SANAYİ ÜRETİMİ ÜÇ AYDIR DÜŞÜŞTE

Ekonomide soğumanın etkileri düşük de olsa sanayi üretiminde daralmayı getiriyor. TÜİK verilerine göre, sanayi üretimi eylül ayında aylık yüzde 0.1 gerileyerek üçüncü ay üst üste aylık daralma kaydetti. Yıllık sanayi üretimi büyümesi yüzde 4 olarak gerçekleşti. Eylül ayında imalat sanayi aylık bazda değişim göstermezken madencilik ve taş ocakçılığı yüzde 1.4 büyüdü, elektrik, gaz, buhar ise yüzde 2 daraldı. Yıllık bazda imalat sanayi yüzde 3.7; madencilik ve taş ocakçılığı yüzde 9.1, elektrik, buhar, gaz yüzde 4.2 artış kaydetti. Dayanıklı tüketim malı üretimi aylık yüzde 2.5 yıllık yüzde 6.1 büyüdü. İmalat sanayindeki durgunluk sanayi üretimindeki daralmanın devam edeceğinin bir göstergesi olarak okunabilir. İhracata yönelik sektörlerdeki artışlar şimdilik daralmanın sınırlı kalmasını sağlıyor. Sıkılaştırma önlemlerinin etkilerinin artmasıyla birlikte, iç piyasaya yönelik üretim yapan sektörlerde daralma oranı artış gösterebilir.

TURİZM GELİRLERİNDE HEDEF TUTMAYACAK, AMA YİNE DE RAKAMLAR UMUT VERİCİ

Turizm geliri temmuz, ağustos ve eylül aylarından oluşan üçüncü çeyrekte bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 13.1 artarak 20 milyar 225 milyon 317 bin dolar oldu. Bu aynı zamanda çeyrekler bazında bir rekor. İlk üç çeyrekte turizm geliri 42 milyar dolara yükseldi. Hükumetin 2023 için turizm geliri hedefinin 56 milyar dolardı. Bu rakama ulaşılması pek mümkün görünmüyor, ama yine de rakamlar sevindirici. Türkiye’den çıkış yapan ziyaretçi sayısı 2023 yılı üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre yüzde 6.8 artarak 22 milyon 428 bin 234 kişi oldu. Ziyaretçilerin yüzde 12’sini 2 milyon 687 bin 458 kişiyle yurtdışında ikamet eden vatandaşlar oluşturdu. Üçüncü çeyrekte Türkiye’den çıkış yapan ziyaretçilerin gecelik ortalama harcaması 103 dolar oldu. Yurtdışında ikamet eden vatandaşların gecelik ortalama harcaması ise 74 dolar. Kişi başına harcamalar dikkate alındığında, hala rakiplerimizin oldukça gerisindeyiz.

İNŞAAT MALİYETLERİNDE BİR YILDA YÜZDE 67.93 ARTIŞ

Emlak sektöründe, özellikle de konut satışlarında durgunluk sürecine girilmişken, bir kötü haber de ‘inşaat maliyet endeksi’nden geldi. İnşaat maliyet endeksi, 2023 Eylül ayında bir önceki aya göre yüzde 2.46 arttı, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 67.93 yükseliş kaydetti. Bir önceki aya göre malzeme endeksi yüzde 3.39, işçilik endeksi yüzde 0.3 yükseldi. Bir önceki yılın aynı ayına göre malzeme endeksi yüzde 54.15, işçilik endeksi ise yüzde 114.5 arttı. Özellikle merkez ilçelerdeki yaşlı konutlara talebin bariz şekilde azalması emlak sektöründe durgunluğun temel nedeni. Ancak inşaat maliyetlerinde özellikle son iki yıldır yaşanan artış, yeni inşaatların fiyatlarını erişilmez kılıyor. Bu maliyet artışının emlak piyasasında durgunluğu daha da artırması muhtemel.

OTOMOTİV SEKTÖRÜNÜ DURGUN BİR YIL BEKLİYOR

Pandemi sürecinde zorlu bir sınav veren, ardından çip krizi sebebiyle arz sıkıntısı yaşayan otomotiv sektörü, bir de akıldışı ‘Türkiye Ekonomi Modeli’nin sonuçları sebebiyle yoğun bir taleple karşılaşmıştı. Düşük faizler ve döviz kurunun baskılanması sebebiyle, otomobil karlı bir yatırım aracı olarak görülmeye başlamış ve yaşanan bu yapay talep sektörde sorunlara neden olmuştu. Şimdiyse ekonomik soğumanın etkileriyle yeni bir sınav vermeye hazırlanıyor sektör. Toyota Türkiye Pazarlama ve Satış A.Ş. CEO’su Ali Haydar Bozkurt, 2024 yılında pazarın daralacağını belirtiyor. Bozkurt, araç fiyatlarında yükseliş, kredi maliyetleri, krediye ulaşmada zorluk ve kısıtlar sebebiyle, pazarda yüzde 30-35 civarında bir daralma öngörüyor. Bu beklenti gerçek olursa, 2024 yılında, otomobil ve hafif ticari dahil olmak üzere 750-800 bin civarında bir pazar hacmi söz konusu olacak.