DFG 2023 yılı raporu: Türkiye gazetecilere yönelik baskıdan vazgeçmedi

Dicle Fırat Gazeteciler Derneği'nin 2023 raporuna göre Türkiye'de 280 gazeteci 821 kez hakim karşısına çıktı ve 57 gazeteci halen tutuklu bulunuyor. Çoğu Gazze'de 120 gazeteci öldürüldü.

Abone ol

DUVAR - Dicle Fırat Gazeteciler Derneği (DFG) 4'üncü kuruluş yıldönümünü kutluyor. Dernek, her yıl olduğu gibi bu yıl da derneğin kuruluş yıldönümünde 2023 yılı Gazetecilere Yönelik Hak İhlalleri Raporunu kamuoyuna açıkladı.

Derneğin hazırladığı raporu DFG Eş Başkanı Serdar Altan okudu. DFG Sekreteri Gülşen Koçuk ise gazetecilere yönelik hak ihlalleri ile ilgili ayrıntılı bilgiler paylaştı.

2023 yılında gazetecilere yönelik ihlal raporunu açıklamak üzere toplandıklarını söyleyen Altan, "Ancak bugün aynı zamanda derneğimizin kuruluşunu ilan ettiği tarihin de yıldönümü" dedi. Altan, DFG'nin 4 yıl içinde gazetecilere yönelik haksızlıklara ve baskılara karşı önemli çalışmalara imza attığını söyledi.

'2023 YILINDA 120 GAZETECİ ÖLDÜRÜLDÜ'

"Dünya üzerinde belki de en fazla korunması gerekenler kategorisinde olan gazeteciler, bunun tam tersi bir gerçeklikle karşı karşıya kalıyor" diyen Altan, raporda yer alan şu bilgileri paylaştı:

"Uluslararası Gazeteciler Federasyonu'nun (IFJ) 31 Aralık’ta yaptığı açıklamaya göre, 2023 yılında 11’i kadın 120 gazeteci ve medya çalışanı öldürüldü. Federasyon, bu yıl dünya çapında öldürülen gazetecilerin ve medya çalışanlarının yüzde 68'inin Gazze’de öldürüldüğünü kaydetti. Gazze'deki savaş sonucunda 75 Filistinli, 4 İsrailli, 3 Lübnanlı gazeteci öldürüldü. Suriye'de ise 3 gazeteci cinayeti işlendi. KDP asayişi tarafından 25 Ekim’de alıkonulan Rojnews editörü Silêman Ehmed’ten ise 72 gündür haber alınamıyor."

Türkiye'nin 2023 yılında da gazetecilere yönelik şiddet ve baskı tutumundan vazgeçmediğini belirten Altan, deprem gibi büyük bir krizin yaşandığı zamanlarda bile depremi sahada takip eden meslektaşlarının defalarca kolluk kuvvetleri tarafından engellendiğine dikkat çekti.

Altan, "Onlarca gazeteciye deprem merkezli yaptıkları haberlerden ötürü soruşturmalar açıldı. Kriz anlarında toplumun ihtiyacı olan doğru ve faydacı gazetecilik iktidar eliyle engellenerek, insanların haber alma hakkı da bu şekilde yok sayıldı. Bu vesileyle geçtiğimiz yıl yaşanan Şubat depremlerinde alınmayan önlemlerden ötürü hayatını kaybeden 25 basın emekçisi arkadaşımızı bir kez daha saygıyla anıyoruz" dedi.

'MÜFTÜOĞLU HUKUKSUZ BİR ŞEKİLDE HAPİSTE TUTULUYOR'

Yıl içerisinde aylık olarak 5 ayrı başlık altında topladıkları ihlallerin her birine bakıldığında onlarca gazetecinin soruşturmalara, gözaltılara, haksız hukuksuz tutuklamalara maruz kaldığını ifade eden Altan, şunları söyledi:

"8 Haziran 2022 tarihinde Diyarbakır merkezli soruşturma kapsamında gözaltına alınan ve tutuklanan 16 Kürt gazeteci, 13 ay boyunca cezaevinde tutuldu. 25 Ekim 2022 tarihli Ankara merkezli soruşturma kapsamında gözaltına alınıp tutuklanan ve ilk duruşmada serbest bırakılan 9 Kürt gazeteci de benzer bir şekilde zulme tabi tutuldular. Aynı şekilde 25 Nisan ve 29 Nisan 2023 tarihinde iki ayrı soruşturma kapsamında gözaltına alının gazeteciler, aylarca hapiste tutuldular. Bu gazeteciler içerisinde yer alan Eşbaşkanımız Dicle Müftüoğlu halen hukuksuz bir şekilde hapiste tutulmaktadır. Tüm bu örnekler ile birlikte 2023 yılında Türkiye, gazeteci tutuklamakta bir ilke de imza attı. 'Terörle mücadelede görev almış kişileri hedef göstermek'le suçlanarak gözaltına alınan 5 gazeteci arasında yer alan Fırat Can Arslan, 1991 tarihli TMK 6/1'den tutuklanan ilk gazeteci oldu. Yine Gerçek Gündem editörü Furkan Karabay, 'Terörle mücadelede görev almış kişiyi hedef gösterme' ve 'İftira' suçlamalarıyla yılın son günlerinde tutuklandı."

