Gizlilik kararı yeni kalkan Stalin belgeleri sergide

Sovyetler Birliği liderlerinden Josef Stalin’in 'Kişisel Arşivi' Moskova’da açılan bir sergide ziyarete açıldı. Stalin'in kişisel hayatından siyasi yaşamına kadar birçok belgenin bulunduğu sergide Kalinin için yazılmış bir mizahi şiir de yer aldı.
Stalin belgeleri arasında Lenin'e yazdığı "Troçki'yi şikayet" mektubu da var.

DUVAR – 22 Eylül 2018 tarihinde Moskova’da eski adı Marksizm-Leninizm Enstitüsü Sovyetler Birliği Komünist Partisi (SBKP) Merkez Parti Arşivi olan Rusya Toplumsal Siyasal Tarih Devlet Arşivi’nde (RGASPİ) “Stalin’in Kişisel Arşivi: Belgeler ve Sergilenme Tecrübeleri” başlığıyla bir sergi açıldı. Sergide bir kısmının gizlilik kararının yeni kalktığı Stalin’in kişisel hayatından siyasi yaşamına kadar farklı konulara dair birçok belge bulunuyor.

Tacikistan ve Türkmenistan kolhozcularının toplantısında.

ARİTMETİK VE YUNANCA 4, GERİSİ 5!

Aydınlık gazetesinden Mehmet Perinçek’in haberine göre, sergide Stalin’in gerçek doğum tarihini ortaya koyan bir belge de var. Stalin’in doğum günü resmi kayıtlarda 21 Aralık 1879 olarak geçerken, doğduğu şehir olan Gori’deki Uspenskiy Katedrali’nin kayıtlarına göre 18 (eski takvime göre 6) Aralık 1878 tarihinde dünyaya gelmiş ve 30 Aralık’ta da vaftiz edilmiş(RGASPİfond 558, liste 4, dosya 2, yaprak 1,2). Stalin’in resmi doğum tarihinin bir sene 3 gün ilerde olmasının sebebi ise hâlâ bilinmiyor.

Stalin’in 1894 yılında Gori Rahip Okulu’nu bitirdiğinde verilen karne de sergide bulunmaktadır. Bütün dersleri 5 üzerinden 5 iken, sadece Aritmetik ve Yunancası 4’tür (RGASPİfond 558, liste 4, dosya 5, yaprak 1). 1899 yılında Tiflis Rahip Okulu’ndan aldığı karnede ise notlarının çoğunluğu 4. Az sayıda 3 bulunmakla birlikte, Mantık ve Slavca İlahi Okuma dersi 5. (RGASPİfond 558, liste 4, dosya 65, yaprak 1-2).

Karneleri.

RAHİP OKULUNA ‘KABUL’ BAŞVURUSU

Sergideki en eski belgeler arasında Stalin’in 15 yaşında Tiflis Rahip Okulu’nda okuduğu döneme ait olanlar da var. Stalin, çok düzgün bir el yazısıyla yazdığı 22 Ağustos 1894 tarihli dilekçede okulun giriş sınavına kabul edilmesini talep ediyor (RGASPİfond 558, liste 1, dosya 4322, yaprak 1).

Bundan bir sene sonraki 28 Ağustos 1895 tarihli dilekçesinde ise kendisine bakmakta olan annesinin maddi bakımdan fakir durumda bulunduğunu, babası istemediği halde eğitimine devam ettiğini, bu yüzden onun kendisini cezalandırarak üç yıldır babalık vazifesini yerine getirmediğini, bir önceki sene yarı burslu okuduğunu, o sene annesinin görme yetisinin iyice azaldığını, dolayısıyla tek gelir kapıları olan kol gücünü kaybettiğini, buna bağlı olarak ödeme güçlüğü çektiklerini, bütün bunlardan dolayı tam burslu statüye geçmek istediğini ifade etmiş (RGASPİfond 558, liste 1, dosya 4326, yaprak 1).

Stalin, 3 Temmuz 1898 tarihli dilekçesinde ise göğsünden hastalandığını, dinlenmeye ihtiyacı olduğunu belirtiyor ve bu nedenle sınavdan muaf tutulmayı talep ediyor. (RGASPİfond 558, liste 1, dosya 4327, yaprak 1).

 

Rasathanede tuttuğu gözlem defteri.

RASATHANEDE ÇALIŞMIŞ

Sergide sunulan başka bir belge ise Stalin’in 1900 yılında Tiflis Fizik Rasathanesi’nde çalıştığını gösteriyor. 1837 yılında kurulan bu bilim kurumu, astronomik ve meteorolojik gözlemlerle ilgilenmişti. 1900’ün Şubat-Kasım ayları arasında kurumun meteorolojik gözlem defterini tutan isimlerden biri de İosif Vissarionoviç Cugaşvili yani Stalin (RGASPİfond 558, liste 1, dosya 5376, yaprak 1, 1 arkası).

