YEDİ AYDA AÇLIK SINIRI 4,293 TL YOKSULLUK SINIRI 15,465 TL ARTTI
Birleşik Kamu-İş Konfederasyonu Ar-Ge birimi KAMU-AR'ın dört kişilik bir ailenin, dengeli ve sağlıklı beslenebilmesi için tüketilmesi gereken gıdayla beslenmenin yanı sıra diğer ihtiyaçların yoksunluk hissi çekmeden karşılayabilmesi için yapması gereken harcamaları dikkate alarak hesapladığı açlık-yoksulluk sınırı araştırmasının temmuz ayına ilişkin verilerini yayımladı. Buna göre, açlık sınırı temmuzda önceki aya göre 202 lira daha artarak 20,776 TL’ye yükselirken, yoksulluk sınırı da 885 lira artarak 62,302 TL oldu. Yılın ilk yedi aylık döneminde ise açlık sınırı 4,293 TL, yoksulluk sınırı ise yüzde 15,465 TL arttı. Ankara’da en fazla alışveriş yapılan marketlerden derlenen fiyatlara göre, dengeli beslenebilmek için et- balık- yumurtaya aylık olarak harcanması gereken tutar temmuzda bir önceki aya göre 26 lira arttı, yıllık olarak ise 2,449 TL artarak 5,995 TL oldu. Bir önceki aya göre 28 lira artarak 4,652 TL’ye yükselen süt, yoğurt ve peynir için yapılması gereken harcamada son bir yılda ise 1,817 TL’lik artış oldu. Meyve için harcanması gereken para temmuzda önceki aya göre 113 TL azalırken, geçen yılın aynı ayına göre ise 835 TL artarak 1,975 TL'ye geriledi, sebze için harcaması gereken tutar ise önceki aya göre 47 TL, geçen yılın aynı ayına göre ise 645 TL artarak 2,420 TL’ye çıktı. Ekmek, un ve makarna gibi ürünler için yapılması gereken harcama 124 TL artarak 1,749 TL'ye yükselirken, pirinç ve bulgur harcamaları 9 TL artarak 835 TL oldu. Yağ için yapılması gereken harcama ise 572 TL'ye çıktı. Yetişkin erkek için 2,800, kadın için 2,200, genç için 3,000 ve çocuk için de bin 600 kalori esas alınarak yapılan hesaplamaya göre, temmuz ayında açlık sınırı yetişkin erkek için 6,066 TL, yetişkin kadın için 4,762 TL, çocuk için 3,458 TL ve genç için de 6,491 TL oldu.
DAR VE ORTA GELİR GRUBU KREDİ KARTI BORCU KRİZİNDE
Vatandaşların takibe düşen borçları dikkat çekici şekilde artıyor. BDDK'nın 19 Temmuz haftasına ait verileri kredi tahsillerinde yaşanan sorunların arttığını gösterdi. Bankaların vadesinde tahsil edemediği için icra takibine aldığı batık krediler, bir haftada 13 milyar 323 milyon TL artarak 238 milyar 385 milyon TL’ye ulaştı. Bu artışın 3 milyar 658 milyon TL’si bireysel kredi ve kredi kartları borçlarından oluştu. Batık kredilerin kredi stokuna oranı henüz düşük bir seviyede sayılabilir, ancak geçen yılın aralık ayından başlayan hızlı yükseliş sürüyor. Batık krediler geçen yılın aralık ayının son haftasına göre yüzde 24.5 oranında artarken, son bir yılda yaşanan artış yaklaşık yüzde 40’ı buldu. Kredi faizlerinin yükselmesiyle artan batık krediler en çok dar ve orta gelirli vatandaşları etkiliyor. Faiz oranlarında yaşanan yüksek seyir ve yüksek enflasyon, geliri artmayan yurttaşların borçlarını geri ödemelerini zorlaştırıyor. Vatandaşın zamanında ödeyemediği için bankalar tarafından icra takibine alınan bireysel kredi ve kredi kartı borçlarında yılbaşından bu yana 30 milyar 514 milyon TL'lik artış yaşandı. Aralık ayının son haftasından bu yana yüzde 68 oranında artan bireysel kredi ve kredi kartı kaynaklı takipteki alacaklar, 75 milyar 349 milyon TL’ye ulaştı. Sadece batık kredi kartı borçlarında son bir yılda yüzde 245, batık ihtiyaç kredisi borçlarında ise yüzde 59.9 oranında artış oldu. Geçen yıl 10 milyar 99 milyon TL olan batık kredi kartı borcu, 19 Temmuz itibarıyla 34 milyar 859 milyon TL’ye, batık ihtiyaç kredisi borcu ise 25 milyar 336 milyon TL’den 39 milyar 757 milyon TL'ye çıktı. Ticari kredilerdeki batık oranında ise özellikle son dört haftada ciddi artış yaşandı. Haziran ayının son haftasında 147 milyar 710 milyon TL olan batık ticari ve diğer kredi borçları yüzde 10 artarak 163 milyar 35 milyon TL’ye ulaştı. Batık ticari kredilerdeki yıllık artış yüzde 21.3 oldu.
