SEBZE-MEYVEYİ DAHA DA
PAHALIYA YİYECEĞİZ
Bu enflasyonist sürecin dar ve orta gelirlilerin yaşam kalitesindeki en olumsuz ekisi gıda enflasyonu... Harcama kalemlerinde özellikle dar gelirli vatandaşın bütçesinde en çok yer kaplayan gıda kalemi enflasyonda da hissedilir kısmı daha da etkili kılıyor. Artık Türkiye'de sağlıksız beslenme en temel sorunlardan biri. Ve kısa vadede gıda fiyatlarındaki artış seyri devam edecek. Tarım ürünleri üretici fiyat endeksi (tarım-ÜFE) ve tarımsal girdi fiyat endeksi (tarımsal-GFE) verileri bunu teyit ediyor. Tarımsal girdi fiyatlarındaki artışın yanı sıra, sektördeki yapısal sorunlar gıda fiyatlarındaki artışlarda temel etkenler. Yaz döneminde, temmuz ve ağustos aylarında genel olarak düşüş eğilimine giren ya da ortalamaların altında seyreden tarım-ÜFE ve tarımsal-GFE, 2023 Temmuz ve Ağustos aylarındaki yüksek seyriyle, tüketici fiyatları endeksi (TÜFE/enflasyon) üzerinde de etkili olmuştu. Kurdaki seyrin öncelikli etkilediği tarımsal-GFE, döviz kurlarındaki yatay seyirle geçen yıldan bu yana eski görünümüne dönmüştü, 2024 Mayıs’tan bu yana tarım-ÜFE de seyrinde iyileşme gösteriyordu. Bu endekslerin geçişkenliğiyle yükselen gıda enflasyonunda yeniden yükselişin görülmesi de verilerin yakından izlenmeye devam edilmesi gerektiğini işaret etti. 2024 yılı sonuna yaklaşırken, tüm endekslerde seyrin halen yükseliş yönünde olması da mutfak bütçesini daha çok etkileyecek gibi görünüyor. Yani sebzeyi de meyveyi de, eti de sütü de daha yüksek fiyatlara satın almak zorunda kalacağız.

KONUT SATIŞLARINDA
HIZLI BİR CANLANMA
Yatırım yapacak kadar cebinde parası kalmış olanların eğiliminde keskin bir değişim olduğu söylenebilir. Ya kur korumalı mevduattan çıkış yapanlar, paralarını TL ya da döviz mevduata, borsaya ya da altına yatırmak yerine konut almaya yöneldi ya da yastık altındaki tasarruflar konut piyasasına akıyor. Bir ölçüde konut kredilerinde biraz daha uygun faiz oranları uygulanması da etkenlerden biri olabilir. TÜİK verilerine göre, Türkiye genelinde konut satışları ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre, yüzde 76.1 oranında artarak 165 bin 138 oldu. Konut satış sayısının en fazla olduğu iller sırasıyla 24 bin 812 ile İstanbul, 15 bin 257 ile Ankara ve 8 bin 658 ile İzmir... Konut satışı geçen ay yüzde 37.3 artışla iki yılın zirvesine geldi. Bu verilere göre, konut satışları üst üste dört ay 2024 zirvesini yeniledi. Türkiye genelinde ipotekli konut satışları ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 278.2 oranında artarak 21 bin 95 oldu. Toplam konut satışları içinde ipotekli satışların payı yüzde 12.8 olarak gerçekleşti. Ocak-ekim döneminde gerçekleşen ipotekli konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 31.9 oranında azalarak 113 bin 405 oldu. Ekim ayında 5 bin 167 ocak-ekim döneminde ise 26 bin 869 ipotekli konut satışı, ilk el olarak gerçekleşti. Türkiye genelinde diğer konut satışları ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre, yüzde 63.3 oranında artarak 144 bin 43'e yükseldi. Toplam konut satışları içinde diğer satışların payı yüzde 87.2 olarak gerçekleşti. Ocak-ekim döneminde gerçekleşen diğer konut satışları ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 20.7 oranında artarak 998 bin 969 seviyesine çıktı. Türkiye genelinde ilk el konut satış sayısı ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 97.3 oranında artarak 57 bin 679 oldu. Toplam konut satışları içinde ilk el konut satışının payı yüzde 34.9... İlk el konut satışları ocak-ekim döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 20.4 oranında artarak 358 bin 558 olarak gerçekleşti. Türkiye genelinde ikinci el konut satış sayısı ekim ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 66.5 oranında artarak 107 bin 459 oldu. Toplam konut satışları içinde ikinci el konut satışının payı yüzde ise 65.1... İkinci el konut satışları ocak-ekim döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre, yüzde 8.3 oranında artarak 753 bin 816 olarak gerçekleşti.