 

 

 

 

27 Aralık 1926 tarihli istifa yazısı.

 

İKİ KERE İSTİFA ETMEK İSTEMİŞ

Sergide yer alan arşiv belgelerinden Stalin’in genel sekreterlik zamanında iki kez görevinden ayrılmak ve istifa etmek istediği görülüyor. Parti Merkez Komitesi’nin Genel Kurulu’na gönderdiği 19 Ağustos 1924 tarihli yazıda Stalin, genel sekreterlik ve Politbüro üyeliğinden alınmasını ve çalışmak üzere Turuhunsk veya Yahut bölgesine gönderilmesini talep etmiş. Ayrıca iki ay iyileşmek için izin istemiş (RGASPİfond 558, liste 11, dosya 126, yaprak 69). Konu daha sonra Merkez Komitesi’ne taşınmadan dar bir çevrede tartışılmış ve istifası reddedilerek Stalin’e iki ay izin verilmiş.

İkinci istifa girişimi ise 27 Aralık 1926 tarihinde olmuş. İstifasında “genel sekreterlik görevini yürütecek güçte olmadığını” ifade etmiş (RGASPİfond 558, liste 11, dosya 131, yaprak 65). Ancak yapılan oylamada Stalin dışında kimse istifasının lehine oy kullanmamış. Stalin’in bu şekilde güven tazelediği düşünülüyor. Sergide belgesi bulunmamakla birlikte Stalin’in 19 Aralık 1927 tarihinde son bir kez daha istifa girişiminde bulunmuştu.

TROÇKİ’Yİ ŞİKÂYET: DİSİPLİNSİZ

Sergide Stalin’in imzasını taşıyan başka bir belge de Troçki’yle arasındaki anlaşmazlığın daha devrimin ilk yıllarına dayandığını gösteriyor. Stalin, Lenin’e 3 Ekim 1918 günü Tsaritsın’dan (sonra Stalingrad, şu an Volgagrad) gönderdiği mektubuna şu sözlerle başlamış:

Troçki’yi şikayet mektubu.

“İliç Yoldaş! Her şeyden önce merhaba, sonrasında ise cephemizdeki durum ve Troçki’nin emirleri hakkında size bazı şeyleri bildirmeme izin verin.” Stalin, ardından Güney Cephesi’nde görev yapan kişilerle Troçki arasında hiç de hoş olmayan bir çatışmanın belirdiğini ifade eder. Mesele Troçki’nin yaygaracı tavırları olmadan bir şey yapamamasıdır. Brest görüşmelerinde davaya akıl almaz “sol” tavırlarıyla zarar vermiştir, Çekoslovakya konusunda yaygaracı-diplomatik tavırlarıyla zararı dokunmuştur. O sırada ise disiplin konusundaki tavırlarıyla sorun çıkarmaktadır. Stalin’in ifadesiyle Troçki sadece yüksek perdeden şarkı söyleyebilmekte, yaygara yapmadan hareket edememektedir.

Stalin, Lenin’den Troçki’yi geç olmadan sakinleştirmesini ve hizaya sokmasını ister. Çünkü Troçki’nin ahmakça emirleri devam edecek olursa ordu güvenilmeyen sözde askeri uzmanların eline geçecek, ordu ve komuta kademesi arasında ayrılık oluşacak ve bu da cephenin çökmesine neden olacaktır.

Stalin’e göre daha dün partiye giren Troçki, ona parti disiplinini öğretmeye kalkmaktadır. Parti disiplini, sadece resmi emirlerden ibaret değildir, her şeyden önce proletaryanın sınıf çıkarlarına dayanmaktır.

Stalin, mektubunun son satırlarında Troçki’nin “sol” ve “kızıl” disiplin adı altında orduya zarar verdiğini, “en disiplinli yoldaşların bile midesini bulandırdığını” ifade eder ve Troçki’nin kendisine çeki düzen vermeye çağrılmasını talep eder. Stalin’in son sözleri “Elinizi sıkıyorum. Stalin’iniz” olur (RGASPİfond 558, liste 1, dosya 5410, yaprak 1,2).

‘KUDURUN, DOSTLARIM’

Stalin’in 3 Ağustos 1922 tarihinde Güney Kafkasya’daki parti örgütlerine dair Buharin ve Zinovyev’e gönderdiği mektubunun altına el yazısıyla düştüğü not ise şöyledir:

“P.S. Ancak şanslı adamlarsınız. Boş zamanlarınızda kafanızdan her türlü masalı uydurma, onları tartışma vs. imkânına sahipsiniz, ben ise burada bekçi köpeği gibi inleyerekten haybeye bekliyorum, bir de ‘suçlu’ çıkıyorum. Böyle her kimseyi harcayabilirsin. İşiniz gücünüz yok, kudurun, dostlarım.” (RGASPİfond 558, liste 2, dosya 39, yaprak 1).

KALİNİN’E ŞİİR

Kalinin’e şiir…

Stalin, 21 Ocak 1933 günü yakın çalışma arkadaşı ve Politbüro üyesi Kalinin’e adadığı ve Lenin’in ölümünün 9. yıldönümünde Bolşoy Tiyatrosu’nda düzenlenen törende ona verdiği mizahi şiir de serginin ilginç belgelerinden biri:

“Bokiy’i, Mil’i, Kopt’u, Kant’ı

Yüz kere daha kolay okumak

Ve onların düşüncesine ulaşmak,

Dostum, anlamaktansa seni” (RGASPİfond 558, liste 2, dosya 93, yaprak 1). (Kaynak)