KEŞKE HERKES CEVDET YILMAZ KADAR İYİMSER OLABİLSE!..

Piyasa aktörlerinin enflasyon beklentileri sürekli yukarı doğru revize ettiği bir süreçte, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, enflasyonla mücadelede başarılı bir yolda ilerlendiğini ileri sürdü. Ve tabii güzel haberleri yaklaşık üç çeyrek ötelemeyi de ihmal etmedi! “Şu anda bir geçiş sürecindeyiz. Geçici olarak bir yükseliş var enflasyonda. Bir süre sonra bu, yerini düşüşe bırakacak. Önce aylık düşüşleri göreceğiz, sonra da yıllık düşüşleri göreceğiz. Aylık düşüşler daha erken başlayacak. Önümüzdeki aylarda ve gelecek yılın başında bu aylık düşüşleri göreceğiz. Yıllık bazda enflasyondaki önemli düşüşler ise 2024 yılının ortalarından itibaren başlayacak ve bu bizi 2026’da tek haneli rakamlara götürecek” diyen Yılmaz’ın bu açıklaması pek inandırıcı görünmüyor. Tıpkı Orta Vadeli Program’daki enflasyon beklentisi gibi... Aslına bakarsanız, bu açıklamada bile, 2024 enflasyonunun yüzde 33 olmasının pek mümkün olmadığının itirafı var. 

TİCARİ KREDİLER TIRMANIRKEN TÜKETİCİ KREDİLERİ HIZLI DÜŞÜŞTE

Ekonomiyi soğutma programına yönelik kararlar alınırken, ticari kredilerde yüksek faize rağmen yukarı yönlü eğilimin devam etmesi soru işaretleri yaratıyor. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerine göre, 22 Eylül haftası itibarıyla ticari kredilerde 13 haftalık yıllıklandırılmış ve kur etkisinden arındırılmış büyüme yüzde 15.3 olarak gerçekleşti. Bu rakam son iki buçuk ayın ayın en yüksek seviyesi... Oysaki, bundan iki ay öncesinde, temmuz ayında ticari kredi büyümesi yüzde 1.7 ile durma noktasına gelmişti. Ticari kredilerde yükseliş sürerken, tüketici kredilerinnde ise büyük bir gerileme yaşanıyor. 22 Eylül haftası itibarıyla, tüketici kredileri büyümesi yüzde 18.3 seviyesine geriledi. Mayıs ayında tüketici kredilerinde büyüme yüzde 100’e ulaşmıştı. TCMB durumdan memnun görünüyor, yapılan açıklamada,  “Makroihtiyati çerçevede sadeleşme süreci kapsamında atılan son adımlar ve politika faizindeki artışla birlikte Türk Lirası enstrümanlarına olan talebin artması, kredi ve mevduat faizlerinin birlikte yükselmesi ile parasal aktarım mekanizmasının güçlenmekte olduğu değerlendirilmiştir” yorumu yer alıyor.

MEVDUAT FAİZLERİ ENFLASYONLA ÇOK ZORLU BİR YARIŞA GİRDİ

Mevduat faizlerinde tarihi yüksek seviyeler kaydedilmeye devam ediyor. TCMB verilerine göre, mevduatların ağırlıklı bölümünü oluşturan 1-3 ay vadeli mevduatlarda ortalama faiz 22 Eylül haftası itibarıyla yüzde 42.7 seviyesine çıktı. Böylelikle, mevduat faizi 20 yılın zirvesine ulaştı. Öyle ki, mevduat faizlerindeki yükseliş kredi faizlerini geride bıraktı! Aynı hafta itibarıyla, ticari kredi faizleri yüzde 42.2’de kaldı. Bankacılık sektöründeki toplam mevduat 120.6 milyar TL arttı. TL cinsi mevduat yüzde 1.7 artarken, yabancı para cinsinden mevduat ise yüzde 0.3 azaldı. Mevduat bankalarındaki tüketici kredileri, geçen hafta yüzde 0.8 yükselirken taksitli ticari krediler yüzde 1.5 artış gösterdi. Bu durum, enflasyonist ortamda TL mevduatını cazip kılacak bir gelişme olarak yorumlanabilir, ama aynı zamanda bankacılık sistemi ve mevduat-kredi dengeleri açısından sağlıksız bir ortamın göstergesi.

İSO 500’ÜN PERFORMANSI TÜFE İLE Mİ YOKSA ÜFE İLE Mİ HESAPLANMALI?

İSO 500 Büyük kuruluşlarının üretimden satışlardaki reel değişimleri incelendiğinde, 2022 yılının verileri, yıl sonu tüketici enflasyonundan arındırıldığında, üretimden satışların reel olarak 2021 yılına göre yüzde 33.3 ile oldukça yüksek bir artış sergilediği görülüyor. Reel değişimleri hesaplarken son yıllarda hep yapıldığı gibi bu yıl da, yıl sonu TÜFE enflasyonunu kullanmış İSO. Fakat diğer taraftan biliyoruz ki 2022 sonunda TÜFE enflasyonu yüzde 64.27’yken ÜFE enflasyonu yüzde 97.72’ye ulaşmıştı. Bu noktada sanayicinin ekonomik gerçeklerini yansıtan asıl enflasyonun ÜFE olduğunun altını çizmek gerek. 2022’de, ÜFE’nin çok daha hızlı arttığını ve üretici ile tüketici enflasyonu arasındaki makasın oldukça geniş olduğunu hatırlatmakta yarar var. Nitekim yıl sonu ÜFE enflasyonu kullanıldığında, üretimden satışlardaki reel artış yüzde 10.8’e iniyor. 2023 yılının ikinci yarısında ÜFE-TÜFE makasının kapanmasının ardından, gelecek yıl İSO 500’ü bekleyen dezavantaj ise ekonomide sıkılaşma önlemleri olacak.