DIŞ TİCARET İKLİMİ PEK PARLAK DEĞİL

TÜİK ile Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle, genel ticaret sistemi kapsamında üretilen geçici dış ticaret verilerine göre; ihracat 2023 Ocak-Kasım döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 0.7 artarak 232 milyar 810 milyon dolar, ithalat yüzde 0.5 artarak 332 milyar 736 milyon dolar olarak gerçekleşti. Kasım ayında enerji ürünleri ve altın hariç ihracat yüzde 1.6, ithalat yüzde 6.7 arttı. Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ihracat, 2023 Kasım ayında yüzde 1.6 artarak 20 milyar 451 milyon dolardan, 20 milyar 773 milyon dolara yükseldi. Kasım ayında enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç ithalat yüzde 6.7 artarak 20 milyar 294 milyon dolardan, 21 milyar 650 milyon dolara yükseldi. Enerji ürünleri ve parasal olmayan altın hariç dış ticaret açığı kasım ayında 877 milyon dolar olarak gerçekleşti. Dış ticaret hacmi yüzde 4.1 artarak 42 milyar 423 milyon dolar olarak gerçekleşti. Enerji ve altın hariç ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 96 oldu. Dış ticaret açığı bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 32.6 azalarak 8 milyar 784 milyon dolardan, 5 milyar 918 milyon dolara geriledi. 

İhracatın ithalatı karşılama oranı 2022 Kasım ayında yüzde 71.3’ken, 2023 Kasım ayında yüzde 79.5’e yükseldi. Ocak-kasım döneminde dış ticaret açığı yüzde 0.1 artarak 99 milyar 828 milyon dolardan, 99 milyar 926 milyon dolara yükseldi. İhracatın ithalatı karşılama oranı 2022 Ocak-Kasım döneminde yüzde 69.8’ken, 2023 yılının aynı döneminde yüzde 70’a yükseldi. Kasım ayında imalat sanayinin toplam ihracattaki payı yüzde 93.3 oldu. 2024 yılında dış ticaret ikliminin olumsuz bir seyir izleyeceğinden herkes hemfikir, ihracat gelirlerine düşüş olacağı kesin.

BÜYÜDÜK, BÜYÜDÜK DE NASIL BÜYÜDÜK?..

Ekonomik krizin tek sorumlusu olan iktidar büyüme oranlarıyla övünüp duruyor. Övünüyor da, hiçbir yetkili o büyümenin bileşenleri üzerine konuşmak istemiyor. Şöyle diyelim, “Sağlıksız ve kalitesiz büyüme nedir?” sorusuna cevap arıyorsanız, Türkiye’nin büyüme oranlarına ve bileşenlerine bakmak yeterli! İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan da, her iş insanı gibi, önce hükümeti övüp sonra araya eleştirilerini serpiştirirken bu konuya değinmiş. Büyümenin pek çok şeyin anahtarı olduğunu dile getiren Bahçıvan, “Ekonomik büyümenin, ‘yüzde kaçtan’ ziyade ‘nasıl’ sorusuyla birlikte tartışılması gerekiyor. Eğer daha temiz bir çevre, daha nitelikli istihdam, daha yüksek refah sağlamayacaksa ne kadar hızlı büyüdüğümüzün ne önemi var?” demiş. Gelişmiş ülkelerle aramızdaki makası daraltabilmek için hem fiziki hem de beşeri anlamda büyük çaplı sermaye yatırımlarına ihtiyacımız olduğunu belirtmiş. Büyümenin bileşenleri arasında hane halkı tüketiminin lokomotif olduğunu da hatırlatmış. Devamını getirelim, eğer ki yapısal sorunlara çözüm getirilmezse, büyüme hep kalitesiz ve sağlıksız olacak. Ve Türkiye hiçbir zaman gelişmiş ekonomiler seviyesine gelemeyecek. Bırakın onu bir Vietnam, bir Brezilya’nın bile yanına yaklaşamayacağız.

AVRUPA BORSALARI AÇISINDAN PERFORMANSLI BİR YIL OLDU

Avrupa Borsaları 2023’te 2021’den beri en iyi yıllık performansı kaydetti. Gösterge endeks Stoxx 600 yılın son işlem gününde yüzde 0.2 yükseldi. Böylece endeks yılın tamamında yüzde 12.6’lık artış kaydetti. En iyi performans yüzde 30’a yakın artışla İtalya borsasında görüldü. Almanya’da DAX endeksi ülkedeki karmaşık ekonomik görünüme rağmen bu yıl yüzde 20’ye yakın yükselirken Fransız CAC 40 endeksi yüzde 16.4, Britanya’da FTSE 100 endeksi yüzde 3.64 yükseldi. Merkez Bankalarının 2024’te faiz indireceğine dair beklentilerle son iki ayda tahvil faizleri düşerken küresel piyasalarda ralliler yaşandı. 2024 yılında Avrupa borsalarının nasıl bir performans göstereceğine gelince… Bu konuda uzmanların çelişik öngörüleri var. Stoxx 600’ün rekor kırmasını bekleyenler olduğu gibi, yüzde 18 ila yüzde 6 oranında düşüş bekleyenler de bulunuyor. Borsaların performansında politika faizlerinde artırımın durması ve indirim beklentileri, düşük seyreden enerji fiyatları ve Çin’de büyüme oranlarının yükselişe geçmesi temel etmenler olacak. Ancak, özellikle enerji fiyatları ve Çin’in büyüme rakamlarının ne olacağı konusunda bugünden öngörüde bulunmak oldukça güç.