KANTİN FİYATLARI ÇOCUKLARIN DA VELİLERİN DE KABUSU OLDU

Her geçen yıl, okulların öğretime başlama dönemi, ebeveynler açısından büyük bir stres kaynağı oluyor. Mesele salt eğitim harcamaları değil, aynı zamanda öğrencilerin beslenme sorunu! Ne yazık ki, pek çok çocuk bir öğünü atlamak zorunda kalıyor, çünkü ebeveynlerinin ceplerine koyabildiği harçlık, sağlıklı beslenmeyi bir yana bırakın, karınlarına doyurmaya yetmiyor. Bu yıl da kantinlere ciddi oranda zam geldi. Öğrencilerin kantine ödemesi gereken ücretlere yüzde 100 arttı. Bu yıl öğrencilerin temel beslenme için okul kantininden yapacakları harcamalar da katlandı. İstanbul Kantinciler Esnaf Odası tarafından açıklanan listeye göre, geçen seneye göre çay ve su fiyatları yüzde 100 artarken, hamburger yüzde 60, ekmek arası köfte yüzde 66, sandviç fiyatları ise yüzde 50 zamlandı. 2023- 2024 eğitim döneminde bir tabldot yemeğe 95 TL ödeyen öğrenciler bu yıl yüzde 47.3’lük artışla 140 TL’lik ödeme yapmak zorunda. Devlet okullarında öğrenciler için sadece simit, su ve ayrandan oluşan bir öğünün maliyeti 45 TL'ye ulaştı. Geçen yıl 30 TL olan kaşarlı tostun fiyatı 50 TL’ye çıkarken, poğaça, simit ve açma fiyatı 12 TL’den 20 TL’ye yükseldi. Ekmek arası köfte fiyatı 100 TL’ye çıkarken, hamburger ise okullarda 80 TL’den satılıyor. Sütün kantindeki fiyatı ise 13 TL’den 20 TL’ye çıktı. Bir öğrencinin her gün sağlıklı bir şekilde beslenebilmesi için okulda yiyeceği bir tabldot yemeğin günlük ücreti 140 TL olurken, haftalık maliyet 700 TL, aylık maliyet ise 2,800 TL’ye yükseliyor. Ortalama beş ay süren bir eğitim dönemi için kantin maliyeti 14,000TL’ye, bir senelik eğitim dönemi içinse 28,000 TL’ye çıktı ve 17,002 TL olan asgari ücreti aştı. 

PİYASALAR KASIMDA DA 50 BAZ PUANLIK POLİTİKA FAİZİ İNDİRİMİNE ‘ŞARTLANIYOR’

Fed'in kasım ayında ikinci kez 50 baz puanlık bir faiz indirimi yapma olasılığı, cuma günü piyasalarda önemli bir beklenti haline geldi. Bu durum, ABD enflasyonunun Fed'in yüzde 2'lik hedefi doğrultusunda soğuduğunu gösteren hükümet raporunun ardından yatırımcılar arasında daha yüksek bir ihtimal olarak değerlendirildi. Ticaret Bakanlığı'nın raporuna göre, Fed'in hedeflediği yıllık kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi (PCE), ağustos ayında yüzde 2.2 oranında arttı. Bu oran, Fed Başkanı Jerome Powell'ın 50 baz puanlık faiz indirimi sonrasında beklediği düzeyle uyumlu. Powell, bu indirimi yavaşlayan, ancak hâlâ güçlü olan işgücü piyasasını desteklemek amacıyla yaptıklarını belirtmişti. Uzmanlara göre, Fed, kasım ayında 50 baz puanlık bir indirim daha yapmak isterse, enflasyon verileri bu konuda onlara engel oluşturmayacak. Dolayısıyla, enflasyon ne kadar hızlı soğursa, Fed nötr faiz seviyesine daha hızlı ulaşmak için daha fazla adım atabilecek. Faiz oranı vadeli işlem sözleşmeleri, kasım ayında yarım puanlık bir indirim olasılığını yüzde 54 olarak yansıtırken, çeyrek puanlık bir indirim olasılığı ise yüzde 46 seviyesinde bulunuyor. Yatırımcılar, yıl sonuna kadar politika faizinin 75 baz puan daha düşerek yüzde 4.75-yüzde 5.00 aralığından yüzde 3.00-yüzde 3.25 aralığına ineceğini öngörüyorlar. Bu seviye, Fed yetkililerinin nötr olarak gördüğü, yani borçlanma maliyetlerinin ne ekonomik büyümeyi teşvik ettiği ne de frenlediği seviyenin hemen üzerinde. Fed'in kasım ayında alacağı karar, enflasyonun ve işgücü piyasasının seyrine bağlı olarak şekillenecek ve piyasalarda yakından izlenecek. 

