ŞİMŞEK’İN İDDİALARININ GERÇEK OLMASI GÜÇ GÖRÜNÜYOR

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, kur korumalı mevduattan (KKM) piyasada sorun yaratmadan çıkacaklarını açıkladığını hatırlatıp, “TL cinsi KKM’ye son verdik. Döviz cinsinden de şimdiden haber vereyim ben. Temmuzda şirketlerin vergi avantajını yenilemeyeceğiz. Dolayısıyla TL mevduat daha cazip hale gelecek diye düşünüyoruz” dedi. Veriler KKM’den çıkışların hızlandığını gösteriyor, bu uygulamayla birlikte, KKM’den çıkışların daha da hızlanması beklenebilir. Bu konuda Hazine ve Maliye Bakanı’nın açıklaması gerçekçi görünüyor. Ancak konu dezenflasyon olunca fazla iyimser olduğunu söylemek mümkün. Dezenflasyona geçiş sürecinin bittiğini söylüyor Mehmet Şimşek ve ekliyor: “Dezenflasyonun eşiğindeyiz. Sadece baz etkisiyle değil, enflasyonun kalıcı düştüğünü hep birlikte göreceğiz. En kötüsü geride kaldı. Aylık enflasyon bir patikaya doğru evriliyor, hazirandan itibaren düşecek. Keskin düşüşler de göreceğiz”. Oysa ki, aylık enflasyonda keskin düşüşler olması pek mümkün görünmüyor. Söz gelimi gıda ve hizmet enflasyonunun ne denli dirençli olduğu ortada... Bir diğer mesele olan bütçe açığı konusunda da iddialı Şimşek, alınan ve alınacak tedbirlerle, açığın gelecek yıldan itibaren yüzde 3’lerin altına çekilmiş olacağını iddia ediyor, ki bu da fazla iyimser görünüyor.

KKM’DEN ÇIKIŞLAR UMUT VERİYOR

KKM ile ilgili stok bakiyesi verisi TCMB tarafından yayımlandı. Aylık bazda yayımlanan verilere göre, nisan ayı itibarıyla dövizden dönüşümlü KKM stoku 72.8 milyar dolar oldu. Veriler dövizden dönüşümlü KKM’nin 2023 Temmuz ayında 97 milyar dolarla zirve seviyeye yükselmiş olduğunu gösterdi. Ekonomi yönetiminin aldığı önlemlerin etkisiyle, bu tarihten itibaren dövizden dönüşümlü KKM stokunda düzenli düşüş izlendi. Nisan ayındaki stokun 51.4 milyar doları gerçek kişilerin hesaplarından oluştu. Yani, dövizden dönüşümlü KKM stokunda gerçek kişilerin payı yüzde 71 düzeyinde oldu. Nisan ayında tüzel kişilerin dövizden dönüşümlü KKM stoku ise 21.3 milyar dolar seviyesine geriledi. TL KKM ise nisan ayı itibarıyla bu hesapların yenilenemeyeceğine ilişkin düzenlemelerin etkisiyle 65.1 milyar TL'ye kadar çekildi. TL KKM’de 2023 Ağustos ayında 1.06 trilyon TL hacimle zirve seviye görülmüştü. Şu süreçte olası bir döviz şoku beklenmiyor, KKM hacmi ne kadar azalırsa Türkiye ekonomisinin üzerinde potansiyel bir tehdit oluşturan bu sorun da ortadan kalkmış olacak. Hala TCMB ve Hazine açısından ciddi bir yük oluşturmasına karşın, KKM artık eskisi kadar can sıkıcı bir sorun değil. 