ALTIN 2025'TE YENİDEN
YÜKSELİŞE GEÇEBİLİR
ABD başkanlık seçimlerinden önce rekor üstüne rekor kıran ons altın 30 Ekim'de 2,790 doları görmüştü. Seçimin ardından gelen sert düşüşle ons altın haftayı yüzde 4.41 değer kaybıyla 2,566 dolardan kapattı. ABD seçimlerini Donald Trump'ın kazanacağı anlaşıldığı andan itibaren ons altında sert düşüşler yaşanmaya başladı. Ancak, bu eğilimin bir süre daha devam ettikten sonra, altının yeniden seçim öncesindeki seviyeleri yakalaması bekleniyor. Büyük olasılıkla şubat ayı itibarıyla yukarı yönlü bir düzeltme sürecine girilmesi beklenebilir. Halihazırda, Trump'ın kripto varlıklara yönelik yeni düzenlemeler yapacağına ilişkin vaat, altından bu varlıklara kayışa sebep oluyor. Trump döneminde savaşların azalacağına yönelik beklentinin çok da gerçekçi olmadığını söylemek gerek. Şu anda olası kabinede adı geçen isimlere bakıldığında, Oradoğu'da savaşın alevlenmesini, İran'ın kuşatılmasına hız verilmesini, Çin ile gerilimin tırmanmasını beklemek gerek. Piyasalar şimdilik bu riski dikkate almıyor ya da görmezden gelmeyi tercih ediyor gibi görünüyor. Kripto varlıkların önünü açacak düzenlemelerin ise öyle kısa sürede uygulamaya geçmesi o kadar mümkün değil. Bu düzenlemelerin ötelenmesi halinde, kripto varlıklardan altına geçiş eğilimi de gündeme gelebilir. Yani kısa vadede altında olumsuz, orta vadede yine olumlu bir tablo görmek mümkün.   

ABD'DE TÜFE VERİSİ FAİZ İNDİRİMİNİ DESTEKLER SEVİYEDE GELDİ
ABD'den gelen veriler, Fed'in yeni bir politika faizi indirimi yapmasına yeşil ışık yakar nitelikte... ABD'de ekim ayı TÜFE verisi açıklandı. Buna göre, tüketici fiyatları ekim ayında bir önceki aya göre yüzde 0.2 oranında ve geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2.6 oranında artış gösterdi. Eylül ayında artış oranları aylık yüzde 0.2 ve yıllık yüzde 2.4 düzeyindeydi. Bloomberg anketine katılan analistlerin beklentileri TÜFE'de aylık artışın yüzde 0.2 ve yıllık artışın yüzde 2.6 oranında olacağı yönündeydi. Fed'in para politikaları açısından daha dikkatle izlediği bir veri olan çekirdek TÜFE artışı ise aylık yüzde 0.3 ve yıllık yüzde 3.3 oranlarında oldu ve beklentilerle bire bir örtüştü. Eylül ayında çekirdek TÜFE aylık yüzde 0.3 ve yıllık yüzde 3.3 oranında artış göstermişti. Para piyasalarında Fed'in aralık ayında faiz indirimine gideceği beklentileri arttı. Ekonomistler, Trump'ın vergi indirimleri ve ithal mallara daha yüksek tarifeler gibi ekonomik politikalarında ilerlemesi durumunda gelecek yıl daha yüksek enflasyon öngörüyor. Yıllık enflasyon artışı Haziran 2022'deki yüzde 9.1'lik zirveden bu yana önemli ölçüde yavaşladı, ancak Fed'in yüzde 2 hedefinin hâlâ üzerinde. Fed son olarak referans gecelik faiz oranını 25 baz puan düşürerek yüzde 4.50-yüzde 4.75 aralığına çekti. Fed, politika gevşetme döngüsünü eylül ayında 50 baz puanlık 'jumbo' faiz indirimiyle başlatmış ve bu, 2020'den bu yana borçlanma maliyetlerindeki ilk düşüş olmuştu. Enflasyonu dizginlemek için Fed, 2022 ve 2023'te faiz oranlarını 525 baz puan artırmıştı.