MEVDUAT FAİZLERİNDE
DÜŞÜŞ DEVAM EDİYOR

Mevduat faizlerinde gerileme bayram haftasında da devam etti. TCMB verilerine göre, üç aya kadar vadeli TL mevduatlarda ağırlıklı ortalama faiz 21 Haziran haftasında yüzde 58.38 oldu ve mevduat faizlerinde üç ay sonra yüzde 60'ın altı görüldü. Mevduat faizleri 19 Nisan haftasında yüzde 68.88 ile zirve seviyesine çıkmıştı. Bu zirve seviyeye göre mevduat faizlerinde 10 puanlık gerileme yaşanmış oldu. Bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 21 Haziran ile biten haftada önceki haftaya göre 104.8 milyar lira artarak 16 trilyon 943.1 milyar liraya yükselmişti. Mevduat faizlerinde gerileme yaşanırken TCMB’den yeni bir düzenleme geldi. TCMB, zorunlu karşılıklar hakkında tebliğin ‘Zorunlu Karşılıklarda Farklılaşma’ başlıklı 10. maddesini yürürlükten kaldırdı. ‘Zorunlu Karşılıklar Hakkında Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’ ile yapılan düzenleme kapsamında, TCMB tarafından belirlenen esaslara göre bankalarca hesaplanacak kaldıraç oranı bulunan bankalara, ilave olarak zorunlu karşılık tesis edilmesine ilişkin uygulama yürürlükten kaldırıldı. TCMB zorunlu karşılık için kaldıraç oranına dayalı yükümlülüğü kaldırarak bankaların maliyetlerini aşağı çekerek mevduat tarafında bankaları rahatlatacak bir adım attı.

KRİPTO VARLIK YASASINDA
FAZLA MI ERKEN DAVRANDIK?

TBMM, kripto varlıklara ilişkin düzenlemeler içeren yasa tasarısını onayladı. Sermaye piyasası araçlarının kripto varlık olarak ihraç edilebilme yetkisi Sermaye Piyasası Kurulu’na (SPK) verildi. Yeni yasa kripto varlık, cüzdan, platform ve kripto varlık hizmet sağlayıcı gibi terimleri açıkça tanımlıyor ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının SPK’dan faaliyet izni almasını zorunlu hâle getiriyor. Kripto hizmet sağlayıcılarının SPK’dan faaliyet izni almaları için ise TÜBİTAK’ın belirlediği kriterlere uygun bilgi sistemleri ve teknolojik altyapı kurmaları şartı bulunuyor. Kripto hizmet sağlayıcıların her yıl bir önceki yılki faiz gelirleri hariç tüm gelirlerinin yüzde 1’ini SPK’ya ve yüzde 1’ini TÜBİTAK’a ödemesi de zorunluluklar arasında. Yurtdışı merkezli olan, ama Türkiye’de faaliyet gösteren kurumların yasa yürürlüğe girdiği ay içerisinde lisansa başvurması, lisansa başvurmayanların ise üç ay içerisinde Türkiye’deki faaliyetlerini sonlandırması gerekiyor. İzinsiz faaliyet gösteren gerçek ve tüzel kişiler üç yıldan beş yıla kadar hapis ve 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezasıyla karşı karşıya kalacak. Yeni yasada, yatırımcıların gelir ya da işlem vergisi ödeme yükümlülüğüne dair bir zorunluluk yer almıyor. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının borçları nedeniyle müşterilerin nakit ve kripto varlıklarının haczedilemeyeceği de yasa dahilinde. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mali ve bilgi sistemlerinin denetimi bağımsız denetim kuruluşları tarafından yürütülecek. Düzenlemelerin hepsi gerekli, ancak Türkiye biraz erken davrandı, hala pek çok ülkede bu düzenlemeler yapılmış değil. Yani yerli yatırımcıların bir bölümünün bu düzenlemeler sebebiyle yurtdışı merkezli kripto varlık ihraç eden firmalar üzerinden bu işlemleri gerçekleştirmesi söz konusu olabilir.

İSO 500’DE YÜKSEK
ENFLASYONUN ETKİLERİ

İstanbul Sanayi Odası (İSO), 'Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu (İSO 500)' araştırmasının sonuçlarını açıkladı. İlk iki srayı Koç Grubu şirketleri alırken, üçüncülük Azerbaycan merkezli Socar’a ait Star Rafinerisi'nin oldu. 2023 yılında Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu, 484 milyar TL’lik üretimden satış rakamıyla bir kez daha Tüpraş... 2023 yılında üretimden satışlara göre ikinci büyük kuruluş 238 milyar TL ile Ford Otomotiv oldu. Listede üçüncü sırada ise yaklaşık 227 milyar TL’lik üretimden satışla Star Rafineri yer alıyor. Star Rafineri geçen yılki listede ikinci sıradaydı. Sıralama bir yana, Türkiye’nin 500 büyük şirketinin enflasyondan arındırılmış üretimden satışları yüzde 13.8, vergi öncesi dönem kârları yüzde 19.3 düşüş kaydetti. Finansman giderleri ise yüzde 16.8 artarak 522 milyar TL seviyesine yükseldi. Şirketlerin satış kârlılığında da yüzde 0.7’lik bir düşüş yaşandı ve yüzde 8.6’ya geriledi. Enflasyon düzeltmesinin etkisiyle, aktif kârlılık 2022’deki yüzde 12.4 seviyesinden yüzde 7.3’e, özkaynak kârlılığı da yüzde 34.8’den yüzde 13.4 seviyesine indi. Araştırma, yüksek enflasyonun olumsuz etkilerini ortaya koyuyor. Satışlar ve kârlılık baskılanırken, finansman maliyetlerinden kaynaklı mâlî sıkıntının arttığı gözlemleniyor.  

YÜZDE 38’LİK ELEKTRİK ZAMMI
TARIM VE SANAYİYE DARBE VURACAK

Yüzde 38’lik elektrik zammı büyük tepkiyle karşılandı, ancak hep hanelerde kullanılan elektriğin faturası üzerine bir tartışma sürüyor. Oysaki bu zam, başta sanayi ve tarım sektörünü olumsuz etkileyecek. Yine bu sebeple silsile halinde hemen her ürüne elektrik zammının faturası yansıyacak ve enflasyonu körükleyecek. İstanbul Sanayi Odası Başkanı (İSO) Erdal Bahçıvan tepki gösterenlerden biri... Yazılı açıklama yapan Bahçıvan, zammın enflasyonla mücadele inancını sekteye uğratacağını belirtti ve ekledi: “Bu hassas dönemde elektriğe yüzde 40’a yaklaşan böylesine yüklü bir zammı; haklı gerekçeleri olsa bile, son yılların en tatsız alışkanlığı olan enflasyonist yaklaşımların değirmenine bir kerte daha su taşımak olarak değerlendiriyorum". Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Başkanı Şemsi Bayraktar da tarım sektöründe elektrik kullanımına yüzde 30 oranında yapılacak zammın, üretimin maliyetlerini artıracağını ve üretimin sürdürülebilirliğini sekteye uğratacağını belirterek tarım sektörüne istisna uygulanması talebinde bulundu. 1 Temmuz 2024 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, elektrik fiyatlarında, mesken abone grubu için yüzde 38, tarımsal faaliyetler abone grubu için yüzde 30, kamu ve özel hizmetler sektörü abone grubunun düşük kademesi için yüzde 38 ve yüksek kademesi için yüzde 20 oranında artış olacak.