HAYALLER TOZ PEMBE GERÇEKLER KOYU GRİ!

Enflasyonun bileşenleri ve yapısal özellikleri dikkate alındığında, ekonomi yönetiminin mayıs ayı sonrasına ötelediği pembe tablonun hiç de gerçekçi olmadığını söylemek için kahin olmaya gerek yok! Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, “Mayıs ayında yüzde 70’in üzerinde bir enflasyonla zirveyi bulacağız. Daha sonra uygulamaya koyduğumuz programla birlikte enflasyon hızlı bir şekilde düşecek ve 2026 yılında tekrar tek haneli enflasyona dönmüş olacağız. Uzun bir yolculuk ama başaracağız çünkü iyi bir programımız var. Bizim önceliğimiz fiyat istikrarı, yani enflasyonun tek haneye düşürülmesi, mali disiplin ve tabii ki yapısal dönüşüm. Yapısal dönüşümden kastettiğimiz yeşil dönüşüm, dijital dönüşüm ve sanayide dönüşüm bütün bunlar bize daha yüksek sürdürebilir büyümenin imkanını artıracak” diyor. Ancak program var, program var! Türkiye’de bugüne kadar Orta Vadeli Program’ın gerçekler karşısında nasıl yerle bir olduğunu görmüştük. Hatırlarsanız, bizi bugünlere getiren de Türkiye Ekonomi Modeli denen bir programdı! Mesele programın ne üzerine şekillendiği, başta şeffaf ve denetlenebilir bir önlemler paketinin olması ve bu programa halkın da güvenmesi. Peki bugün gerçeklikle hiç alakası olmayan TÜİK’in enflasyon verilerine kaçımız güveniyoruz? Bu enflasyon verilerine göre belirlenen TL mevduat faizinin pozitif reel getiri sağladığını kaç kişi iddia edebilir? Veyahut bu yozlaşmış bürokrasinin tasarruf tedbirlerini uygulayacağına inanan var mı?.. Mayısta baz etkisiyle belli bir düşüş yaşayacak olan enflasyonun eylül ayından itibaren ateşinin yeniden yükselmeyeceğine ilişkin inandırıcı bir gelişmeyi ekonomi yönetimi dışında görebilen var mı peki?

DÖVİZDE CİDDİ BİR KIPIRDANMA BEKLENTİSİ OLMAYINCA...

TCMB haftalık para ve banka istatistiklerine göre, bankacılık sektörünün toplam mevduatı (bankalar arası dahil) 26 Nisan ile biten haftada 93 milyar 612 milyon 62 bin TL artışla 16 trilyon 321 milyar 202 milyon 379 bin TL’ye yükseldi. Son haftalarda yükselişini sürdürerek 1-3 yalık mevduatta yüzde 68.9’u gören faiz sınırlı da olsa düşüş gösterdi. İki hafta önce yüzde 86.2’lik faizle tarihi zirvesini yenileyen tüketici faizi geçen hafta yüzde 81.3 olurken ticari kredi faizi de yüzde 67.1 seviyesine geldi. Aynı dönemde bankalardaki TL cinsi mevduat yüzde 2.07 yükselişle 9 trilyon 82 milyar 746 milyon 858 bin TL, yabancı para cinsinden mevduat ise yüzde 1.33 azalışla 6 trilyon 508 milyar 4 milyon 182 bin TL oldu. Bankalarda bulunan toplam yabancı para cinsinden mevduatı, geçen hafta 211 milyar 421 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken, bu tutarın 179 milyar 236 milyon doları yurtiçinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandı. Yurtiçi yerleşiklerin toplam yabancı para cinsinden mevduatında, parite etkisinden arındırılmış veriler göz önünde bulundurulduğunda 26 Nisan itibarıyla 2 milyar 219 milyon dolarlık azalış görüldü. Yabancı para cinsinden mevduatta yaşanan azalmanın temel sebebi, dövizin kısa vadede ciddi bir artış göstermeyeceğine yönelik beklenti. Yoksa TL mevduatın pozitif reel faiz getirisi sağladığına yönelik bir kanı henüz hakim değil. Zaten TL mevduata yönelişin beklentinin altında kalıyor olması da bunu gösteriyor.

TAKSİTLİ TİCARİ KREDİ MİKTARINDA ARTIŞ

BDDK’nın haftalık bültenine göre, sektörün kredi hacmi 26 Nisan itibarıyla 198 milyar 631 milyon TL artış gösterdi. BDDK ve Türkiye Data Monitor (TDM) yaptığı hesaplamaya göre, geçen hafta 13 haftalık, yıllıklandırılmış ve kur etkisinden arındırılmış tüketici kredi büyümesi yüzde 32.8 olarak gerçekleşti. Toplam kredi hacmi 12 trilyon 899 milyar 25 milyon TL’den 13 trilyon 97 milyar 656 milyon TL’ye yükseldi. Bankacılık sektöründe toplam mevduat da bankalar arası dahil geçen hafta 57 milyar 905 milyon TL artarak 15 trilyon 822 milyar 866 milyon TL’ye ulaştı. Tüketici kredilerinin tutarı, 26 Nisan itibarıyla 16 milyar 614 milyon TL artışla 1 trilyon 639 milyar 195 milyon TL’ye çıktı. Bu kredilerin 444 milyar 356 milyon TL’si konut, 90 milyar 653 milyon TL’si taşıt ve 1 trilyon 104 milyar 185 milyon TL’si ihtiyaç kredilerinden oluştu. Taksitli ticari kredilerin tutarı 17 milyar 858 milyon TL artarak 1 trilyon 618 milyar 388 milyon TL’yi buldu. Bankaların bireysel kredi kartı alacakları ise yüzde 1.8 artışla 1 trilyon 395 milyar 122 milyon TL’ye çıktı. Bireysel kredi kartı alacaklarının 565 milyar 394 milyon TL’sini taksitli, 829 milyar 727 milyon lirasını taksitsiz borçlar oluşturdu. Bankacılık sektöründe takipteki alacaklar, 26 Nisan itibarıyla önceki haftaya göre 1 milyar 227 milyon TL yükselişle 203 milyar 427 milyon TL’yi buldu. Halen alınabiliyorsa kredi alabilmek, özellikle de ihtiyaç kredisi alabilmek, gerçek enflasyon dikkate alındığında mantıklı olabilir. Hele ki kredi kartı borcu batağına girmiş ve bu borcu çeviremeyenler için ihtiyaç kredisi bir can simidi olmaya devam ediyor. Dar ve orta gelirli tüketici için krediyle beyaz eşya ya da diğer dayanıklı tükemi mallarını almak da çekici görünüyor. Zira vatandaşta, birkaç ay sonra bu ürünlerin fiyatlarında yaşanacak artışın ödediği kredi faizinin üzerinde gerçekleşeceği inancı hakim.

TÜKETİM MALLARI İTHALATI YÜZDE 34 ARTIŞ GÖSTERDİ

Dış ticaret dengesinde olumlu gelişmeler yaşanıyor. Bu gelişmenin olumluluğu sadece dış açığın, yani ihracatın ithalatı karşılama oranının bir parça daha iyiye gitmesi... Ancak ithalatın bileşenlerine baktığımızda sağlıklı bir gelişmeden söz etmek hiç mümkün değil. Böylesi ekonomik kriz ortamlarında beklenen, ithalatta tüketim mallarının oranının düşmesidir, oysa ki Türkiye’nin ithalatında tüketim mallarının payı giderek artıyor. Nisan ayında dış ticaret açığı yükselişe geçerken tüketim malı ithalatı da yeni rekor seviyeye yükseldi.