ÖTV TAHSİLATINDA BÜYÜK ARTIŞ
Türkiye’nin yapması gereken yapısal reformlar arasında en önemlilerinden biri de vergi reformu... Dolaylı vergilerin toplam vergi hasılatı içindeki payı pek çok ülkeyle kıyaslandığında çok yüksek kalıyor. İşte bu durumu ortaya koyan bir veri daha... Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2024 Mayıs ayı merkezi yönetim bütçe verilerini açıklamasında, gelirlerde özel tüketim vergisi (ÖTV) hasılatındaki artış dikkat çekti. Geçen yılın ilk beş ayında 251.3 milyar TL olan ÖTV hasılatı, bu senenin aynı döneminde yaklaşık ikiye katlanarak 497.1 milyar TL'ye yükseldi. Geçen yılın ilk beş ayında 70.8 milyar TL olan alkollü içkiler ve tütün mamullerinden toplanan ÖTV, bu yılın aynı döneminde yaklaşık ikiye katlanarak 141.2 milyar TL'ye ulaştı. 2023 Mayıs ayında 15.4 milyar TL olan alkollü içkiler ve tütün mamullerinden toplanan ÖTV, bu yılın aynı döneminde yüzde 126 artışla 34.8 milyar TL'ye yükseldi. Yine Mayıs 2024'te 4.4 milyar TL olan alkollü içkilerden toplanan ÖTV, bu sene mayısta yüzde 139 oranında artışla 10.5 milyar TL'ye yükselirken bu dönemde tütün mamullerinden toplanan ÖTV de yüzde 121 artışla 24.3 milyar TL oldu. Geçen yılın ilk beş ayında 32.3 milyar TL olan petrol ve doğalgaz ürünlerinden toplanan ÖTV, bu yıl aynı dönemde yüzde 320'lik rekor artışla 135.9 milyar TL'ye yükseldi. Bu dönemde motorlu taşıtlardan toplanan ÖTV de yüzde 44.8'lik artışla 181.1 milyar TL'ye ulaştı.
KRİPTO PARA PİYASASINA
YENİ DÜZENLEMELER GELİYOR
Kripto paralara yönelik yeni düzenlemeler bu hafta TBMM’nin gündeminde olacak. TBMM Genel Kurulu, Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ni ele alacak. Teklife göre, kripto varlık hizmet sağlayıcıların kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için Sermaye Piyasası Kurulundan (SPK) izin alınması zorunlu olacak. İzin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek ve tüzel kişilerin yetkililerine üç yıldan beş yıla kadar hapis ve 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Zimmet suçunu işleyen kripto varlık hizmet sağlayıcı yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile diğer mensupları, sekiz yıldan ondört yıla kadar hapis ve 5 bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacak. Her yıl platformların bir önceki yılki faiz gelirleri hariç tüm gelirlerinin yüzde 1'i SPK, yüzde 1'i de TÜBİTAK bütçesine ilgili yılın mayıs ayı sonuna kadar ödenip gelir olarak kaydedilecek. Kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti yürütenler, yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde faaliyet izni almak üzere gerekli başvuruları yapacaklarına veya müşteri hak ve menfaatlerini zarara uğratmadan üç ay içerisinde tasfiye kararı alacaklarına dair bir beyan sunmak zorunda olacak. Yurtdışında yerleşik kripto varlık hizmet sağlayıcılar, Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik faaliyetlerini kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden üç ay içerisinde sonlandıracak.
FİTCH, TÜRKİYE’NİN BÜYÜME TAHMİNİNİ
YÜZDE 2.8’DEN YÜZDE 3.5’E REVİZE ETTİ
Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings’in ‘Para Politikası Yeni Bir Aşamaya Giriyor’ başlıklı ‘Küresel Ekonomik Görünüm Raporu’nun hazıran ayı sayısında, Türkiye ekonomisine ilişkin değerlendirmeler yer aldı. Raporda, Türkiye ekonomisinin 2024 yılının ilk çeyreğinde ihracattaki toparlanma, ithalattaki keskin düşüş ve hala güçlü olan iç talep nedeniyle tahminlerin üzerinde büyüdüğü belirtlldi. Bu gelişmeler doğrultusunda, Fitch Ratings, Türkiye ekonomisinin büyüme tahminini bu yıl için yüzde 2.8’den yüzde 3.5'e çıkarıldığını açıkladı. Kuruluşun beklentisi, Türkiye ekonomisinin 2025’te yüzde 3, 2026’da ise yüzde 3.2 büyüyeceği yönünde. Daha sıkı para politikası, daha yavaş kredi büyümesi ve maliye politikasının beklenen sıkılaşmasının bu yıl enflasyonun düşürülmesine yardımcı olacağı, önemli baz etkileriyle de temmuz ayından itibaren yıllık oranın düşmesine katkıda bulunacağı belirtilen raporda, 2024 yıl sonu enflasyon beklentisinin 2024 için yüzde 43, 2025 için yüzde 23 ve 2026 için 18 olduğu belirtildi. Rapor, Türkiye’nin resmi verileri baz alınarak hazırlandığından dolayı, özellikle enflasyon beklentisinin düşük kaldığını söyleyebiliriz. Büyümeye yönelik beklentinin artırılması ise, ekonomide soğuma önlemlerinin yeterince etkin sonuçlar vermeyeceği olarak da yorumlanabilir.
KÜRESEL BÜYÜME TAHMİNİ
0.2 PUAN YÜKSELTİLDİ
Gelelim aynı rapordaki küresel görünüme... Raporda Avrupa'da toparlanma ihtimaline olan güven arttığı, Çin'in ihracat sektörü canlandığı ve Çin dışındaki gelişmekte olan piyasalarda iç talep daha güçlü bir ivme gösterdiği için, küresel büyüme tahminlerinin yukarı yönlü revize edildiği saptaması yer alıyor. Bu doğrultuda, küresel ekonominin büyüme tahmini 2024 yılı için yüzde 2.4'ten yüzde 2.6'ya çıkarılmış. 2025 ve 2026’da, her iki yılda da küresel ekonominin yüzde 2.4 büyümesi bekleniyor. Raporda, ABD ekonomisinin yavaşladığı, ancak bunun kademeli olduğu ve ülke ekonomisi için büyüme tahmininin bu yıl için değiştirilmeyerek yüzde 2.1 seviyesinde bırakıldığı belirtildi. ABD ekonomisinin 2025'te yüzde 1.5 ve 2026'da yüzde 1.6 büyümesinin bekleniyor. Euro Bölgesi ekonomisinin büyüme tahmini ise bu yıl için yukarı yönlü revize edilmiş ve bölge ekonomisinin büyüme tahmini 2024 yılı için yüzde 0.6'dan yüzde 0.8'e çıkarılmış. Raporda, Euro Bölgesi ekonomisinin 2025'te yüzde 1.5 ve 2026'da yüzde 1.4 büyümesinin öngörülmüş. Raporda, Çin ekonomisinin de büyüme tahmininin bu yıl için yüzde 4.5'ten yüzde 4.8'e yükseltildiği, ülke ekonomisinin 2025'te yüzde 4.5 ve 2026'da da yine yüzde 4.5 büyümesinin öngörüldüğü belirtiliyor. Merkez bankalarının artık para politikasını gevşetmeye yöneldiğine işaret edilen raporda, enflasyonun kalıcı olmaya devam ettiği ve küresel faiz oranlarının gelecek 12-18 ay boyunca ‘daha sığ’ bir hızda düşmesinin beklendiği saptaması da yer alıyor.