TÜRKİYE’NİN SATINALMA GÜCÜ DEĞERİ
AB ORTALAMASININ YÜZDE 27 ALTINDA

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, satın alma gücü paritesinin (SAGP) standart bir mal ve hizmet sepetinin farklı ülkelerdeki fiyat oranı olarak tanımlandığını anımsatarak konuya ilişkin açıklamalarda bulundu. OECD, IMF ve Eurostat tanımlı üç farklı SAGP bulunduğuna belirten Yılmaz, “Siyasi istikrarı yakalayan ülkemiz, 2002'den günümüze gelişmiş ülkelere yakınsama sürecini başarıyla sürdürmektedir. 2002’de 9,279 dolar olan OECD tanımlı SAGP cinsinden kişi başına gelirimiz 2023’te 42,529 dolar olarak gerçekleşmiştir” dedi. Yılmaz’ın paylaştığı verilere göre, OECD ortalamasına yakınsama oranı 2002'deki yüzde 35 seviyesinden 2023'te yüzde 72 seviyesine geldi. 2002'de 7,605 Euro olan Eurostat tanımlı SAGP cinsinden kişi başına gelir ise 2023'te dört katına çıkarak 27,600 Euro’ya kadar yükseldi. AB ortalamasına yakınsama oranı 2002’de yüzde 38’ken 2023’te yakınsama oranı yüzde 73'e ulaştı. Yılmaz, hedeflerinin kalkınmayı sürdürmek ve yüzde 100 oranını aşmak olduğunu da sözlerine ekledi. Ancak, tüm bu açıklamaları arasında Türkiye’nin SAGP’sinin Avrupa ortalamasının çok altında kaldığı yer almadı! Onu da belirtelim, Eurostat verilerine göre, Türkiye’nin SAGP değeri Avrupa Birliği (AB) ortalamasının yüzde 27 altında kalıyor.

ÖTV TAHSİLATINDA BÜYÜK ARTIŞ

Türkiye’nin yapması gereken yapısal reformlar arasında en önemlilerinden biri de vergi reformu... Dolaylı vergilerin toplam vergi hasılatı içindeki payı pek çok ülkeyle kıyaslandığında çok yüksek kalıyor. İşte bu durumu ortaya koyan bir veri daha... Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın 2024 Mayıs ayı merkezi yönetim bütçe verilerini açıklamasında, gelirlerde özel tüketim vergisi (ÖTV) hasılatındaki artış dikkat çekti. Geçen yılın ilk beş ayında 251.3 milyar TL olan ÖTV hasılatı, bu senenin aynı döneminde yaklaşık ikiye katlanarak 497.1 milyar TL'ye yükseldi. Geçen yılın ilk beş ayında 70.8 milyar TL olan alkollü içkiler ve tütün mamullerinden toplanan ÖTV, bu yılın aynı döneminde yaklaşık ikiye katlanarak 141.2 milyar TL'ye ulaştı. 2023 Mayıs ayında 15.4 milyar TL olan alkollü içkiler ve tütün mamullerinden toplanan ÖTV, bu yılın aynı döneminde yüzde 126 artışla 34.8 milyar TL'ye yükseldi. Yine Mayıs 2024'te 4.4 milyar TL olan alkollü içkilerden toplanan ÖTV, bu sene mayısta yüzde 139 oranında artışla 10.5 milyar TL'ye yükselirken bu dönemde tütün mamullerinden toplanan ÖTV de yüzde 121 artışla 24.3 milyar TL oldu. Geçen yılın ilk beş ayında 32.3 milyar TL olan petrol ve doğalgaz ürünlerinden toplanan ÖTV, bu yıl aynı dönemde yüzde 320'lik rekor artışla 135.9 milyar TL'ye yükseldi. Bu dönemde motorlu taşıtlardan toplanan ÖTV de yüzde 44.8'lik artışla 181.1 milyar TL'ye ulaştı.

KRİPTO PARA PİYASASINA
YENİ DÜZENLEMELER GELİYOR

Kripto paralara yönelik yeni düzenlemeler bu hafta TBMM’nin gündeminde olacak. TBMM Genel Kurulu, Sermaye Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi'ni ele alacak. Teklife göre, kripto varlık hizmet sağlayıcıların kurulabilmesi ve faaliyete başlaması için Sermaye Piyasası Kurulundan (SPK) izin alınması zorunlu olacak. İzin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcısı olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek ve tüzel kişilerin yetkililerine üç yıldan beş yıla kadar hapis ve 5 bin günden 10 bin güne kadar adli para cezası verilecek. Zimmet suçunu işleyen kripto varlık hizmet sağlayıcı yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile diğer mensupları, sekiz yıldan ondört yıla kadar hapis ve 5 bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacak. Her yıl platformların bir önceki yılki faiz gelirleri hariç tüm gelirlerinin yüzde 1'i SPK, yüzde 1'i de TÜBİTAK bütçesine ilgili yılın mayıs ayı sonuna kadar ödenip gelir olarak kaydedilecek. Kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti yürütenler, yürürlük tarihinden itibaren bir ay içinde faaliyet izni almak üzere gerekli başvuruları yapacaklarına veya müşteri hak ve menfaatlerini zarara uğratmadan üç ay içerisinde tasfiye kararı alacaklarına dair bir beyan sunmak zorunda olacak. Yurtdışında yerleşik kripto varlık hizmet sağlayıcılar, Türkiye'de yerleşik kişilere yönelik faaliyetlerini kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden üç ay içerisinde sonlandıracak.

FİTCH, TÜRKİYE’NİN BÜYÜME TAHMİNİNİ
YÜZDE 2.8’DEN YÜZDE 3.5’E REVİZE ETTİ

Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ratings’in ‘Para Politikası Yeni Bir Aşamaya Giriyor’ başlıklı ‘Küresel Ekonomik Görünüm Raporu’nun hazıran ayı sayısında, Türkiye ekonomisine ilişkin değerlendirmeler yer aldı. Raporda, Türkiye ekonomisinin 2024 yılının ilk çeyreğinde ihracattaki toparlanma, ithalattaki keskin düşüş ve hala güçlü olan iç talep nedeniyle tahminlerin üzerinde büyüdüğü belirtlldi. Bu gelişmeler doğrultusunda, Fitch Ratings, Türkiye ekonomisinin büyüme tahminini bu yıl için yüzde 2.8’den yüzde 3.5'e çıkarıldığını açıkladı. Kuruluşun beklentisi, Türkiye ekonomisinin 2025’te yüzde 3, 2026’da ise yüzde 3.2 büyüyeceği yönünde. Daha sıkı para politikası, daha yavaş kredi büyümesi ve maliye politikasının beklenen sıkılaşmasının bu yıl enflasyonun düşürülmesine yardımcı olacağı, önemli baz etkileriyle de temmuz ayından itibaren yıllık oranın düşmesine katkıda bulunacağı belirtilen raporda, 2024 yıl sonu enflasyon beklentisinin 2024 için yüzde 43, 2025 için yüzde 23 ve 2026 için 18 olduğu belirtildi. Rapor, Türkiye’nin resmi verileri baz alınarak hazırlandığından dolayı, özellikle enflasyon beklentisinin düşük kaldığını söyleyebiliriz. Büyümeye yönelik beklentinin artırılması ise, ekonomide soğuma önlemlerinin yeterince etkin sonuçlar vermeyeceği olarak da yorumlanabilir.