ÇİN OTOMOBİLLERİNİ DURDURMAK ANCAK İLAVE VERGİYLE MÜMKÜN

ABD ve Avrupa ülkelerindeki otomotiv devleri bile Çin otomotiv endüstrisinin rekabetine karşı koyamazken Türkiye’nin direnebilmesi hiç mümkün değildi. Hele ki konu elektrikli otomobiller olunca, Çin ile rekabet etmek imkansızdı. ‘Milli otomobil’ TOGG’un satışlarını, Çin menşeli elektrikli araçların baltalayacağı anlaşılınca, Türkiye, Çin’den ithal edilen binek araçlara ilave vergi bindirme kararı aldı. Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeye göre, mevcutta elektrikli otomobiller için uygulanan yüzde 40’lık vergi tüm yakıt tiplerindeki araçlar için de uygulanacak. Bununla birlikte, düzenlemeyle en düşük gümrük vergisi de 7,000 dolar olarak belirlendi. Türkiye otomotiv pazarında Skywell, MG, Chery, Leapmotor, Seres, Maxus, Hongqi, DFSK, BYD ve NETA ile on Çin menşeli marka bulunuyor. Bu listeye yakın zamanda SWM ve Jaecoo markalarının da eklenmesiyle, Çin menşeli marka sayısı onikiye çıkacak. Çin otomotiv firmalarının otomobil ve hafif ticari araç olmak üzere Türkiye’deki toplam satışları yılın ilk dört ayında 29 bin 539’a, otomotiv pazarından aldıkları pay da yüzde 7.95’e ulaşmış bulunuyor. Çin markaları arasında DFSK ve Maxus’un ticari araç satışı da var. Bu iki markanın hafif ticari satışları hariç tutularak sadece otomobil özelinde bakıldığında, Çin markalarının satış sayısı 29 bin 241’e, pazar payı ise yüzde 9.91’e yükselmişti.

CEPTE PARA YOKSA TASARRUF NASIL OLSUN?

Zaten tasarruf etmeyi pek seven bir millet değildik. En azından finansal enstrümanları pek tercih etmezdik. Gelişmiş ekonomilerle kıyaslandığımızda hala bu eğilim sürüyor. Ancak, şu anda milletin büyük bir bölümü, tasarruf etmek istese bile, cebindeki parayla temel gereksinimlerini bile karşılayamıyor, ayın sonunu kredi kartına yüklenerek tamamlıyor. Areda Piar araştırma şirketinin Türkiye genelinde bin 534 kişinin katılımıyla gerçekleştirdiği araştırmaya göre, halkın yüzde 73.1’i para biriktiremiyor. Para biriktiremediğini söyleyen katılımcıların yüzde 49.8’i, tasarruf edecek bir gelirinin olmadığını belirtmiş. Bu grubun yüzde 23.3’ü aylık harcamasının yüksek olduğunu, yüzde 12.6’sı borçlarının bulunduğunu, yüzde 5.5’i beklenmedik masraflardan dolayı para biriktiremediğini açıklamış. Yüzde 5’i ise para biriktirme konusunda planlamaya sahip olmadığını, yüzde 1.4'ü alışveriş bağımlısı olduğunu ve yüzde 0.2’si birikim amacı olmadığı için para biriktiremediğini belirtmiş. Katılımcıların yüzde 70.4’ü Türkiye’de tasarruf yapmayı ‘çok zor’, yüzde 13.9’u ‘zor’ olarak tanımlamış. Yüzde 11.5’i ‘orta’ düzeyde olduğunu belirtirken soruya ‘kolay’ ve ‘çok kolay’ yanıtı verenlerin oranı sırasıyla yüzde 2.2 ve yüzde 2... “Tasarruf imkânınız olsa hangi aracı tercih edersiniz?” sorusuna ise katılımcıların yüzde 47.7’si fiziki altın, yüzde 25.3’ü döviz, yüzde 22.5’i altın, yüzde 21.8’i TL mevduat, yüzde 8’i hisse senetleri, yüzde 6.6’sı katılım hesapları, yüzde 4.5’i döviz mevduat, yüzde 3.7’si bireysel emeklilik hesapları ve yüzde 1.8’i kripto para piyasası yanıtını vermiş. Peki ya tasarruf yapanlar nelerden kısıyor?.. Araştırmaya katılanların yüzde 22.3’ü giyim ve ayakkabıdan, yüzde 16.1’i eğlence ve sosyalleşme masraflarından kısarak tasarruf yaptığını belirtmiş. Yüzde 14.6’sı elektrik kullanımı, yüzde 12.3’ü su kullanımı, yüzde 9.8’i gıdadan ve yüzde 8.8’i ‘her alanda’ tasarruf yaptığını söylemiş.