ARTAN RİSK MALİYETLERİ VE NET FAİZ MARJI BASKISI BANKALARI ZORLAYACAK

Türkiye ekonomisinin çoklu krizi, bankacılık sistemini de zorluyor. Tabii ki en önemli mesele enflasyon ve enflasyona karşı alınan önlemlerin getirdiği sorunlar... ABD merkezli yatırım bankası JP Morgan, Türk bankalarının üçüncü çeyrek performanslarına ilişkin öngörülerini açıkladı. Bankanın değerlendirmesinde, üçüncü çeyrekte Türk bankalarının performansının net faiz marjı baskıları ve artan risk maliyetleri nedeniyle zayıf kalmasının beklendiği ileri sürüldü. JP Morgan uzmanlarına göre, ortalama öz kaynak kârlılığını yüzde 17 bekleyen bankalar, bu oranın yüzde 38 enflasyonun altında kalacağını görecek. Üstelik bu hesaplama, gerçek enflasyonu yansıtmayan TÜİK verilerine göre böyle! JP Morgan, Garanti Bankası'nın yüzde 28 ile en yüksek, Halkbank'ın yüzde 8 ile en düşük performansı göstermesini bekliyor. JP Morgan, faiz indirimlerinin Ocak 2025’e ertelenmesinin yıl sonu net faiz marjının beklentilerini düşürerek 2025 için kârlılık tahminlerini olumsuz etkileyebileceğine dikkat çekti. Banka, varlık kalitesinin normalleşmeye başlamasına rağmen, tüketici kredileri ve kredi kartlarında takipteki alacakların önemli ölçüde arttığı ve bunun yanında risk maliyetinin de yükselmesiyle, 2025’te varlık kalitesi üzerindeki baskıyı artırabileceğini belirtti. JP Morgan, Türk bankalarının hisse performansının yıl içinde yüzde 48 artışla güçlü kalsa da, kısa vadede katalizörlerin eksikliği ve faiz indirimlerinin gecikmesi nedeniyle, ihtiyatlı olmaya devam ettiklerini belirterek Garanti Bankası'nın, kısa vadede en güçlü kazanç momentumuna sahip olduğu için pozitif ayrıştığına dikkat çekti. 

EV SATIN ALMAK HİÇ DE AKILCI BİR YATIRIM DEĞİL

Türk halkının ‘garantili ve kazançlı yatırım’ olarak gördüğü gayrimenkul, enflasyonist süreçte reel bazda kaybettirmeye devam ediyor. Türkiye'de konut fiyatlardaki reel kayıp serisi istikrarlı biçimde devam ediyor. Türkiye'deki konutların kalite etkisinden arındırılmış fiyat değişimlerini izlemek amacıyla hesaplanan ‘konut fiyat endeksi' (KFE) 2024 Eylül ayında bir önceki aya göre, yüzde 1 oranında artarak 148 seviyesinde gerçekleşti. Eylülde bir önceki aya göre yüzde 1 oranında artan KFE, bir önceki yılın aynı ayına göre nominal olarak yüzde 27.4 oranında artış gösterdi. Fiyatlar reel olarak yüzde 14.7 oranında geriledi. Konut fiyatlarındaki reel kayıp 2018 yılını bile geride bıraktı. İstanbul'da reel fiyatlar yüzde 1.2, Ankara'da yüzde 2.2 ve İzmir’de konut fiyatları yüzde 0.8 oranında arttı. Endeks değerleri bir önceki yılın aynı ayına göre, İstanbul, Ankara ve İzmir’de sırasıyla yüzde 23.4, 30.4 ve 23.1 oranlarında artış gösterdi. TL mevduat faizi, altın gibi yatırım araçlarının getirileri dikkate alındığında, bu koşullar altında konuta yatırım yapmak gerçekten akıldışı görünüyor. Bir konut alıp kiraya vererek gelir elde etmek de aynı oranda mantıksız. Zira o parayı TL mevduatına yatırırsanz, yıllık kira gelirinin çok üzerinde bir getiri elde etmeniz mümkün. Bir diğer mesele ise konut fiyatları reel bazda düşerken, inşaat girdi maliyetlerindeki artışın sürüyor olması. Bu konut sektörünün gelişiminde ciddi sorunlara neden olabilecek bir olumsuzluk. Kısa vadede konut fiyatlarının reel bazda artması neredeyse imkânsız. 

