EMLAK PİYASASINI BUNALTAN İKİ ETMEN

Konut sektöründeki durgunluk ve inşaat maliyetlerindeki artış emlak piyasasında sıkıntının artarak süreceğini işaret ediyor. İnşaat maliyetleri yükselmeye devam ederken, konut fiyatlarında artış maliyet artışının gerisinde kaldı. Azalan talep nedeniyle konut üreticileri maliyeti fiyatlara yansıtamadı. TÜİK tarafından açıklanan ‘inşaat maliyet endeksi’ ile TCMB’nin açıkladığı yeni ‘konut fiyat endeksi’ kıyasladığında, son aylarda ev fiyatlarındaki artışın maliyet artışının gerisinde kaldığı görülüyor. Bu durum potansiyel alıcı için fırsat, ancak sağlıklı ve sürdürülebilir bir eğilim değil. Talebin zayıf olduğu dönemlerde fiyat artışı maliyetlerin gerisinde kalabilir, ancak uzun dönemde bu iki artış paralel gitmek durumunda... Şimdilik müteahhitler kâr marjından mecburen taviz veriyor. Çünkü başlanan ve bitirilmesi gereken bir proje söz konusu. Ancak piyasa açıldığı, yeni konut projeleri hayata geçtiği zaman, üreticiler yeni maliyete göre fiyatlama yapacak. İkinci el konutlarda ise başka bir etmen fiyatların aşağı çekilmesini getiriyor. İkinci el konut pazarında maliyetinden daha ucuza satılan evler var. Özellikle mevduata dönmek isteyen, nakde ihtiyacı olan ya da farklı bir yatırım planlayan mülk sahipleri yüzde 20’ye varan oranda indirim yapıyor. Hem mevduat faizlerindeki artış hem de konut kredilerindeki artış ikinci el konut fiyatlarının düşmesini getiriyor. İlki evini satıp mevduat faizinden yararlanmak isteyen mülk sahiplerinin artan arzı sebebiyle, ikincisi ise konut kredilerinin faizlerinin yüksek olması sebebiyle talebin daralması sebebiyle... Şu anda biriken bir talep söz konusu. Bu nedenle piyasa hareketlenince fiyat artışı kaçınılmaz olacak. TCMB’nin son açıkladığı verilere göre, konut fiyat endeksi mayısta bir önceki aya göre yüzde 1.3, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 45 arttı, reel olarak ise yüzde 14.9 azaldı. Yeni ve ikinci el ayrımı yapılmadan bakıldığında, ülke genelinde ortalama metrekare fiyatı 33,459 TL’ye çıktı. Yani 100 metrekare evin ortalama fiyatı 3.3 milyon TL’yi geçti. İstanbul’da ortalama metrekare fiyatı 47,298 TL’ye, Ankara’da 26,930 TL’ye, İzmir’de ise 38,874 TL’ye yükseldi.

ABD VERİLERİ BEKLENTİLERE UYGUN

ABD’den gelen veriler, Fed’in sonbaharda faiz indirimine başlama ihtimalini güçlendiriyor. Her ne kadar Fed Başkanı Jerome Powell ihtiyatlı açıklamalarını sürdürse de piyasalar artık faiz indirimine odaklanmış durumda. Eğer ki sürpriz bir olumsuz veri gelmezse... Son gelen veriler de faiz indirimine göz kırpar nitelikte. ABD Ticaret Bakanlığı, haziran ayına ait kişisel gelir ve tüketim harcamaları verilerini açıkladı. Buna göre, ülkede kişisel gelirler, haziranda bir önceki aya kıyasla yüzde 0.2 artış gösterdi. Kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ise haziranda aylık bazda yüzde 0.3 arttı. Bu dönemde kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksinin aylık bazda yüzde 0.3 artması öngörülüyordu. Kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi mayısta yüzde 0.2 yükselmişti. Fed'in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı gıda ve enerji kalemlerinin hesaplama dışı tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi, aynı dönemde aylık bazda yüzde 0.2 ve yıllık bazda yüzde 2.6 arttı. Beklenti aylık olarak yüzde 0.2, yıllık olarak 2.5 artış göstermesi yönündeydi. Piyasa beklentilerine paralel artış kaydeden çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi, mayısta aylık yüzde 0.1 ve yıllık yüzde 2.6 artmıştı.

