Çizginin Boşluğu

(Zeynep Sayın, 191 syf.,Norgunk Yayınları,2025)

Zeynep Sayın, düşünce dünyamıza kazandırdığı eserlerine bir yenisini daha ekliyor: Çizginin Boşluğu. Çizgi ve boşluk! İlk bakışta birbirine zıt gibi görünen bu iki kavram, aslında yaşamın dokusunu oluşturan, birbiriyle örülmüş yapılar. Kendilerine benzemeyen, başlangıçlarını ve sonlarını yalnızca kendilerinde değil, yayıldıkları her şeyde, derinlere işlemiş biçimde taşıyan çizgi ve boşluk, insanı ve toplumu yeniden, farklı bir gözle okumaya davet ediyor bizi.

​

Bu iki kavramı metnin odağına yerleştiren Zeynep Sayın, imgelere, kavramlara, nesnelere, kimi olay ve olgulara uğrayarak sanatın, yazının, yazın’ın, şiirin ve aktüalitenin sınırlarına dek genişleyen bir dizi çözümlemeye girişiyor. Yazar, çizgi ve boşluk arasındaki gerilimle oynayarak, bizi yalnızca gördüğümüzü değil, görmediğimizi, boşlukta yaratılan ince-kalın çizgileri, eksik bırakılanı düşünmeye çağırıyor. Bir akış hâlinde ilerleyen metin, diller arasında özgürce dolaşırken kışkırtıcı keşiflerle dolu, çok boyutlu bir anlatı inşa ediyor. Zeynep Sayın, bunu yaparken sözünü felsefenin, sanatın ve edebiyatın yaratıcılığıyla harmanlamaktan çekinmiyor, hatta bu harmanı metnin özüne dönüştürüyor.

​

Peki, çizgi nasıl bir norm haline gelebilir? Düzlük, doğruluk gibi kavramlar, içeriğini bir hizada ölçüp biçerken neyi dışlar, neden dışarıda bırakır? Haritalar, mülkler, hudutlar, yasalar ve toplumların sınırlarını belirleyen çizgiler, gerçekten de sadece çizgi midir? Yakından bakıldığında, boşluklardan oluştuğu görülen bu çizgiler, aslında nasıl bir terbiye aracı olarak kullanılır? Cetvel, sadece düz bir araç mı, yoksa aynı zamanda toplumsal ve bireysel düzlemleri eğip büken bir metafor mu?

Sayın, bu soruları ele alırken çizgiyi bir sınır, bir norm, bir düzen işareti olarak düşünmekle yetinmiyor; onu boşlukla birlikte düşündüğünde ortaya çıkan gizil anlamları da açığa çıkarıyor. Çizgi, başlangıcı ve sonuyla nihai bir hüküm değil, aksine bir yol, bir akış. Boşluk ise yalnızca eksiklik ya da yokluk değil; hareketin, değişimin, hatta varoluşun kendisi.

​

Çizginin Boşluğu, yalnızca bir metin değil, bitmeyen bir sorgulama ve düşünme alanı. Kendisini, tıpkı uzay düzlemine çekilmiş bir çizgi gibi uzatıyor, derinleştiriyor ve her okunuşta yeniden yazılıyor. Çizginin Boşluğu’nun ardından elinizde oylumlu bir çizginin yarattığı çarpıcı bir boşluk kalıyor.

​

Encam

(İbrahim Yıldız,116 syf.,Dipnot Yayınları,2025)

“Kütüphanenin kapanış saati yaklaşıyor. Romanı masada bırakıp çıktım. Hava kararmış. Soğuk. Gece ayaza çekecek, belli. Bacalar göğe öğürürcesine duman salıyor; dumanların içindeki siyah zerreler bir an asılı kalıyor yukarıda, sonra sokak lambalarının sarı ışığında nazlana nazlana yere iniyor: kurumdur yağan üstümüze geceden. Yolun karşısına geçip Foto Şahin’in objektife gülerek poz vermiş gelinlerle damatların çerçeveli büyük boy fotoğraflarının bulunduğu ışıklı vitrinine sırtımı dönüp bekledim. Çok geçmedi, kütüphane görevlileri birer ikişer binadan çıkmaya başladı. Yolun karşısına gözlerimi bir an bile kırpmadan bakıyorum, caddede gelip geçen zifoslu arabaların, dolmuşların, belediye otobüslerinin arasından. Ve nihayet, o!”

Yaşadığımız zamanın puslu havasında kaybolmuş insanların hikayeleri. “Büyük insanlık” sınıfına ait olanların... Bu dünyaya sessiz sedasız gelip bir yere ilişivermiş insanların. Özcesi hayatı ölümün önsözü gibi yaşayanların...

Göçebeler

(Anthony Sattin,280 syf.,Yapı Kredi Yayınları,2025)

“Göçebeler” yerleşik toplumlar ile gezgin toplumlar arasındaki dönüştürücü ve çoğu kez kanlı ilişkinin binlerce yıllık tarihini inceliyor. Anthony Sattin bu iki farklı yaşam tarzının sıklıkla göz ardı edilmiş ve birbirinden ayrılmaz bağlantılarını açıklarken, insanlığın uygarlık macerasına benzersiz bir bakış sunuyor.

Bizi insan kılan tedirginlik/yerinde duramama halinin evrimsel biyolojisi ve psikolojisini araştıran Sattin’in bu kapsamlı çalışması, Kitabı Mukaddes öncesi dönemden günümüzdeki gerileyiş sürecine dek, göçebeliğin uygarlığımızı besleyen etkileyici gücünü anlatıyor.

Göçebeler Neolitik Devrim’den Roma İmparatorluğu’nun çöküşüne, Arap, Moğol ve Babür imparatorluklarından İpek Yolu’na ve modern kültüre uzanan sıra dışı bir tarih yolculuğu.

Görünürün Kesişimi

(Jean Luc Marion,144 syf.,Ketebe Yayınları,2025)

Fransa’nın yaşayan en önemli filozoflarından biri olan ve akademik çalışmalarında Descartes, Martin Heidegger, Edmund Husserl ve Emmanuel Levinas gibi düşünürlerden etkilenen Jean-Luc Marion, Kartezyen sistem, fenomenoloji, Hıristiyan teolojisi ve sevgi felsefesi (philosophie de l'amour) alanlarında eserler vermiştir. O, Görünürün Kesişimi kitabında, imge konusunu fenomenolojik bağlamda ele alır. Resim, tele-görsel imgelem, idol-ikon meselesi gibi felsefi açıdan anlam ve önem yüklü birçok kavramı irdeler. Ona göre resim, genelde felsefenin, özelde fenomenolojinin odak noktasında yer alır. Zira resmin incelenmesi, görünürün ve görünmezin koşulları üzerine düşünmek açısından mühim bir temel sağlamaktadır.

“Görünür kendini görmeye sunar. Henüz bir açığa çıkma (révelation) söz konusu değildir, ama söz konusu olan zaten, muhtemelen, her daim mümkün olan bir açığa çıkma [zuhur etme] tarafından dayatılan şanın ağırlığına -belki daha sonra- dayanacak şeydir.”