ON SEKTÖRÜN TAMAMINDA YAVAŞLAMA

Durgunluğun keskin sipariş düşüşleriyle birlikte yaygınlaştığı da dikkat çekiyor. Üçüncü çeyreğe girilirken, imalat sanayi sektörünün genele yayılı bir talep zayıflığıyla karşı karşıya olduğu gözleniyor. Yeni siparişler son dokuz ayda ilk kez olmak üzere, takip edilen on sektörün tamamında yavaşlama gösterdi. Üretimde ise giyim ve deri sektörü haricindeki tüm sektörlerde daralma yaşandı. Bu gelişmelerin sonucunda istihdam ve satın alma faaliyetleri de yaygın şekilde düşüş kaydetti. Yeni siparişlerde genele yayılı yavaşlama kaydedilirken, en sert gerileme elektrikli ve elektronik ürünlerde gerçekleşti. Bu sektörün yeni siparişleri yaklaşık iki yıllık bir dönemin en sert düşüşünü yaşadı. Yeni siparişlerde en hafif ivme kaybı ise gıda sektöründe... İmalatçılar, yurtdışından yeni sipariş almaya yönelik çabalarında nispeten daha iyi performans sergiledi. Makine ve metal ürünleri öncülüğünde, üç sektörün yeni ihracat siparişleri büyüme kaydederken, en sert düşüş ise giyim ve deri ürünleriyle gıda ürünlerinde kaydedildi. Sadece giyim ve deri ürünlerinde üretim artışı görülürken, en belirgin daralma elektrikli ve elektronik ürünler sektöründeydi. Temmuzda on sektör içerisinden yalnızca gıda sektörü istihdamını artırırken çalışan sayısında en hızlı azalış ise giyim ve deri ürünleri sektöründe gerçekleşti. 

VERGİDE KAÇAĞI ÖNLEMEK İÇİN SEFERBERLİK

Türkiye ekonomisi bir ikilemin içinde, ekonomi yönetimi de iki tarafı keskin bir bıçakla çözüm bulmaya çalışıyor. Vergi oranlarını artırmak enflasyonist etki yaratıyor, artırmazsanız bütçe açığı ciddi sorun oluşturuyor. Vergi oranlarını artırmak yetmez, tahakkuk ve tahsilatın da ciddi biçimde toparlanması bir zorunluluk. Bütçedeki gediği kapatmak amacıyla yapılan düzenlemelerin ardından, şimdi de tahsilata yükleniyor bakanlık. Tabii kaçağı da önlemek bir başka mesele... Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın, Vergi Denetim Kurulu büyük mükellefler nezdinde yürüttüğü incelemelere aralıksız devam ediyor. Kurul, işletmelerin gerçek üretim miktarını tespit etmek üzere ‘randıman analizi’ yöntemiyle yoğun vergi incelemelerine başladı. Bu yöntemde, işletmelerde imalatta kullanılan maddeler ve diğer üretim girdileriyle üretilmesi gereken mamul ve çıktılar analiz ediliyor. Bu yeni inceleme yöntemiyle önemli sonuçlar alınıyor. Buna göre, tütün ürünleri imalatıyla uğraşan bir firma için de randıman analizi ve kaydi envanter çalışması yapıldı. Sigara üretim bantlarının kapasite ve çalışma saatlerini dikkate alarak hesaplamalar yapılırken, işletmenin doğalgaz, tütün ve sigara filtresi tüketimi verileri de kullanıldı. Yapılan randıman ve kaydi envanter çalışması sonucunda firmanın kayıtdışı hasılat elde ettiği belirlendi. İncelemede, işletmedeki bazı belgelerin yasal defter kayıtlarına ve beyanlara dahil edilmediği görüldü. İnceleme sonucu firmaya yaklaşık 6 milyar lira vergi cezası kesildi. Gecikme faiziyle bu rakamın yükselmesi bekleniyor. Yapılan incelemede, kurumlar, özel tüketim, katma değer vergileriyle geçici verginin de eksik ödendiği anlaşıldı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek yeni denetim çalışmasıyla kaydi ve fiili envanterle vergi müfettişlerinin dokuz büyükşehirdeki 707 kuyumcuya eşzamanlı denetim başlattığını ve fiili envanter çalışması yaptığını belirtti ve denetimlerin artarak devam edeceğini söyledi.