'YASA ÇIKTI, GÖZALTI VE TUTUKLAMALAR ARTTI'

7418 sayılı Dezenformasyon Yasası'nı 'sansür yasası' olarak değerlendiren Altan, yasayla birlikte gazetecilere yönelik baskıların arttığına dikkat çekti.

Altan, "2022 yılının en tartışmalı yasalarından biri olan ve 'sansür yasası' olarak bilinen 7418 sayılı dezenformasyon yasasının nasıl amaç dışı kullanılacağını bize net bir şekilde gösterdiler. Sansür yasası nedeniyle gazeteciler hakkında soruşturmalar başlatıldı, gözaltı işlemi uygulandı. Bu yasadan tutuklanan ilk gazeteci de Sinan Aygül oldu. Gazeteci Tolga Şardan, Editör Dinçer Gökçe ve muhabir Cengiz Erdinç gözaltına alındı, Tolga Şardan tutuklandı. Yasanın yürürlüğe girişinin birinci yılında en az 26 gazeteci gözaltına alındı, tutuklandı, yargılandı. Toplamda 29 vaka kayıtlara geçti" diye konuştu.

'SALDIRI, SANSÜR, GÖZALTI, CEZA'

2023 yılında gazetecilerin mesailerini adliyelerde geçirdiğini söyleyen Altan, "Gazeteciler hakkında yürütülen soruşturmalar, açılan davalar adeta 'size iş yaptırmayacağız' denilen cinstendi. Şöyle ki; bir yıl içerisinde 280 gazeteci en az 821 kez hakim karşısına çıktı" dedi.

Altan, şunları söyledi:

"2023 yılında onlarca kez gazetecilerin haber takibi engellendi, bu engellemelerde birçok gazeteci saldırıya uğradı. Bitlis’in Tatvan ilçesinde gazetecilik yapan ve belediyedeki usulsüzlük iddialarını yazan gazeteci Sinan Aygül, Tatvan Belediye Başkanı Emin Geylani’nin korumalığını yapan polis memuru ve belediye çalışanının saldırısına uğradı.

Verilerde de aktaracağımız üzere yıl içerisinde çok sayıda internet sitesi kapatılırken binlerce habere ve sanal medya içeriğine erişim engeli getirildi. Yine Radyo Televizyon Üst Kurulu onlarca televizyon kanalına ceza üstüne ceza vererek, adeta bir rekora imza attı. RTÜK bu icraatını yılın son günlerinde yapmaktan da geri durmadı.

2023 yılında sansürden haber takibinin engellenmesine, tutuklamalardan basın ve medya organlarına yönelik baskılara kadar tüm engellemelere rağmen, gazeteciler karşı karşıya kaldıkları saldırılara karşı direndi. Başta özgür basın emekçileri olmak üzere onurlu gazeteciler bu saldırılar karşısında kalemi, fotoğraf makinesi ve kamerasını hakikatten yana tutarak gerçeğin karartılamayacağını ortaya koydu. Yeni yıla girdiğimiz şu günlerde 2024 yılının başta Derneğimizin Eşbaşkanı Dicle Müftüoğlu olmak üzere tüm gazetecilerin özgür olduğu, güvenli bir ortamda mesleğini icra ettiği bir yıl olması dileğiyle."

'119 GAZETECİ GÖZALTINA ALINDI'

DFG tarafından 2023 yılında yaşanan hak ihlallerine ilişkin hazırlanan raporun detaylarını ise Gülşen Koçuk paylaştı. Koçuk'un paylaştığı verilere göre, 2023'te 36 gazeteci saldırıya uğradı, 43 gazetecinin evi basıldı, 119 gazeteci gözaltına alındı, 36 gazeteci tutuklandı. Yıl içerisinde 64 gazeteci kötü muameleye maruz kalırken, 38 gazeteci tehdit ve ajanlık dayatmasına, 110 gazeteci de haber takibinde engellemelerle karşılaştı. 37 gazeteci cezaevinde ihlallere maruz kaldı.

Koçuk, gazeteciye yönelik düşünce ve ifade özgürlüğü ihlalleri kapsamında ise şu verileri paylaştı:

"75 gazeteci hakkında soruşturma açıldı. 66 gazeteci hakkında dava açılırken, 44 gazeteci ceza aldı. Toplamda gazetecilere 48 yıl 9 ay 14 gün hapis, 147 bin 486 TL para cezası verildi. 280 gazetecinin yargılaması devam ederken, gazeteciler 821 kez hakim karşısına çıktı. Tutuklu gazeteci sayısı (04 Ocak 2024 itibariyle) 57, işine son verilen gazeteciler 58, RTÜK 68 yayına 84 ceza verdi, 112 habere yayın yasağı getirildi. 83 internet sitesi kapatılırken, 7 bin 106 habere erişim engeli getirildi, 3 bin 761 sosyal medya içeriğine engel."