İÇ TALEPTEKİ PSİKOLOJİK ETKİ NE ZAMAN BİTER?

Son iki yıl içinde yaşananlar, tüketici davranışlarında psikolojik faktörlerin belirleyici olabileceğinin de bir kanıtı. Türkiye’de enflasyonun uzun süreli ve yüksek seyri, bunun yanı sıra, özellikle iki yıl boyunca ısrar edilen ’Türkiye Ekonomi Modeli’ ve çarpıtılan veriler ‘parasını kaybetmeme’ hedefli tüketim eğiliminin kalıcı olmasını getirmiş gibi görünüyor. İki yıl arka arkaya, pek de kimsenin inanmadığı TÜİK verilerine göre bile yüzde 65’lere ulaşan enflasyon, özellikle de temel tüketim maddelerinin fiyatlarında çok daha yüksek artışları getirdi. Bu da ‘daha pahalanmadan al’ yaklaşımıyla talebi tetikliyor. Belki de seçim sonrasında görevi teslim alan ve sıkılaştırma politikaları uygulayan ekonomi yönetiminin önündeki en önemli engellerden biri bu olacak. Zira ekonominin soğutulması için gerekli parasal tedbirler alınmasına karşın, tüketim eğilimi buna paralel bir düşüş sergilemiyor. Belki de vatandaşların önce verilere sonra da ekonomi yönetimine güvenini tekrar kazanması gerek. Bu ise işin en zor kısmı!

RAFTAKİ SÜT 50 TL’YE DOĞRU GİDİYOR

Pandemi döneminde ve öncesindeki süt fiyatlarını hatırlayabiliyor musunuz? Hatırlayamazsınız, çünkü neredeyse bugünkü fiyatlara göre en az yüzde 500 ucuzdu. O fiyatlama da doğru değildi ve belki de süt ve süt ürünlerinde bugün yaşanan krizin bir sebebi de o dönemde üreticilerin uyarılarına rağmen, doğru fiyatlandırma ve gerekli teşviklerin yapılmamasıydı. Sonuçta süt üreticileri, süt ineklerini mezbahaya gönderdi ve kriz başladı! Yakında rafta 35 TL civarında satılan sütü daha da pahalıya içeceğiz. Ulusal Süt Konseyi (USK), çiğ süt tavsiye fiyatının 22 Ocak’tan geçerli olmak üzere, üreticinin eline litre başına net 13.5 lira geçecek şekilde belirlenmesine karar verdi. Süt fiyatı geçen yılın temmuz ayında 11.5 TL olarak belirlenmişti. Duyuruda, soğutma, nakliye ve diğer cari giderler üretici tarafından karşılandığı takdirde, bu giderlerin üreticiye ilave olarak ödeneceği belirtildi. Ancak mesele, salt soğutma ve nakliye değil, sorunun temeli süt hayvancılığının temel girdilerindeki artış ve üreticilerin oligopol piyasa karşısında savunmasız olması. Siz bir de buna plansızlığı ekleyin, sonra da sütü daha da pahalıya içmeye hazırlanın!

GÜNLÜK PETROL TALEBİ 2 MİLYON VARİL ARTACAK Araştırma ve danışmanlık şirketi Wood Mackenzie, küresel petrol talebinin 2024’te günlük yaklaşık 2 milyon varil artacağı beklentisinde olduğunu açıkladı. Talep artışının yüzde 25’inden fazlasının Çin’den kaynaklanacağı ileri sürüldü. Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ve OPEC+ grubunun arz kesintilerinin 2024 boyunca büyümeyi yavaşlatması nedeniyle, petrol arzının talebin gerisinde kalabileceği öngörüsü yapılan şirketin raporunda, bu üretim kısıtlaması olmadan özellikle talep büyümesi beklentilerin altında kalırsa piyasanın arz fazlasına yönelebileceğine dikkat çekildi. Rapora göre, petrol talebindeki büyümenin büyük kısmı yılın ikinci yarısında gerçekleşecek. Bu da ekonomik büyüme ve düşük faiz oranlarından kaynaklanacak.

YÜZDE 2 HEDEFİ NETLEŞMEDEN AMB FAİZ İNDİRİMİ YAPMAYACAK

Avrupa Merkez Bankası (AMB) faizleri indirmeye, enflasyonun Euro Bölgesi’nde yüzde 2 hedefine ilerlediğinden emin olduğunda başlayacak. AMB Başkanı Christine Lagarde, “2025’te tahmin ettiğimiz gibi yüzde 2’ye ulaşırsak ve önümüzdeki aylarda elde edeceğimiz veriler de bunu doğrularsa, o zaman sahip olduğumuz bu kesin bilgiyle faizleri indirmeye başlarız” dedi. AMB yetkilileri, enflasyondaki keskin yavaşlamanın ardından, faizlerdeki ilk düşüşün zamanlaması konusunda piyasalardan ayrışıyor. Yatırımcılar bu yıl öngördükleri altı faiz indiriminin ilkinin nisan ayında gelebileceğini düşünürken, banka yetkilileri yıl ortasının daha gerçekçi olduğunu söylüyor. Yani piyasaların beklentisi ne olursa olsun, AMB enflasyona karşı mücadele ve faiz indirimlerine başlama konusunda katı bir ilkeselliği koruyacak gibi görünüyor.