EVLENECEK ÇİFTLER VE AİLELERİ BUNALIMDA!..
Bahar geldi ve artık evlilik sezonu için hazırlıklar başlıyor. Başlamasına başlıyor da, evleneceklerin işi hiç de kolay değil. Yüksek enflasyon çiftlerin ve ailelerinin kabusu oluyor. Geçen yıl ortalama kalitede eşyalarla bir ev kurmanın maliyeti 300,000 TL civarındayken bu yıl 500,000 TL’yi buldu. Fiyatlar beyaz eşyada yüzde 65, mobilyada da ise çok daha fazla arttı. Düğün masraflarıyla birlikte ev kurmanın maliyeti 600,000 TL! Taksitle alışveriş bir çözüm belki, ancak taksit sınırlaması bu umudu da boşa düşürecek gibi... Perakendeciler düğün alışverişinde talebin düştüğü ve yurttaşların ucuz ürüne yöneldiğini belirtiyor. Perakende veya toplu alımlarda özellikle çeyiz alımlarında düşük taksit sayısı ve kredi zorluğu tüketiciyi oldukça zorluyor. Üreticiler ve perakendeciler kredi kartına 12 taksit talep ediyor. Bir diğer talep de esnaf için kart komisyonlarının düşürülmesi... KDV indirimi de bir diğer beklenti. Söz gelimi buzdolabı, fırın gibi ürünlerde yüzde 20 olan KDV oranının yüzde 10’a çekilmesi gibi... Ancak kemer sıkma önlemlerinin artacağı bir süreçte hemen herkes benzeri talepler içinde! Oysaki ekonomi yönetiminin hedefi ekonomiyi soğutarak enflasyonu düşürmek. Yani bu ve benzeri taleplerin kabul görmesi pek mümkün değil. Belki çözüm finans şirketleriyle üretici firmaların protokoller yaparak satışları uzun dönemli taksitlere bölmesi diyeceğim, ama faiz oranının ne olacağını hesaplamaya bile kalkmayayım! Şu kesin, eğer ki tavizsiz bir kemer sıkma sürecine giriyorsak, evlenmek isteyen çiftlerin işi oldukça zor.
FED’İN FAİZ İNDİRİMİ: ‘GODOT’YU BEKLERKEN’
“Veriler şaşırtıcı olabiliyor ve beklentileri alt üst edebiliyor” diye yazdıktan birkaç gün sonra ABD’de mart ayı TÜFE rakamları bunu teyit etti. ABD’de enflasyon aylık yüzde 0.4 olurken yıllık bazda yüzde 3.5’e yükseldi. Piyasanın medyan tahmini aylık yüzde 0.3, yıllık yüzde 3.4 artıştı. Gıda ve enerji fiyatlarını içermeyen çekirdek enflasyon da hızlandı ve aylık bazda yüzde 0.4, yıllık bazda yüzde 3.8 artış kaydetti. Beklenti aylık yüzde 0.3, yıllık yüzde 3.7’ydi. Enflasyon ocakta yıllık yüzde 3.1, şubatta yüzde 3.2 olarak beklentileri aşmış, bu da Fed’den faiz indirimi beklentilerinin ötelenmesine neden olmuştu. Şubatta yüzde 2.3 artan enerji fiyatları mart ayında yüzde 1.1 arttı. Barınma maliyetleri aylık yüzde 0.4, yıllık yüzde 5.7 yükseliş kaydetti. Benzin fiyatı yüzde 1.7 yükseldi. Hem barınma hem de benzin fiyatlarındaki artışlar, enflasyondaki aylık artışın yarısından fazlasına katkıda bulundu. Piyasalarda geçen yılın son çeyreğinden itibaren başlayan ve 2024’ün ikinci çeyreğinde Fed’in politika faizinde indirime gideceğine yönelik beklentilerin, beklentiden çok bir temenni olduğu da artık net biçimde anlaşılıyor. Fed yetkilileri de sürekli olarak indirim konusunda net bir tarih vermiyordu zaten. Bu son verilerle birlikte, artık faiz indiriminin yaz sonuna öteleneceğini söylemek abartılı bir öngörü olmaz, ki bu da nisan ve mayısta gelecek başta TÜFE olmak üzere diğer göstergelerdeki duruma bağlı... ‘Yapışkan enflasyon’un nasıl bir şey olduğunu hep birlikte izliyoruz.
ÇİN’İN İHRACATI YILLIK BAZDA YÜZDE 7.5 AZALDI
Çin’in ihracatı beklenenden de sert bir düşüş gösterdi. Çin Gümrükler Genel İdaresi verilerine göre, Mart 2024 döneminde ihracat, yıllık bazda yüzde 7.5 azalarak 279.7 milyar dolara, ithalat ise yüzde 1.9 azalarak 221.1 milyar dolara geriledi. Dış ticaret fazlası 58.6 milyar dolar oldu. İhracattaki azalma, piyasanın yüzde 2.1’lik azalış tahmininden çok daha sert olurken ilk iki aydaki yüzde 7.1 artışa tezat oluşturdu. Uzmanlar, Covid-19 tedbirlerinin kaldırılmasının ardından geçen yılın mart ayında ihracatta kaydedilen yüzde 14.8’lik artışın yarattığı yüksek baza dikkat çekse rakamlar ülkenin dış ticaretteki zayıflığının sürdüğünü gösteriyor. İlk iki ayda yüzde 3.5 artış gösteren ithalatın, martta yüzde 1.9 azalması da aynı yönde bir işaret... ABD Hazine Bakanı Janet Yellen'in Pekin'e yaptığı ziyarette alltını izdiği, bazı sanayi kollarındaki ‘kapasite fazlası üretim’in, dış satımdaki zayıflıktan olumsuz etkileneceği öngörülüyor. Yellen, Çin’in elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji donanımları gibi bazı yükselen sektörlerde devlet destekleriyle yaratılan kapasite fazlası üretimin, ihraç ürünlerinin fiyatlarını düşürüp, birçok ülkenin bu sektörlerde üretim kabiliyetini geliştirmesini engelleyeceğine işaret ederek Pekin yönetiminden sanayi politikasını değiştirmesini talep etmişti. Bu talepten öte, aslında bir yaptırımın da habercisi olabilir. Dünyanın en büyük ihracatçısı konumundaki Çin’de, Covid-19 sonrası ekonomik toparlanmada sıkıntıların yaşandığı 2023’te hem ihracatta hem de ithalatta düşüş görülmüştü. İhracat, yıllık bazda yüzde 4.6, ithalat ise yüzde 5.5 azalmıştı.