VERGİ SİSTEMİNDEKİ YAPISAL SORUNUN SUÇLUSU FIRINCILARMIŞ!

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek de iktidarın akıldışı ve ciddiyetsiz yaklaşımlarını benimsemeye başlamış görünüyor. Vergi sistemindeki yapısal sorunlara çözüm getirmekte zorlanan ekonomi yönetimi, garip suçlamalar yapmayı tercih ediyor. Kayıtdışılıkla mücadeleye hız veren ekonomi yönetiminin hedefinde şimdi de fırıncılar var! En düşük KDV’nin ekmekte olduğunu belirten Şimşek, “Siz hiç fırıncının size fiş verdiğini gördünüz mü? Yüzde 1’e tenezzül ediliyor. En çok vergi kaçağının olduğu, hiç verginin gelmediği yerler fırınlar” demişti. Tabii bu açıklamaya anında tepki geldi. Ankara Fırıncılar Odası Başkanı Gürsel Alnıaçık, “Fırıncılar vergisini bütün sektörler gibi veriyor. Mehmet Şimşek’e denetimlerle ilgili kesin bir bilgi geldiğinden dolayı böyle açıklama yaptığını düşünüyorum. Yoksa sektörü zan altında bırakmaz” diye konuştu. Ekmek Sanayi İşverenler Sendikası’ndan yapılan açıklamada ise fırıncıların devletten KDV alacağı olduğu açıklandı. Açıklamada, “Fırıncı aslında devletten KDV alacağı olmasına rağmen bunu tahsil edemiyor, etmekte güçlük çekiyor. Fırınlarda üretilen ekmeğimizin büyük çoğunluğunu zincir marketlere, bayilere ve toplu tüketim yerlerine satmaktayız. Bu tip müşterilerimize verdiğimiz tüm ekmekler irsaliye ve faturayla sevk edilmektedir. Kayıtdışı sevk etme gibi bir durum yoktur. Kendisine bu konuda bilgi verenler ya eksik bilgi veriyor ya da gerçekte yaşadıklarımızı doğru anlatamıyorlar. Sonuç olarak fırın işyerleri yasa, yönetmelik ve ticari kanunlara uygun üretim satış ve hizmet yapmaktadır” ifadelerine yer verildi. 

KÜRESEL PİYASALARIN TAKİP EDECEĞİ VERİLER

Küresel ölçekte sıkı para politikasının sonuna gelindiğine ilişkin kanaat her geçen gün güçleniyor, ancak aynı zamanda her an yeni bir kötü sürprizle karşılaşma endişesi de sürüyor. Bu sebeple başta merkez bankalarının kararları ve gelişmiş ekonomilerin verileri merakla bekleniyor. Şimdilik, ABD'de ekonominin 'yumuşak iniş' yapacağına ilişkin beklentiler güçlü... ABD'de açıklanan makroekonomik veriler ve Avrupa Merkez Bankası'nın (AMB) faiz indirimi kararıyla birlikte, küresel piyasalarda geçen hafta pozitif bir seyir izlendi. Asya borsaları ise negatif ayrıştı. Yoğunlaşan şirket bilançoları da hisse ve sektör bazlı oynaklığı artırıyor. Piyasalar, bu haftaki yoğun makroekonomik veri takvimine odaklanmış durumda. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek ay politika faizini 25 baz puan indireceğine kesin gözüyle bakılıyor. Bankanın yıl sonuna kadar yapılacak iki toplantıda da toplamda 50 baz puanlık indirim yapması bekleniyor. ABD'de pazartesi öncü göstergeler endeksi, salı Richmond Fed sanayi endeksi, çarşamba ikinci el konut satışları, Fed'in ‘Bej Kitap’ı, perşembe Chicago Fed ulusal aktivite endeksi, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, yeni konut satışları, imalat sanayi satın alma yöneticileri endeksi (PMI), yeni konut satışları, cuma dayanıklı mal siparişleri, Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi takip edilecek. Avrupa'da pazartesi Almanya'da üretici fiyat endeksi (ÜFE), çarşamba AMB Başkanı Lagarde'ın açıklamaları, perşembe Euro Bölgesi'nde ve Almanya'da imalat sanayi ve hizmet sektörü PMI, cuma Almanya'da IFO iş dünyası güven endeksi açıklanacak. Asya'da cuma günü Japonya'da Tokyo TÜFE ve öncü göstergeler endeksi izlenecek.