İŞSİZLİK ORANLARINDA SON DÜŞÜŞE TANIKLIK EDİYOR OLABİLİRİZ

TÜİK, İşgücü İstatistikleri, III. Çeyrek: Temmuz - Eylül, 2023 verilerini yayımladı. ‘Hanehalkı İşgücü Araştırması’ sonuçlarına göre; 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı 2023 üçüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 161 bin kişi azalarak 3 milyon 218 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 0.5 puanlık azalışla yüzde 9.2 seviyesinde gerçekleşti. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 7.5, kadınlarda yüzde 12.5 olarak tahmin edildi. İstihdam edilenlerin sayısı 2023 üçüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 124 bin kişi artarak 31 milyon 724 bin kişi, istihdam oranı ise değişim göstermeyerek yüzde 48.4 oldu. Bu oran erkeklerde yüzde 65.8’ken kadınlarda yüzde 31.4 olarak gerçekleşti. İşgücü 2023 üçüncü çeyreğinde bir önceki çeyreğe göre 37 bin kişi azalarak 34 milyon 942 bin kişi, işgücüne katılma oranı ise 0.1 puanlık azalışla yüzde 53.4 olarak gerçekleşti. İşgücüne katılma oranı erkeklerde yüzde 71.2, kadınlarda ise yüzde 35.9 oldu. Bundan böyle ‘ekonomik soğuma’nın etkilerini istihdam rakamlarında görmeye başlayacağız ve işsizlik oranları artacak. 2024 yılında, özellikle de yerel seçimler sonrasında bu eğilim gelecek yılın sonuna kadar devam edebilir.

HER DIŞ FİNANSMANI ABARTILI BİR MÜJDEYE ÇEVİRMEYİ SEVİYORLAR!

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, artık bir klasik haline gelen ‘dış yatırımcı ilgisi’nden bir kez daha söz etti. Söz konusu olan Avrupa Yatırım Bankası’ndan (AYB) ‘Türkiye Deprem Sonrası Yeniden İmar Çerçeve Projesi’ kapsamında gelecek olan 400 milyon euro’nun anlaşmasının imzalanmış olmasıydı. Bu, AYB’den 2018 yılından bu yana proje amaçlı olarak gelen ilk finansman... Yani olağanüstü bir felaketin ardından yapılması gerekli olan ve çok gecikmiş bir finansman! Şimdi bu gelişmeden yola çıkarak Hazine ve Maliye Bakanı’nın yaptığı yoruma bir bakın: “Diğer uluslararası kuruluşlarla olduğu gibi AYB ile de iletişimimiz çok daha güçlü bir hale gelmiştir. Böylece 2023 Kasım ayı itibarıyla proje finansmanı amacıyla sağlanan dış finansman miktarı 7.5 milyar dolara ulaşmıştır”. Rakamlara bir bakın ve Türkiye’nin gelişen ekonomiler arasında ilk sıralarda yer aldığını  hatırlayın. Toplam proje finansmanı sadece 7.5 milyar dolar! Yabancı finans kuruluşları ve yatırımcıların ilgisine gelince... Ne hikmetse bunu hep duyuyoruz, ama bir türlü göremiyoruz. Deutsche Bank örneğinde olduğu gibi, çoğu uzman, en az bir yıllık bir süre veriyor, yabancı yatırımların gelişi için... Biz ise müjdelerle idare ediyoruz!

KAYGAN ZEMİNDE ALTININ SEYRİ DE OYNAK OLUR

Altın fiyatlarındaki dalgalı seyri izlemekte güçlük çekiyoruz. Ortadoğu’daki savaş riskinin getirdiği hızlı prim artışının azalmasıyla, önceki iki hafta boyunca yüzde 3’ten fazla düşüş göstermesinin ardından altın tekrar yükselişe geçti. Fed’in yürüttüğü agresif faiz artırım döngüsünün sona erdiğine dair iyimserliğin etkisiyle geçen hafta yüzde 2’den fazla artan spot altın, haftanın son işlem gününde yüzde 0.2 artışla 1,985 dolar seviyelerinde işlem gördü. Öte yandan, tahvil getirileri düşerken altın yüzde 1.4 ile bir gün içinde son dört haftanın en büyük yükselişini gerçekleştirdi. ABD’de açıklanan veriler iş gücü piyasasında yumuşamanın devam ettiğini gösterirken, Fed yetkililerinin enflasyonla mücadelede zafer ilan etmek için erken olduğuna yönelik yönlendirmeleri piyasaların yön bulmasını zorlaştırıyor. Tüm bu belirsizlikler, altının seyrinin her açıklamanın ardından yön değiştirmesine sebep olabiliyor. Yine de belirtelim ki, Ortadoğu’daki savaş sürdüğü müddetçe altının ciddi bir düşüş trendine girmesi mümkün görünmüyor. Türkiye’de ise TL mevduat faizlerinin artışı sürerse, belki altın yatırımcısının bir bölümü mevduata geçiş yapabilir. Borsa bu koşullarda ‘güven’i tercih eden altın yatırımcısı için bir alternatif olmaktan uzak. 

KÜRESEL BORÇ 310 TRİLYON DOLARLA YILI KAPAYACAK

Uluslararası Finans Enstitüsü (IIF), ‘Küresel Borç Monitörü’ raporunu yayımladı. Rapora göre, küresel borç tutarı bu yılın üçüncü çeyreğinde 307.4 trilyon dolar olarak hesaplandı. Küresel borç tutarı, geçen yılın aynı döneminde 289 trilyon dolar olmuştu. Bu dönemde küresel borç tutarındaki artışta ABD, Japonya, Fransa ve Britanya gibi gelişmiş ekonomilerle Çin, Hindistan, Brezilya ve Meksika gibi gelişen ülkelerin borcunda yaşanan büyük artış etkili oldu. Sektör bazında bakıldığında, borç seviyelerindeki artışın kamu sektöründe daha belirgin hale geldiği görülüyor. Birçok gelişmiş ve gelişen ekonomide mali bütçe açıkları salgın öncesi seviyelerin oldukça üzerinde kalmaya devam etti. Gelişmiş ekonomilerin toplam borcu 206 trilyon dolara çıkarken, gelişen ekonomilerin toplam borçları 101.3 trilyon dolara ulaştı. Küresel borç stokunun 2024 yılında da artış trendini sürdüreceği konusunda herkes hemfikir.