ÇİN KOMÜNİST PARTİSİ ACİL ÖNLEMLER ALIYOR

Çin Halk Cumhuriyeti, yavaşlayan ekonomiyi ve yatırımcı güvenini desteklemek için açıklanan güçlü bir teşvik paketini uygulamaya koyarken, geçen hafta cuma günü bankaların rezervde tutması gereken nakit miktarını ve politika faizini düşürdü. Çin Merkez Bankası (PBoC) Başkanı Pan Gonşen, geçen hafta başında rezerv gerekliliği oranında 0.5 puanlık bir indirim duyurdu, ancak bir zaman çerçevesi vermedi. PBoC’den yapılan açıklamada, indirimin Çin ekonomisinin istikrarlı büyümesi için 'iyi bir parasal ve finansal ortam' yaratmayı amaçladığı belirtildi. Yetkililer ayrı bir açıklamada, PBoC’nin cuma günü yedi günlük ters repo oranını yüzde 1.7'den yüzde 1.5'e düşürdüğünü açıkladı ve Pan tarafından daha önce açıklanan bir diğer hareketin zamanlamasını teyit ettti. Perşembe günü yapılan bir açıklamaya göre, Çin Komünist Partisi'nin Başkan Şi Cinping de dahil olmak üzere, 24 kıdemli yetkilisinden oluşan politbüro, malî ve parasal politikaları güçlendirmeye ve yıllık hedefe ‘ulaşmak için çabalamaya’ söz verdi. Çin uzun bir süredir ekonomik durgunlukla yüzleşiyor. 1.4 milyar nüfuslu ülke dünyanın üretim üssü ve küresel ticaret ikliminde yaşanan sorunların yanı sıra, ABD öncülüğündeki gelişmiş ülkelerin yaptırımları nedeniyle ihracatta sıkıntı yaşanıyor. Ancak Çin’in çok daha büyük sorunları var. İlk sırada tüm önlemlere karşın iç piyasada durgunluğun giderilememesi ve hanahelklarının tüketim eğiliminin artmaması geliyor. Emlak piyasasında yaşanan birikimli sorunlar ve bu sorunların bankacılık sektörüne yansımaları bir diğer mesele... Ve tabii yerel yönetimlerin devasa borçlarını da unutmamak gerek. Çin Komünist Partisi, tüm bu sorunları çözmek amacıyla teşvik paketlerini ve para politikası enstrümanlarını sonuna kadar kullanmaya kararlı görünüyor. 

GÜMÜŞ ALTININ GÖLGESİNDE, ANCAK GETİRİ POTANSİYELİ ÇOK YÜKSEK

Gümüş, hem değerli metal hem de bir endüstriyel emtia... Altınla paralel yükseliş trendine giren, ancak altına göre çok daha sert iniş-çıkışlar yaşayan bir yatırım aracı... Geçen yıl ons gümüşte yaşanan yukarı yönlü hareketlerin çoğu sert düşüşlerle kesilmişti, yine de genel eğilim olarak yukarı yönlü trend sürmüştü. Bu yıl ise gümüşün önü çok daha açık görünüyor. ABD'de parasal gevşeme döngüsüne girilmesi ve son dönemde Çin'den ardı ardına gelen teşvik haberleri emtia piyasalarında her gün yeni bir varlığın parlamasına neden oluyor. Altında art arda gelen rekorlardan sonra gümüş de yükselişe geçti. Spot piyasada gümüşün onsu 32.50 doları aştı. Gümüşün onsu böylelikle on iki yılın en yüksek seviyesini test etti. 2011'de 50 dolarla gümüş fiyatlarında rekor kaydedilmişti. Bu yıl gümüş tarafında yüzde 35'i aşan prim elde edildi. Gümüş, Fed'in gevşemeye yönelmesi ve ek faiz indirimleri beklentisinin metallere fayda sağlaması nedeniyle yılın en iyi performans gösteren varlıklardan biri oldu. Gümüşte primler Çin'in ekonomisini canlandırmak için harekete geçmesiyle endüstriyel kullanımın artması olasılığıyla desteklenirken, gümüş destekli borsa yatırım fonlarına akışlar toparlanma belirtileri gösterdi. Kısa vadede ons gümüş fiyatlarında ataklar yaşanacağı beklenebilir, yine de yatırımcıların yüksek getiri hedefiyle tüm yatırımlarını gümüşe yapmaları geçmiş deneyimler sebebiyle çok doğru bir karar olmayacaktır. Değerli metal fonlarını tercih etmek ya da yatırım sepetinde gümüşe yer vermek en mantıklısı...