Korona salgını ve 'çöplükten' bir haber

İşimize gelince sosyal medyadan haberleri alarak gazetelerde bunları haber yapıp, işimize gelmeyince sosyal medyaya lanet okumak, kabul edilebilir mi? İşimize gelmeyince sosyal medyada “yalan haberler var” deyip, işimize gelince sosyal medyanın güvenilir bir kaynak gibi kullanılması gazetecilik mesleğine yakışır mı?

İsmail Tufan*

Sosyal medyanın zararları hakkında internette birçok haber bulabilirsiniz. Birkaç örnek: “Sosyal medya değersiz hissetmeye yol açıyor” veya “Yahyalı’da sosyal medyanın zararları anlatıldı” veya “Sosyal Medya İlişkileri Tehdit Ediyor!”

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, günümüzde siber zorbalıkların arttığına dikkat çekerek, “Sosyal medya bu anlamda tam bir çöplük, başıboş mecra haline dönüşmüştür. İnsanların taciz edildiği, dolandırıldığı, onurlarının kırıldığı, lince tabi tutulduğu, her türlü haklarının ihlal edildiği böyle bir sanal dünyaya asla teslim olmayacağız” dedi (Erdinç Çelikkan, 10 Şubat 2020).

Bu “çöplükte” yayınlanan bir video 30 Mart 2020 tarihinde Türk basınında haber oldu. Haberin manşeti şu: “İspanya’nın başkenti Madrid’de corona virüsü taşıdığı iddia edilen bir kadının metro durağındaki panolara tükürdüğü anların görüntüleri ortaya çıktı. İşte tepki çeken görüntüler…”

İspanya’da çekildiği ve “Çinli” olduğu iddia edilen bir kadın, bir panoya birkaç defa tükürürken güvenlik kameralarına yakalanıyor. Kadının, bu olayın ardından polis tarafından gözaltına alındığı veya tutuklandığı veya para cezasına çarptırıldığı gibi önemli bilgiler yok.

Bir gazetenin internet sitesinde bu video yayınlandı. Kadının nüfus cüzdanını gören yok, kadınla konuşan yok, kadının kendi ağzından bir açıklama yok, sadece bir video, ama buna rağmen “Çinli” deniliyor.

Halbuki başka ülke vatandaşı da olabilir. Örneğin Güney Koreli, Japon, Kamboçyalı, Moğol, Tatar vs. Buna rağmen haberde şöyle denilmektedir: “İspanya’da metro istasyonuna gelen Çinli kadın, istasyonun girişinde bulunan panolara tükürdü. O anlar sosyal medyada büyük tepki çekti.”

Haberin kaynağı güvenilir mi? Bu videoyu kimin, neden sosyal medyada yayınladığı, videoya nasıl eriştiği, videoyu yayınlayan kişinin özel veya resmi bir şahıs olup olmadığı hakkında da hiçbir bilgi verilmiyor. Sadece şu bilgi verilmiş: “Ülkenin başkenti Madrid’de, Çinli bir kadın metro istasyonunda sıra beklerken panoların bulunduğu duvara doğru yönelerek, panolara tükürdü. O anlar güvenlik kamerasına yansıdı. Görüntüler sosyal medyada yayılınca tepki büyüdü.”

Videoyu yayınlayan belki de özellikle bu kadının “Çinli” olarak algılanmasını istedi? Belki “algı operasyonu yaptı?” Kim olduğu bilinmeyen kadının korona virüsü taşıdığı bilgisi nereden geldi? Elbette böyle bir bilgi de yok. Diyelim ki iddia gerçek ve “Çinli bir kadın korona virüsü taşıyor”. Bu bilginin de kaynağı belli değil. Gazeteci, okuyucusuna bu bilgiyi aktarmayı da unutmuş.

İşimize gelince sosyal medyadan haberleri alarak gazetelerde bunları haber yapıp, işimize gelmeyince sosyal medyaya lanet okumak, kabul edilebilir mi? İşimize gelmeyince sosyal medyada “yalan haberler var” deyip, işimize gelince sosyal medyanın güvenilir bir kaynak gibi kullanılması gazetecilik mesleğine yakışır mı?

Güvenilir hiçbir yanı olmayan bu haberde, “Çinli kadın” yerine “Türk kadın” denilseydi, acaba haberin şekli değişir miydi? Acaba aynı haber “İspanya’da Türk Düşmanlığı” veya “İspanya’da Müslüman Düşmanlığı” gibi manşetlerle verilir miydi? Bir atasözümüz der ki: Önce iğneyi kendine batır, sonra çuvaldızı başkasına.

*Prof. Dr. Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Gerontoloji Bölümü


* Forum kategorimiz çok çeşitli türde içeriğe açıktır. Gazete Duvar'ın editoryal politikasıyla uyumlu olmak zorunda değildir.