KÜRESEL ENFLASYON YENİDEN TETİKLENEBİLİR
Filistin-İsrail savaşı, daha doğrusu Hamas ile İsrail savaşı, tam da dezenflasyonist politikaların sonuç almaya başladığı bir döneme denk geldi ve bütün kurguları yeni baştan gözden geçirmeyi gerektirecek. Merkez bankalarının faiz artırımlarına son vermesi ötelenebilir. Zira başta enerji fiyatlarında şok artışların olma ihtimali var ve tabii ki enerji fiyatlarındaki artış tüm mal ve hizmetlerde artışı tetikleyecektir. Şimdilik net bir şey söylemek için erken, ancak küresel ekonomi açısından Ortadoğu’da çıkan bu savaş hiç de hayırlı olmadı! Hemen belirtelim, Türkiye bu gerilimde siyasi olarak avantajlı olma şansına sahip, ama ekonomik açıdan var olan krizden çıkış sürecinin olumsuz etkileneceği de aşikar.
CARİ DENGEDEKİ AÇIK ŞAŞIRTMADI
Cari denge ağustos ayında 619 milyon dolar açıkla, beklentilere uyumlu bir sonuç verdi. Ekonomistlerin beklentisi cari dengenin 0.6 milyar dolar açık vermesi yönündeydi. Temmuzda bu rakam 5.5 milyar dolardı. 12 aylık cari açık ağustos ayında 57 milyar dolar oldu ve temmuzdaki yıllıklandırılmış miktara göre 2.1 milyar dolar azaldı. Çekirdek dengeyi belirleyen altın ve enerji hariç cari işlemler hesabı ağustosta 6.1 milyar dolar fazla verdi. Dış ticaret açığı 7.1 milyar dolar olarak gerçekleşti. Hizmetler dengesi kaynaklı girişler ise 7.3 milyar dolar oldu. Doğrudan yatırımlardan kaynaklanan net girişler 106 milyon dolar olurken, portföy yatırımlarında ise 880 milyon dolar tutarında net giriş görüldü. Resmi rezervlerdeki aylık artış ise 5.1 milyar dolar. Net hata noksan kalemi üç ay üst üste fazla verdi. Ağustosta 4.58 milyar dolar net hata noksan fazlası saptandı.
İŞSİZLİK ORANLARINDAKİ SON DÜŞÜŞ OLABİLİR
TÜİK verilerine göre, ağustosta 15 ve daha yukarı yaştaki kişilerde işsiz sayısı bir önceki aya göre 56 bin kişi azalarak 3 milyon 223 bin kişi oldu. İşsizlik oranı ise 0.2 puan düşüşle yüzde 9.2 seviyesinde gerçekleşti. İstihdam edilenlerin sayısı bir önceki aya göre 1,000 kişi artarak 31 milyon 686 bin kişi, istihdam oranı ise değişim göstermeyerek yüzde 48.4 oldu. Ekonomi yönetiminin ‘sıkılaştırma’ politikalarının sonuçlarının henüz emek piyasasına yansımasını görebilmiş değiliz. Uzun süredir işsizlik oranının yüzde 9 seviyelerinde dolaşıyor olması, istihdam olanaklarının sınırına geldiğimizin bir göstergesiydi. Bundan sonraki süreçte, ekonomideki soğumayla birlikte işsizlik oranının da artışa geçeceğini beklemek gerek. Ekim, olmadı kasım verilerinde bu sonuçla karşı karşıya kalmamız çok büyük ihtimal.
SANAYİ ÜRETİMİNDE DARALMA EĞİLİMİ
TÜİK, ağustos ayına ilişkin sanayi üretim endeksi sonuçlarını açıkladı. Buna göre, aylık bazda sanayi üretimi bir önceki aya göre yüzde 0.8 azaldı. İmalat sanayii sektörü endeksi ise yüzde 1.3 azaldı. İmalat sanayii üretimindeki azalma, ekonomiyi soğutma önlemlerinin bir sonucu olsa gerek. Bu azalmanın sürmesi beklenmeli... Bir de hesaba katılmayan Ortadoğu’daki savaşla birlikte, sanayi üretimindeki düşüş artabilir, özellikle ihracata yönelik üretim yapan sanayi firmalarından kaynaklı olarak... Avrupa’nın durgunlukta olmasının yanı sıra, şimdi bir de Ortadoğu’ya yönelik ticaretin savaş nedeniyle azalması gündeme gelecek gibi... İsrail ile ticaretimiz azalacaktır. Körfez ülkelerine yönelik ihracatımızın durumu, petrol fiyatlarındaki seyre bağlı olacak. Petrol fiyatlarında çok ciddi artışlar görülürse, belki de Körfez’e olan ticarette artış kaydetmek mümkün olabilir.