RUSYA MERKEZ BANKASI’NDAN YILIN İLK POLİTİKA FAİZİ ARTIRIMI

Rusya Merkez Bankası, enflasyondaki hızlanmanın etkisiyle bu yıl ilk kez faiz artışına gitti. Rusya Merkez Bankası politika faizini 2 puan artırarak yüzde 18'e çıkardı. Piyasa beklentisi de faizin bu seviyeye yükseltileceği yönündeydi. Karar metninde yetkililer önümüzdeki toplantılarda daha fazla faiz artışının gerekliliğini değerlendireceklerini belirtti. Metinde, “Enflasyonun yeniden düşmeye başlaması için para politikasının daha da sıkılaştırılması gerekiyor. Enflasyonun hedefe dönmesi, daha önce tahmin edilenden çok daha sıkı parasal koşullar gerektirmektedir” ifadeleri kullanıldı. Sürekli olarak arzı aşan iç talep, Rusya-Ukrayna savaşının aşırı ısınmasına neden olduğu bir ekonomi ve son derecede sıkı bir işgücü piyasası ekonomiyi zorluyor. Rusya Merkez Bankası'nın geçen yılın haziran ayında faiz artırımlarına ara vermesinden bu yana Rusya'da fiyat artışları hızlandı ve yüzde 4'lük hedeften uzaklaşıldı. Son rakamlar ülkede enflasyonun yüzde 9'a çıktığını gösteriyor. Tüm bu olumsuzluklara karşın, Rusya ekonomisinin oldukça dirençli olduğunu söylemek gerek. Tek başına savaşa ve ambargoya karşı bir başka ülkenin ayakta kalması oldukça güçken...

RUSYA’NIN PARASINA ‘ÇÖKÜŞ’ OPERASYONUNDA BİR ADIM DAHA

Rusya-Ukrayna savaşı kapitalizmin gerek siyasi gerekse finansal kurallarını alt üst ediyor. Söz gelimi uluslararası bankacılık ilkelerini hiçe sayan kararlar artık kolayca alınıp savunulabiliyor. Rusya’nın Avrupa bankalarındaki hesaplarının dondurulmasının ardından faizine el konulması, gelecekte uluslararası bankacılığa olan güveni sarsacak ve gelişmiş ekonomilerin bankaları bundan ciddi zarar görecek. Ama ne gam, siyaset ekonomik kuralları hiçe sayabiliyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, X sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Ukrayna'ya 1.5 milyar Euro kaynak sağlandığını açıkladı. AB'nin Ukrayna'nın yanında olduğuna işaret eden Von der Leyen, "Bugün, dondurulmuş Rus varlıklarından sağlanan 1.5 milyar Euro geliri Ukrayna'nın savunma ve yeniden inşasına aktarıyoruz" dedi. AB Komisyonu Başkanı, Kremlin'in parasını Ukrayna'ya göndermenin önemli bir sembol olduğuna dikkati çekerek, bunun Ukrayna ve Avrupa'yı daha güvenli bir hale getireceğini iddia etti. AB ülkeleri, savaş nedeniyle Rusya Merkez Bankası'nın yaklaşık 200 milyar Euro’sunu dondurdu. Rus varlıklarını elinde tutan finansal kurumlar bunlarla vadesi geldikçe yeniden yatırım yaparak ciddi bir kazanç sağlıyor. AB'nin dondurduğu Rusya Merkez Bankası rezervlerinin 180 milyar Euro’su, Belçika merkezli menkul kıymet takas ve saklama hizmeti sunan Euroclear'da bulunuyor. Bu nedenle kurumun bilançosundaki varlıkları hızla artarken, Euroclear büyük miktarda faiz geliri sağlıyor. Euroclear, AB yaptırımları nedeniyle dondurulan Rus varlıklarının faizinden geçen yıl 3 milyar Euro’dan fazla gelir elde etmişti. AB ülkeleri, dondurulmuş Rus varlıklarının yatırıma dönüştürülmesinden elde edilen milyarlarca Euro'luk kârı Ukrayna'ya destek için kullanacak.