TURİZM GELİRLERİNDE HEDEF TUTMAYACAK, AMA YİNE DE RAKAMLAR UMUT VERİCİ

Turizm geliri temmuz, ağustos ve eylül aylarından oluşan üçüncü çeyrekte bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 13.1 artarak 20 milyar 225 milyon 317 bin dolar oldu. Bu aynı zamanda çeyrekler bazında bir rekor. İlk üç çeyrekte turizm geliri 42 milyar dolara yükseldi. Hükumetin 2023 için turizm geliri hedefinin 56 milyar dolardı. Bu rakama ulaşılması pek mümkün görünmüyor, ama yine de rakamlar sevindirici. Türkiye’den çıkış yapan ziyaretçi sayısı 2023 yılı üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 6.8 artarak 22 milyon 428 bin 234 kişi oldu. Ziyaretçilerin yüzde 12’sini 2 milyon 687 bin 458 kişiyle yurtdışında ikamet eden vatandaşlar oluşturdu. Üçüncü çeyrekte Türkiye’den çıkış yapan ziyaretçilerin gecelik ortalama harcaması 103 dolar oldu. Yurtdışında ikamet eden vatandaşların gecelik ortalama harcaması ise 74 dolar. Kişi başına harcamalar dikkate alındığında, hala rakiplerimizin oldukça gerisindeyiz.

İNŞAAT MALİYETLERİNDE BİR YILDA YÜZDE 67.93 ARTIŞ

Emlak sektöründe, özellikle de konut satışlarında durgunluk sürecine girilmişken, bir kötü haber de ‘inşaat maliyet endeksi’nden geldi. İnşaat maliyet endeksi, 2023 Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 2.46 arttı, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 67.93 yükseliş kaydetti. Bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 3.39, işçilik endeksi yüzde 0.3 yükseldi. Bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi yüzde 54.15, işçilik endeksi ise yüzde 114.5 arttı. Özellikle merkez ilçelerdeki yaşlı konutlara talebin bariz şekilde azalması emlak sektöründe durgunluğun temel nedeni. Ancak inşaat maliyetlerinde özellikle son iki yıldır yaşanan artış, yeni inşaatların fiyatlarını erişilmez kılıyor. Bu maliyet artışının emlak piyasasında durgunluğu daha da artırması muhtemel.

OTOMOTİV SEKTÖRÜNÜ DURGUN BİR YIL BEKLİYOR

Pandemi sürecinde zorlu bir sınav veren, ardından çip krizi sebebiyle arz sıkıntısı yaşayan otomotiv sektörü, bir de akıldışı ‘Türkiye Ekonomi Modeli’nin sonuçları sebebiyle yoğun bir taleple karşılaşmıştı. Düşük faizler ve döviz kurunun baskılanması sebebiyle, otomobil karlı bir yatırım aracı olarak görülmeye başlamış ve yaşanan bu yapay talep sektörde sorunlara neden olmuştu. Şimdiyse ekonomik soğumanın etkileriyle yeni bir sınav vermeye hazırlanıyor sektör. Toyota Türkiye Pazarlama ve Satış A.Ş. CEO’su Ali Haydar Bozkurt, 2024 yılında pazarın daralacağını belirtiyor. Bozkurt, araç fiyatlarında yükseliş, kredi maliyetleri, krediye ulaşmada zorluk ve kısıtlar sebebiyle, pazarda yüzde 30-35 civarında bir daralma öngörüyor. Bu beklenti gerçek olursa, 2024 yılında, otomobil ve hafif ticari dahil olmak üzere 750-800 bin civarında bir pazar hacmi söz konusu olacak.

İŞSİZLİK ÖNCE KADINLARI VURUYOR

DİSK-AR’ın ‘İşsizlik ve İstihdamın Görünümü’ raporuna göre, kadın işsizliği tüm işsizlik türlerinde en yüksek kategori olmaya devam ediyor. Eylül 2023 itibarıyla, kadınlarda mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsiz sayısı 1 milyon 448 bin ve geniş tanımlı işsiz sayısı 4 milyon 133 bin olarak gerçekleşti. Erkeklerde ise dar tanımlı işsiz sayısı 1 milyon 721 bin ve geniş tanımlı işsiz sayısı 4 milyon 184 bin oldu. Eylül 2023’te mevsim etkisinden arındırılmış dar tanımlı işsizlik oranı erkeklerde yüzde 7.5, kadınlarda yüzde 12.3 seviyesinde... Geniş tanımlı işsizlik (âtıl işgücü) erkeklerde yüzde 17.3, kadınlarda ise yüzde 29.9 olarak hesaplandı. Geniş tanımlı kadın işsizliğiyle geniş tanımlı erkek işsizliği arasındaki fark 12.6 puan! Kadınlar her konuda olduğu gibi, istihdam konusunda da eşitsizliği yaşamaya devam ediyor.