DÜNYADA GIDA FİYATLARI
DÜŞERKEN ÖYLECE BAKIYORUZ!

Siz Türkiye’deki gıda enflasyonuna bakıp dünyanın da aynı dertten muzdarip olduğunu sanmayın. Yetkililerin sanki küresel ölçekte bir gıda enflasyonu olduğuna ilişkin açıklamalarının tersine, gıda fiyatları uzun bir süredir düşüş eğilimini sürdürüyor. FAO Gıda Fiyat Endeksi Ocak 2024’te, tahıl ve et fiyat endekslerindeki düşüşlerin şeker fiyat endeksindeki artışı fazlasıyla dengelemesi, süt ürünleri ve bitkisel yağ fiyat endekslerinde ise sadece küçük düzeltmeler kaydedilmesiyle, revize edilen aralık seviyesine göre yüzde 1 düşüşle 118 puan olarak gerçekleşti. Endeks, yıllık bazda ise yüzde 10.4 geriledi. FAO Tahıl Fiyat Endeksi Ocak ayında ortalama 120.1 puan olurken, aralık ayına göre 2.7 puan (yüzde 2.2) ve Ocak 2023 değerine göre 27.4 puan (yüzde 18.6) düşüş gösterdi. Türkiye’de ise halk pazarlarında domatesin kilosu 40 TL, patates 20 TL... Kırmızı et fiyatlarında dört haneli rakamlar görmeye bile başladık!

HİZMET ENFLASYONUNUN
ATEŞİ HALA YÜKSEK

Gıda enflasyonu bir türlü dizginlenemiyor, ama hizmet enflasyonu da benzer bir şekilde yüksek seyretmeyi sürdürüyor. H-ÜFE 2023 Aralık ayında bir önceki aya göre yüzde 3.59, bir önceki yılın aralık ayına göre yüzde 81.18, oniki aylık ortalamalara göre yüzde 76.37 arttı. Sektörel kırılımlara bakıldığında, ilk sırayı yüzde 95.24 ile idari ve destek hizmetleri, ikinci sırayı yüzde 94.18 ile bilimsel ve teknik hizmetler alıyor. Konaklama ve yiyecek hizmetleri ise yüzde 90.54 ile üçüncü sırada. Dikkat ederseniz, enerji fiyatlarındaki artış ve gıda enflasyonunun H-ÜFE’deki etkisini görebilirsiniz. Bu aynı zamanda, kısa vadede H-ÜFE’nin bu yüksek seviyelerden hızlı bir iniş yapmayacağının da göstergesi... Bu rakamlar yıllık, aylık bazda baktığımızda da sırasıyla yüzde 5.48, yüzde 2.2 ve yüzde 2.49’luk artışlar söz konusu. Tabii ki tüm bu verilerin TÜİK verileri olduğunu hatırlatmakta fayda var!   

DEPREMİN BÖLGE TARIMINA ETKİSİ
DALLARINDA ÇÜRÜYEN MANDALİNALAR

Maraş depremlerinin etkilediği onbir il, aynı zamanda Türkiye tarımsal üretiminin yaklaşık yüzde 25’ini karşılıyor. Depremin üzerinden bir yıl geçmesine karşın, pek çok konuda olduğu gibi tarımsal üretimde de depremin olumsuz etkileri giderilebilmiş değil. Söz gelimi, Hatay’ın Erzin ilçesinde tonlarca mandalina dalında kaldı. Rekoltenin yüzde 125 oranında artmasına rağmen üretici hiç de memnun değil. Zira mandalinalar dallarında çürüyor. Bunun bir nedeni deprem sonrası artan işçi ve lojistik maliyetleri... Üreticiler bu maliyetleri karşılayacak durumda değil ve bu konuda devletin yeterli desteği de yok. Bu sadece bir örnek, pek çok üründe benzer sorunlar yaşanıyor. Zaten gıda enflasyonunun bir türlü düşürülemediği bir ülkede işte size bir olumsuz tarım haberi daha!

BoE’DEN ‘GÜVERCİN’ YAKLAŞIMLAR

İngiltere Merkez Bankası’ndan (BoE) iyimser açıklamalar geliyor. BoE yetkilileri, enflasyon tahminlerini düşürerek ve faizlerin yeniden artabileceğine
yönelik açıklamalardan vazgeçerek faiz indirimlerine kapıyı araladı. Bankanın Para Politikası Komitesi faizlerin yüzde 5.25’te sabit tutulması kararını aldı. Şimdi sırada faiz indirimlerine ne zaman geçileceği tartışması var. Ancak enflasyonun yüzde 2’ye ineceğine dair net işaretler görülmediği sürece faiz indirimine gidileceğine pek ihtimal verilmiyor. Yine de bir ay öncesine göre BoE yetkilileri çok daha ‘güvercin’ bir tutum sergiliyor. BoE Para Politikası Komitesi, faizin yüzde 5.25’te tutulduğu
patikada enflasyonun iki yıl içinde yüzde 1.4’e, üç yıl içinde ise yüzde 0.9’a düşmesini bekliyor.