Gazze'deki gözaltı videolarına inceleme: 'Aşağılamak için yarı çıplak bırakmışlar'

Filistinlilerin elleri ve gözleri bağlıyken çekilen videolarının internette paylaşılmasının ardından İsrail askerlerinin kimliklerini tespit eden BBC, İsrail ordusunun inceleme başlatacağını duyurdu.

Google Haberlere Abone ol

DUVAR - İsrail ordusu, Gazze’de gözaltına alınan kişileri elleri ve gözleri bağlıyken çeken ve videolarını internette paylaşan askerlerle ilgili işlem başlatılacağını açıkladı. Açıklamada, beklenen davranışı göstermeyen sıra dışı vakaları tespit etmek için çalışılacağı kaydedildi. BBC’nin doğrulama servisi BBC Verify, Kasım’dan bu yana İsrailli askerlerin paylaştığı yüzlerce saatlik videoları izleyerek gözaltındaki sekiz kişiyi teşhis etmişti.

BBC’nin haberine açıklama yapan ordu sözcüleri, bir askerin görevine son verildiğini duyurmuştu. Son açıklamada" emir komuta zincirinde önlemler alınacağı" da ifade edildi.

Gözaltındaki kişilerin elleri ve gözleri bağlıyken çekilen videolarının internette paylaşılması, uluslararası hukukun ihlali olabilir. BBC’ye konuşan hukukçular, savaş hukukuna göre gözaltına alınan kişilerin aşağılama veya kamuya teşhir edilmesinin yasak olduğunu söylüyor. Birleşmiş Milletler’in uluslararası ceza mahkemelerindeki kıdemli danışmanı Dr. Mark Ellis bu videoların, savaş esirlerine yönelik uluslararası kuralların ihlali anlamına gelebileceğini söyledi. Üçüncü Cenevre Sözleşmesi’nin 31. maddesi savaş esirlerinin şiddet, tehdit, aşağılama veya kamuoyunun merakından korunması gerektiğini belirtiyor.

Videolardan sekizi, İsrailli askerler tarafından kamusal alanda çekilen ve internette herkese açık bir şekilde paylaşılan görüntülerdi. Hukukçular, İsrailli askerlerin videodaki davranışlarının kötü muamele olarak sınıflandırılabileceğini söylüyor.

GAZZE KOLEJİ BİNASINDA YARI ÇIPLAK SORGU

Videolardaki askerler de kimliklerini saklamaya ihtiyaç duymayan muvazzaf askerlerden oluşuyor. Bu askerlerden biri Yossi Gamzoo Letova.

Aralık başından bu yana YouTube hesabında çok sayıda video yüklemiş. Videolarda bağlı olduğu birlik de görülüyor. 24 Aralık 2023’te paylaştığı videoda gözaltında, kıyafetleri çıkarılmış, elleri bağlanmış ve elindeki yaradan kan akan bir Filistinlinin sorgulanması yer alıyor.

Videoda okulun logosunun yer alması sayesinde, buranın Gazze’nin kuzeyindeki Gazze Koleji binası olduğu tespit edildi. Videonun geri kalanında da gözaltındaki Filistinlinin bir sokakta çıplak ayak yürüdüğü görülüyor. Konu hakkında bir açıklama yapan İsrail ordusu görüntünün sorgulama sırasında çekildiğini, Filistinli kişinin yaralı olmadığını, görüntüleri yayımlayan askerin sözleşmesinin feshedildiğini aktardı.

STADYUMDAKİ VİDEO: DİZ ÇÖKMEYE ZORLADILAR

Letova’nın paylaştığı videolardan bir diğerinde de gözaltındaki yüzlerce Filistinlinin bir stadyuma götürüldüğü görülüyor. Stadyumun Gazze’deki Yarmuk Stadı olduğu belirlendi. Videoda gözaltındaki kişilerin çoğunun kıyafeti, yalnızca iç çamaşırları kalana kadar çıkarılmış. Bazılarının gözleri bağlanmış ve yerde diz çökmeye zorlanmış. Stadyumda, üç kadının da aralarında olduğu bir grubun diz çöktüğü kalenin üstüne İsrail bayrağı asılmış.

Kadraja birden fazla kere giren bir İsrail askeri, çekildiğinin farkında gözüküyor. Üniformasındaki işaretlerden bir yarbay veya tabur komutanı olduğu anlaşılıyor. Letova’nın YouTube hesabında paylaşılan bu iki video da, BBC’nin İsrail ordusuyla temasa geçmesinden kısa süre sonra silindi.

GÖZLER BAĞLI FİLİSTİNLİLERİN YANINDA POZ VERİYORLAR

Başka bir İsrail askeri tarafından TikTok’a yüklenen iki videoda gözleri bağlanarak gözaltına alınmış Filistinliler yer alıyor. Silahlı İsrailli askerler bu kişilerin yanlarında poz veriyor. 14 Aralık’ta paylaşılan bir videonun arka planında İbranice bir rap şarkısı var. Videoda baş parmağını kaldırarak poz veren İsrailli askerin adının Ilya Blank olduğu tespit edildi. 

Paylaştığı başka bir videoda da gözü bağlanarak yere yatırılmış bir adamın etrafında, İsrail askeri olduğu anlaşılan kişiler bulunuyor. Videolarında kullanılan fotoğrafların bir kısmının Gazze’nin kuzeyinde çekildiği belirendi. BBC'nin İsrail ordusu ve TikTok’la iletişime geçmesinin ardından videolar kaldırıldı.

'İSRAİL ORDUSUNUN KENDİ KURALLARINA DA AYKIRI'

BM danışmanı Dr. Mark Ellis, savaş esirlerinin aşağılanmaması, küçük düşürülmemesi ve kamuoyunda onlara yönelik merak uyandırılmaması gerektiğini söylüyor: “İnsanları iç çamaşırlarıyla yürütüp bunu videoya almak kesinlikle bu kuralın ihlalidir. Mevcut kurallar bu yapılanların hiçbirine izin vermez.”

İsrail ordusunun etik kurallarının hazırlanmasına yardım eden Prof. Asa Kasher, bu görüntülerin İsrail ordusunun kendi kurallarına da aykırı olduğunu belirtiyor. Gözaltına alınan bir kişinin üstünde silah olup olmadığını anlamak için kısa süreliğine kıyafetlerinin çıkarılabileceğini söyleyen Kasher bu anların videoya alınıp kamuoyuyla paylaşılmasınınsa herhangi bir gerekçesi olamayacağını vurguluyor: “Onları aşağılamak için yarı çıplak bırakmışlar.”

İnsan hakları hukukçusu Michael Mansfield da bu videonun bir Birleşmiş Milletler mahkemesince incelenmesi gerektiğini aktarıyor: “Çatışmalar sırasında savaş esirlerine nasıl muamele edilmesi gerektiği hakkında çok katı kurallar vardır. Onlara saygı göstermeniz gerekir.”

TikTok, bunların platform kurallarını ihlal ettiğini söyledi. TikTok, “şiddetli trajedilerin kurbanlarını aşağılamayı hedefleyen” içeriklere tolerans göstermediklerini belirtti. Daha sonra bu videolar platformdan kaldırıldı.

Bir YouTube sözcüsü de 7 Ekim’den bu yana on binlerce zararlı videoyu kaldırdıklarını, binlerce hesabı kapattıklarını ve yüklenen içerikleri takip eden ekiplerinin olduğunu aktardı.

(DIŞ HABERLER SERVİSİ)