ayında 12 ay sonra için yüzde 29.8’lik enflasyon öngürülmüştü. Bildiğiniz üzere, makyajlanmış TÜİK verileriyle bile gerçekleşme yüzde 75.5 oldu. İşte bu sebeple, TCMB’nin Haziran 2024 anketini de böyle okuyun! Katılımcıların cari yıl sonu tüketici enflasyonu (TÜFE) beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 43.64’ken, bu anket döneminde yüzde 43.52 olmuş. 12 ay sonrası TÜFE beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 33.21’ken, bu anket döneminde yüzde 31.79... 24 ay sonrası TÜFE beklentisi ise aynı anket dönemlerinde sırasıyla yüzde 21.33 ve yüzde 20.33... 2024 yılı Haziran ayı anket döneminde, katılımcıların 12 ay sonrasına ilişkin olasılık tahminleri değerlendirildiğinde, TÜFE’nin ortalama olarak yüzde 31.75 olasılıkla yüzde 26-29.99 aralığında, yüzde 34.89 olasılıkla yüzde 30-33.99 aralığında, yüzde 21.57 olasılıkla ise yüzde 34-37.99 aralığında artış göstereceği öngörülüyor.

TARIM-ÜFE ONİKİ AY SONRA
AYLIK BAZDA İLK KEZ DÜŞTÜ

Gıda enflasyonunun öncü göstergelerinden tarım ürünleri üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE) oldukça inatçı bir seyir izliyordu. Şimdi görece iyi bir haber geldi. TÜİK verileriyle, Tarım-ÜFE mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 0.91 azalış, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 61.24 artış kaydetti. Tarım-ÜFE böylece 12 ay sonra ilk kez aylık bazda düşüş gösterdi. Sektörlerde bir önceki aya göre, tarım ve avcılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde yüzde 1.18, ormancılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde yüzde 0.43 düşüş olurken, balık ve diğer balıkçılık ürünleri; su ürünleri; balıkçılık için destekleyici hizmetlerde yüzde 8.4 artış gerçekleşti. Ana gruplarda bir önceki aya göre, tek yıllık (uzun ömürlü olmayan) bitkisel ürünlerde yüzde 6.67 düşüş, çok yıllık (uzun ömürlü) bitkisel ürünlerde yüzdae 4.98 ve canlı hayvanlar ve hayvansal ürünlerde yüzde 2.98 artış görüldü. Hemen belirtelim, Tarım-ÜFE’deki genel artış eğiliminin tek sebebi enflasyon döngüsü değil, ekilmeyen araziler, demografik bozulma, plansızlık ve diğer yapısal sorunlar tarım sektörünün orta vadede toparlanamayacağını ve gıda enflasyonunun öyle kolay kolay düşmeyeceğini gösteriyor.

EKİLMEYEN TARIM ARAZİLERİ
YAPISAL SORUNUN BİR SONUCU

İşte tarım sektöründeki yapısal sorunlardan biri... Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Türkiye’de tarım arazilerinin yıldan yıla azaldığına işaret ederek Türkiye’nin, uzun ömürlü bitkilerle beraber toplam arazi miktarının son yirmi yılda 26.6 milyon hektardan 23.9 milyon hektara gerilediğine dikkat çekti. Bayraktar, 11 Haziran’da Toprak Bayramı dolayısıyla yaptığı yazılı açıklamasında, “Binlerce, hatta milyonlarca yılda oluşan toprak, sadece çiftçilerimiz için değil, tüm insanlık için, en önemlisi de geleceğimiz için değerli hazinemizdir. Bu bilinçle 7’den 70’e herkes toprağı korumak için elinden geleni yapmalıdır” dedi. Son yıllarda atıl tarım arazilerinin üretime kazandırılmasının yanı sıra tarım arazilerinin korunması amacıyla pek çok çalışma yapıldığını, kanunlar çıkarıldığını hatırlatan TZOB Başkanı olumlu bir haber de verdi: “Atıl tarım arazilerinin üretime kazandırılması, miras yoluyla arazilerinin bölünmesinin engellenmesi gibi uygulamalarla 2019'da 23 milyon 99 bin hektar olan toplam işlenen tarım alanı 2023’te yüzde 36 artarak 23 milyon 942 bin hektara ulaştı”. İşlenen tarım arazilerinin artışı umut veren bir gelişme, ancak çiftçiyi üretime teşvik edecek ticari koşulların da oluşturulması gerek ki, toprak işlenebilsin. Kırsal genç nüfusun tarımsal üretimden kazanç sağlayabileceğine ilişkin beklentisi olsun ki, kente göç etmek yerine tarımsal üretime yönelsin.