AÇ KALARAK ÇALIŞMANIN
YENİ ADI: ASGARİ ÜCRET

Büro Emekçileri Sendikası Araştırma Merkezi BESAR’ın ‘Haziran Ayı Açlık ve Yoksulluk Sınırı’ raporuna göre, dört kişilik bir memur ailesinin sağlıklı beslenmesi için yapması gereken aylık harcama tutarı 25,374 TL (açlık sınırı), bekar çalışanın yaşam maliyeti 30,210 TL oldu. Dört kişilik bir ailenin gıda harcamasıyla giyim, konut (kira, elektrik, su, yakıt), ulaşım, eğitim, sağlık ve benzeri ihtiyaçlar için yapılması zorunlu diğer aylık harcamalarının toplam tutarıysa 70,253 TL (yoksulluk sınırı) seviyesine yükseldi. Rapora göre, açlık sınırı önceki aya göre yüzde 4.22, önceki yılın aynı ayına göre yüzde 88.05; yoksulluk sınırı ise önceki aya göre yüzde 3.72, önceki yılın aynı ayına göre yüzde 59.94 artış kaydetti. Durum emekliler için acı, çalışanlar içinse vahim! Memur ve emekliler temmuz ayında yasa gereği zam alacak. Ancak asgari ücretliye büyük olasılıkla zam yok! SSK ve Bağ-Kur emeklileri, refah payı verilmezse, altı aylık enflasyon farkı kadar zam alacak. Bu zam da yüzde 26 civarında olacak. Memur ve memur emeklilerinin zam oranının ise yine düzenleme yapılmadığı takdirde, işçi ve Bağ-Kur emeklilerine göre yaklaşık 5 puan düşük olacağı tahmin ediliyor.

KİRA ARTIŞ SINIRLAMASI
TEMMUZDA SON BULUYOR

Türk Borçlar Kanunu’na 8 Haziran 2022’de eklenen geçici maddeyle konut kiralarına yüzde 25 kira artış zam sınırı getirilmiş, sonrasında bu sınırlama 1 Temmuz 2024’e kadar uzatılmştı. Bu düzenleme kapsamında konut kira artış oranının tavanı yüzde 25’le sınırlandırılmıştı. Pek çok uyarı yapılmış ve bu yasal düzenlemenin ev sahipleri tarafından bir şekilde by-pass edileceği söylenmişti. Öyle de oldu. Yasal sınırın hemen hemen beş katı oranında bir artış söz konusu... Kiralarda yüzde 125 artış saptanmış. Görüldüğü üzere yasal düzenleme hiçbir işe yaramamış, tersine kiracıyla ev sahibi arasında husumet ve kavgaların ortaya çıkmasını getirmiş. Şimdi bu yüzde 25 sınırın Temmuz 2024 itibarıyla kaldırılacağı bekleniyor. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni düzenleme yapılmayacağını açıkladığı için 1 Temmuz’dan sonra konut kiralarındaki yüzde 25 zam sınırlaması yasası ortadan kalkacak. Konut kira zammında eskiye dönülecek. Borçlar Kanunu’nun 344. madde uyarınca 12 aylık enflasyon ortalaması hesabına göre belirlenecek. 2 Temmuz sonrası artık konutlarda kira zammı enflasyon ortalamasına yani, her ay TÜİK tarafından açıklanan bültende yer alan oran baz alınarak 12 aylık TÜFE ortalamasına göre yapılacak.

GEL DE ENFLASYON TAHMİNİN TUTTUR!

Akıldışı ‘Türkiye Ekonomi Modeli’nin uygulamaya konduğu günden bu yana, öngörüde bulunmak zaten zor. O kadar birikmiş sorun var ki, hangi birini çözeceğimizi bilemiyoruz. Çok etmenli bir kriz söz konusu olan ve üstüne üstlük resmi veriler ve demeçlerin pek çoğu da gerçeği yansıtmıyor. Hal böyle olunca, nasıl isabetli öngörüde bulunabilirsiniz? Bulunulamıyor! Önce bir hatırlatma yapalım... TCMB’nin anketinde geçen yıl mayıs ayında 12 ay sonra için yüzde 29.8’lik enflasyon öngürülmüştü. Bildiğiniz üzere, makyajlanmış TÜİK verileriyle bile gerçekleşme yüzde 75.5 oldu. İşte bu sebeple, TCMB’nin Haziran 2024 anketini de böyle okuyun! Katılımcıların cari yıl sonu tüketici enflasyonu (TÜFE) beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 43.64’ken, bu anket döneminde yüzde 43.52 olmuş. 12 ay sonrası TÜFE beklentisi bir önceki anket döneminde yüzde 33.21’ken, bu anket döneminde yüzde 31.79... 24 ay sonrası TÜFE beklentisi ise aynı anket dönemlerinde sırasıyla yüzde 21.33 ve yüzde 20.33... 2024 yılı Haziran ayı anket döneminde, katılımcıların 12 ay sonrasına ilişkin olasılık tahminleri değerlendirildiğinde, TÜFE’nin ortalama olarak yüzde 31.75 olasılıkla yüzde 26-29.99 aralığında, yüzde 34.89 olasılıkla yüzde 30-33.99 aralığında, yüzde 21.57 olasılıkla ise yüzde 34-37.99 aralığında artış göstereceği öngörülüyor.

TARIM-ÜFE ONİKİ AY SONRA
AYLIK BAZDA İLK KEZ DÜŞTÜ

Gıda enflasyonunun öncü göstergelerinden tarım ürünleri üretici fiyat endeksi (Tarım-ÜFE) oldukça inatçı bir seyir izliyordu. Şimdi görece iyi bir haber geldi. TÜİK verileriyle, Tarım-ÜFE mayıs ayında bir önceki aya göre yüzde 0.91 azalış, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 61.24 artış kaydetti. Tarım-ÜFE böylece 12 ay sonra ilk kez aylık bazda düşüş gösterdi. Sektörlerde bir önceki aya göre, tarım ve avcılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde yüzde 1.18, ormancılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde yüzde 0.43 düşüş olurken, balık ve diğer balıkçılık ürünleri; su ürünleri; balıkçılık için destekleyici hizmetlerde yüzde 8.4 artış gerçekleşti. Ana gruplarda bir önceki aya göre, tek yıllık (uzun ömürlü olmayan) bitkisel ürünlerde yüzde 6.67 düşüş, çok yıllık (uzun ömürlü) bitkisel ürünlerde yüzdae 4.98 ve canlı hayvanlar ve hayvansal ürünlerde yüzde 2.98 artış görüldü. Hemen belirtelim, Tarım-ÜFE’deki genel artış eğiliminin tek sebebi enflasyon döngüsü değil, ekilmeyen araziler, demografik bozulma, plansızlık ve diğer yapısal sorunlar tarım sektörünün orta vadede toparlanamayacağını ve gıda enflasyonunun öyle kolay kolay düşmeyeceğini gösteriyor.