ONS ALTIN YIL İÇİNDE 3,000 DOLAR SEVİYESİNİ TEST EDEBİLİR Mİ?

Ons altında yükseliş eğilimi artarak devam edecek gibi görünüyor. ABD’den gelen olumlu veriler, Fed toplantısı sonrası yapılan açıklamalar, Hamas lideri İsmail Heniyye’nin bir suikastla öldürülmesi ve Ortadoğu’da İsrail-Filistin savaşının Lübnan’a sıçraması olasılığının bu gelişmelerde önemli payı var. Altın, hâlâ küresel ölçekte belirsizlikler ve çatışmalarda sığınılacak en güvenli yatırım aracı olma özelliğini koruyor. Bir o kadar önemli etmen ise Fed toplantısı sonrası yapılan açıklamalarla birlikte bu yıl için eylül, kasım, aralık olmak üzere üç defa faiz indirimine gidileceği beklentisinin güçlenmesi... ‘Güçlü dolar’ döneminin sona ermesi de altına olan talebi artıracak. Bu beklentiyi geçen hafta cuma günü açıklanan ve beklenenin oldukça altında gelen ABD tarım dışı istihdam verileri destekledi. Buna paralel olarak dolar zayıflayıp ABD tahvil faiz oranları da gerileyince altının ons fiyatındaki yükseliş hızlandı. 17 Temmuz’da denenen 2,483 dolar zirvesine yaklaşıldı. 2,500 dolar önemli bir direnç noktası ve bu kırıldığında ons altının önündeki direnç noktası 2,600 dolar olacak. Uzmanlara göre, bu yıl içinde 2,800 dolar, ardından 3,000 dolar seviyeleri test edilebilir. Ons altının seyri doğal olarak yurtiçinde gram altın fiyatlarına da yansıyacak. Bugünün ilk saatleri itibarıyla gram altın 2,612 TL seviyelerinde seyrediyordu. İran’ın İsrail’e bugün saldırı gerçekleştirmesi bekleniyor, ki bu da altın fiyatlarını yukarıya taşıyacak. Eğer ki İsrail’in Lübnan’a yönelik bir harekâta girişmesi söz konusu olursa çok daha yüksek seviyeleri görebiliriz. 

İSTİHDAM RAPORUNDAKİ VERİLER İŞGÜCÜ PİYASASININ DAHA HIZLI SOĞUDUNU GÖSTERİYOR

ABD Çalışma Bakanlığı, temmuz ayına ilişkin istihdam raporunu açıkladı. ABD'de istihdam temmuz ayında tahminlerden daha fazla yavaşladı ve işsizlik oranı yaklaşık üç yılın en yüksek seviyesine çıktı. Bu veri, işgücü piyasasının diğer verilerin gösterdiğinden daha hızlı soğuduğunun göstergesi. Buna göre, ülkede tarım harici sektörlerde istihdam temmuzda 114 bin kişi arttı. Piyasa beklentilerinin altında gerçekleşen tarım dışı istihdam verisinin 175 bin kişi artması öngörülüyordu. ABD'de işsizlik oranı, temmuzda 0.2 puan artarak yüzde 4.3’e yükseldi. Piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşen işsizlik oranının bu dönemde yüzde 4.1 olması öngörülüyordu. İşsizlik oranı haziranda yüzde 4.1 olarak gerçekleşmişti. Bu dönemde haftalık ortalama çalışma saati 34.2'ye geriledi. Piyasa beklentisi ise haftalık ortalama çalışma saatinin 34.3 açıklanması yönündeydi. Bu verinin ardından Fed’in 2024 yılı içinde birden fazla faiz indirimine gideceğine ilişkin beklenti daha da netleşti. Eylülde bir faiz indirimi konusunda ise hemen herkes hemfikir.