EMLAK PİYASASINI BUNALTAN İKİ ETMEN
Konut sektöründeki durgunluk ve inşaat maliyetlerindeki artış emlak piyasasında sıkıntının artarak süreceğini işaret ediyor. İnşaat maliyetleri yükselmeye devam ederken, konut fiyatlarında artış maliyet artışının gerisinde kaldı. Azalan talep nedeniyle konut üreticileri maliyeti fiyatlara yansıtamadı. TÜİK tarafından açıklanan ‘inşaat maliyet endeksi’ ile TCMB’nin açıkladığı yeni ‘konut fiyat endeksi’ kıyasladığında, son aylarda ev fiyatlarındaki artışın maliyet artışının gerisinde kaldığı görülüyor. Bu durum potansiyel alıcı için fırsat, ancak sağlıklı ve sürdürülebilir bir eğilim değil. Talebin zayıf olduğu dönemlerde fiyat artışı maliyetlerin gerisinde kalabilir, ancak uzun dönemde bu iki artış paralel gitmek durumunda... Şimdilik müteahhitler kâr marjından mecburen taviz veriyor. Çünkü başlanan ve bitirilmesi gereken bir proje söz konusu. Ancak piyasa açıldığı, yeni konut projeleri hayata geçtiği zaman, üreticiler yeni maliyete göre fiyatlama yapacak. İkinci el konutlarda ise başka bir etmen fiyatların aşağı çekilmesini getiriyor. İkinci el konut pazarında maliyetinden daha ucuza satılan evler var. Özellikle mevduata dönmek isteyen, nakde ihtiyacı olan ya da farklı bir yatırım planlayan mülk sahipleri yüzde 20’ye varan oranda indirim yapıyor. Hem mevduat faizlerindeki artış hem de konut kredilerindeki artış ikinci el konut fiyatlarının düşmesini getiriyor. İlki evini satıp mevduat faizinden yararlanmak isteyen mülk sahiplerinin artan arzı sebebiyle, ikincisi ise konut kredilerinin faizlerinin yüksek olması sebebiyle talebin daralması sebebiyle... Şu anda biriken bir talep söz konusu. Bu nedenle piyasa hareketlenince fiyat artışı kaçınılmaz olacak. TCMB’nin son açıkladığı verilere göre, konut fiyat endeksi mayısta bir önceki aya göre yüzde 1.3, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 45 arttı, reel olarak ise yüzde 14.9 azaldı. Yeni ve ikinci el ayrımı yapılmadan bakıldığında, ülke genelinde ortalama metrekare fiyatı 33,459 TL’ye çıktı. Yani 100 metrekare evin ortalama fiyatı 3.3 milyon TL’yi geçti. İstanbul’da ortalama metrekare fiyatı 47,298 TL’ye, Ankara’da 26,930 TL’ye, İzmir’de ise 38,874 TL’ye yükseldi.
ABD VERİLERİ BEKLENTİLERE UYGUN
ABD’den gelen veriler, Fed’in sonbaharda faiz indirimine başlama ihtimalini güçlendiriyor. Her ne kadar Fed Başkanı Jerome Powell ihtiyatlı açıklamalarını sürdürse de piyasalar artık faiz indirimine odaklanmış durumda. Eğer ki sürpriz bir olumsuz veri gelmezse... Son gelen veriler de faiz indirimine göz kırpar nitelikte. ABD Ticaret Bakanlığı, haziran ayına ait kişisel gelir ve tüketim harcamaları verilerini açıkladı. Buna göre, ülkede kişisel gelirler, haziranda bir önceki aya kıyasla yüzde 0.2 artış gösterdi. Kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ise haziranda aylık bazda yüzde 0.3 arttı. Bu dönemde kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksinin aylık bazda yüzde 0.3 artması öngörülüyordu. Kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi mayısta yüzde 0.2 yükselmişti. Fed'in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı gıda ve enerji kalemlerinin hesaplama dışı tutulduğu çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi, aynı dönemde aylık bazda yüzde 0.2 ve yıllık bazda yüzde 2.6 arttı. Beklenti aylık olarak yüzde 0.2, yıllık olarak 2.5 artış göstermesi yönündeydi. Piyasa beklentilerine paralel artış kaydeden çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi, mayısta aylık yüzde 0.1 ve yıllık yüzde 2.6 artmıştı.