PERAKENDE SEKTÖRÜNDE SOĞUMANIN ETKİLERİ GÖRÜLÜYOR

Beklentilerin aksine, alınan tüm sıkılaştırma önlemlerine rağmen perakende satışlarda soğumanın etkileri görülmüyordu. Son veriler gösteriyor ki, artık perakende satışlarda da düşüş eğilimi başlıyor. Perakende satışlarda mayıs ayında yüzde 0.2’lik bir düşüş kaydedildi. Ancak yıllık artış hâlâ yüzde 5.8 seviyesinde. Bu rakamlar, perakende satışlarda yaklaşık iki yılın en yavaş yıllık büyümesine işaret ediyor. Ticaret satış hacmi 2024 Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 3.8 azaldı. Aynı ayda motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticaretiyle onarımı için satış hacmi yüzde 18, toptan ticaret satış hacmi yüzde 4.6 azaldı, perakende ticaret satış hacmi ise yüzde 5.8 arttı. Ticaret satış hacmi aylık yüzde 3.4, perakende satış hacmi aylık yüzde 0.2 düşüş kaydetti. Aynı ayda motorlu kara taşıtlarının ve motosikletlerin toptan ve perakende ticaretiyle onarımı için satış hacmi yüzde 1, toptan ticaret satış hacmi yüzde 5.1, perakende ticaret satış hacmi ise yüzde 0.2 azaldı. Harcama gruplarına bakıldığında otomotiv yakıtlarında yüzde 1.1 daralma görüldü. Bu grubu yüzde 0.8 ile elektrikli eşya ve mobilyayla bilgisayar, kitap ve iletişim aygıtları izledi.

KKM 2 TRİLYON TL’NİN ALTINDA

Bir önceki ekonomi yönetiminden miras kalan kur korumalı mevduat (KKM) hâlâ büyük bir risk olarak kucağımızda duruyor! TCMB’nin bilançosundaki zararın en önemli sebeplerinden biri bu, aynı şekilde Hazine’nin sırtında da bir kambur. Tüm düzenlemelere rağmen, KKM’den çıkışlar ağır ilerliyor, yine de iyi bir haber gibi verelim, artık KKM ve katılma hesaplarının hacmi 2 trilyon TL’nin altına indi. BDDK'nın haftalık bülteninde yer alan bilgilere göre, 5 Temmuz ile biten hafta itibarıyla, kur korumalı TL mevduat ve katılma hesapları 2 trilyon 14 milyar 500 milyon TL'den 1 trilyon 991 milyar 500 milyon TL'ye gerilemiş bulunuyor. Aynı haftada krediler 13 trilyon 803 milyar TL'den 13 trilyon 838 milyar 500 milyon TL'ye yükselirken, mevduat 16 trilyon 447 milyar 300 milyon TL'den 16 trilyon 198 milyar 900 milyon TL'ye indi. Tüketici kredileri 1 trilyon 726 milyar 400 milyon TL'den 1 trilyon 727 milyar 600 milyon TL'ye çıkarken, bireysel kredi kartları 1 trilyon 468 milyar 200 milyon TL'den 1 trilyon 466 milyar 900 milyon TL'ye geriledi. Kredi kartlarındaki bu düşüş de iyi bir haber, tabii dar ve orta gelirli vatandaşlar için değil, genel olarak ekonomi açısından bu böyle... Takipteki alacaklar ise 216 milyar 100 milyon TL'den 218 milyar 500 milyon TL'ye çıktı. Bu son rakam ise ekonomide yaşanmaya başlayan daralmanın bir yansıması olsa gerek... 

BORSA İSTANBUL’DA YABANCI YATIRIMCININ İŞLEM HACMİ YILIN EN DÜŞÜK SEVİYESİNDE

Derinliği olmayan borsada yabancı yatırımcının davranışları da buna benzer bir şekillenme gösteriyor. Yabancı yatırımcı borsada uzun süreli yatırımlar yapmıyor, kısa vadeli kâr realizasyonlarını tercih ediyor. Borsa İstanbul, mayıs ayına ilişkin yabancı banka ve aracı kurum veya şahıs nam ve hesabına gerçekleştirilen işlemleri açıkladı. Buna göre, yabancılar geçen ay 20 milyar 554 milyon 959 bin 268 dolar tutarında alım yaparken, 21 milyar 578 milyon 122 bin 281 dolar tutarında satım gerçekleştirdi. Böylece, yabancıların net satım işlemleri 1 milyar 23 milyon 163 bin 13 dolar oldu. Yabancıların toplam işlem hacmi, 42 milyar 133 milyon 81 bin 549 dolarla yılın en düşük seviyesinde kaldı. Yabancılar aynı ayda 106 milyon 863 bin 406 dolar tutarında yapılandırılmış ürün ve fon alırken, 71 milyon 824 bin 232 dolar satım yaptı. Haziran ayında da yabancıların satış tarafında olmasıyla yılın ilk yarısında net satış 1 milyar 800 milyon 953 bin 95 dolara ulaştı. Yabancılar ilk yarıda 166 milyar 988 milyon 748 bin 417 dolar alım, 168 milyar 789 milyon 701 bin 512 dolar satım gerçekleştirdi. Toplam işlem hacmi ise 335 milyar 778 milyon 449 bin 929 dolara ulaştı. 

CARİ DENGE BEKLENTİNİN ALTINDA AÇIK VERDİ

Bir olumlu gelişme ise cari denge tarafında... Mayıs ayında cari açıkta kayda değer bir gerileme gerçekleşti. TCMB verilerine göre, mayıs ayında cari denge 1.24 milyar dolar açık verdi. Bloomberg anketine katılan ekonomistler cari dengenin 1.5 milyar dolarlık açık vermesi beklentisindeydi. Geçen ay cari açık 5.29 milyar dolar, 2023 Mayıs ayında ise cari açık 7.8 milyar dolar olmuştu. Mayıs ayı itibarıyla, on iki aylık cari açık 25.2 milyar dolar düzeyine geriledi. Bir önceki ay on iki aylık cari açık 31.7 milyar dolar olarak kaydedilmişti. Çekirdek denge olarak bilinen altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ise mayıs ayında 3.3 milyar dolar fazla verdi. Ödemeler dengesi tanımlı dış ticaret açığı ise 4.2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Hizmetler dengesi kaynaklı net girişler 4.7 milyar dolar olurken bu kalem altında seyahat kaleminden kaynaklanan net gelirler 3.9 milyar dolar olarak kaydedildi. Mayıs ayında doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler 361 milyon dolar oldu. Aynı dönemde portföy yatırımları 5.6 milyar doları tutarında net giriş gösterdi. Alt kalemler itibarıyla incelendiğinde, yurtdışı yerleşiklerin hisse senedi piyasasında 529 milyon dolar net satış ve devlet iç borçlanma senetleri piyasasında 6.1 milyar dolar net alış yaptığı görüldü. Mayıs ayında resmi rezervlerde bu ay 17.6 milyar dolar net artış oldu. Net hata noksan tarafında ise mayıs ayında beş aydır görülen çıkış ivmesi güçlü bir şekilde tersine döndü. Net hata noksan fazlası 4.5 milyar dolar oldu. Net hata noksanda mayıs ayından önceki beş ayda 18.9 milyar dolarlık çıkış görülmüştü. Bu net hata noksan kalemi ayrıca incelenmeli, zira geçmişten biliyoruz ki, bu giriş ve çıkışların kaynağı oldukça şaibeli...