YURTDIŞI TALEP VE MALİYET BASKILARI ÜFE’Yİ YUKARI YÖNLÜ BASKILIYOR

TÜİK ağustos ayına yönelik yurtdışı üretici fiyat endeksi (YD-ÜFE) verilerini göre, YD-ÜFE 2024 Ağustos ayında, bir önceki aya kıyasla yüzde 2.95 artış kaydetti. Endeks, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 28.67, oniki aylık ortalamalara göre ise yüzde 52.55 arttı. Yılın başından itibaren değerlendirildiğinde, YD-ÜFE’nin Aralık 2023’e göre yüzde 20.63 arttığı gözlemlendi. Bu artış, yurtdışı talep ve maliyet baskılarının üretici fiyatlarını yukarı çekmeye devam ettiğinin önemli bir göstergesi... Sanayinin iki ana sektörüne bakıldığında, yıllık bazda madencilik ve taş ocakçılığı sektöründe yüzde 32.84, imalat sektöründe ise yüzde 28.60 oranında artış gerçekleşti. Ana sanayi gruplarında ise ara mallarında yüzde 26.67, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 33.94, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 33.09, enerjide yüzde 0.70 ve sermaye mallarında yüzde 34.03 artış söz konusu. Ağustos ayı verilerine göre, sanayinin bu iki sektöründe aylık bazda madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 1.42, imalat sanayinde ise yüzde 2.98 artış yaşandı. Ana sanayi gruplarında ise ara mallarında yüzde 2.66, dayanıklı tüketim mallarında yüzde 3.25, dayanıksız tüketim mallarında yüzde 3.03, sermaye mallarında ise yüzde 4.37 oranında artış dikkat çekti. Ancak, enerjide aylık yüzde 4.09’luk bir düşüş görülüyor. Bu veriler, özellikle yurtdışı piyasalara yönelik üretim yapan sektörlerin maliyet baskıları altında olduğunu ve fiyat artışlarının devam ettiğini net biçimde ortaya koyuyor. 

ALTIN REKORA DOYMAK BİLMİYOR

Altın başta olmak üzere, gümüş ve diğer değerli metallarin fiyatlarında artışlar rekor tazeleyerek devam ediyor. Altın, Fed'in parasal gevşeme döngüsünü 50 baz puanlık bir indirimle başlatmasından bir gün sonra yayınlanan sağlıklı ABD iş verilerini değerlendiren piyasalarla birlikte bjr rekor daha kırdı. Spot altın haftanın son işlem gününde ons başına 2,606 dolardan işlem gördü. Ons altın ve dolar/TL ile yapılan hesaplamaya göre gram altın ise rekor kırarak 2,858 TL seviyesine kadar yükseldi. Pazar akşamı itibarıyla gram altın 2,875 TL seviyelerindeydi. Altın mayıs ayından bu yana en düşük seviyeye gerileyen işsizlik başvurularını gösteren verilerin ardından haftalık kazanç elde etme yolunda ilerliyor. Altın fiyatları, Fed'in parasal gevşemeye doğru agresif bir başlangıç ​​olarak görülen yarım puanlık indiriminin hemen ardından çarşamba günü ons başına 2,600 doların üzerine çıkarak tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşmıştı. Yine de, Fed Başkanı Jerome Powell'ın faiz indiriminin büyüklüğünün 'yeni bir tempo' olarak görülmemesi gerektiği konusunda uyarmasının ardından bu yükseliş kısa sürdü. Değerli metal bu yıl yaklaşık yüzde 20 yükseliş gösterdi. Altının yükseliş eğilimini destekleyen diğer faktörler arasında merkez bankaları ve Çin tüketicilerİinden gelen artan satın alımlarla Ortadoğu ve Ukrayna'daki çatışmalar yer alıyor. Şimdi gerek İsrail'in Lübnan'ı işgal etme ihtimalinin artması gerekse Rusya-Ukrayna savaşının hareketlenmesi ve belki de yayılması olasılıkları gündemde... Böylesi gelişmeler yaşanması durumunda, altının yeni rekor seviyelerini test etmesi garanti! 

RUSYA’NIN BANKALARDAKİ PARASIYLA UKRAYNA’NIN SİLAHLANMASI FONLANIYOR

AB, Ukrayna'ya Rusya Federasyonu’nun dondurulmuş varlıklarının getirilerini teminat göstererek 35 milyar Euro kredi sağlama kararı aldı. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Kiev ziyareti sırasında X hesabından yaptığı paylaşımda bu kararı duyurdu. Rusya'nın Ukrayna'ya aralıksız biçimde saldırıları sürdürdüğünü belirten von der Leyen, Ukrayna'nın AB desteğine ihtiyaç duyduğuna vurguladı. AB Komisyonu Başkanı, AB'nin Ukrayna'nın toparlanmasına katkıda bulunacağına dikkati çekerek, "AB Komisyonu, G7 taahhüdü kapsamında Ukrayna'ya 35 milyar Euro'ya kadar kredi sağlayacak" dedi. G7 ülkelerinin liderleri, haziran ayında Rusya'nın dondurulmuş varlıklarından elde edilen karları teminat olarak göstererek Ukrayna'ya 50 milyar dolar kredi sağlanmasında anlaşmıştı. Rusya-Ukrayna savaşının başlamasından bu yana, Batı ülkeleri yaklaşık 300 milyar dolarlık Rus varlığını dondurdu. Bu tutarın yaklaşık 200 milyar doları AB ülkelerinde bulunuyor. Dondurulan varlıklar, her yıl milyarlarca dolar faiz geliri sağlıyor. Başta ABD olmak üzere G7 ülkeleri bu geliri Ukrayna'yı desteklemek için kullanmak istiyor. Bu kararın, uluslararası bankacılık kurallarını hiçe saydığını ve gelecekte gelişen ekonomi sermayesinin bu bankalara yönelik güvenini sarsacağını belirtmek gerek. Zaten bankacılık sektörü temsilcileri de bu karardan hoşnutsuzluklarını dile getiriyor. Yine de hükûmetler bankacılık sektörlerinin ciddi kayıplara uğrama riskini göze alarak ABD’nin talepleri doğrultusunda bu uygulamaları sürdürecekler gibi görünüyor. AB ülkeleri, başta Almanya olmak üzere, Rusya’ya yönelik yaptırımlar sebebiyle çok ciddi zorluklar yaşamasına karşın, siyasi kararlar doğrultusunda hareket etmeyi tercih ediyor. 

ÇİN EKONOMİSİNİN SIKINTILARI BİTMİYOR

Çin Merkez Bankası (PBoC) temel kredi faiz oranlarını ağustos ayı için bir yıl vadede yüzde 3.35, beş yıl vadede yüzde 3.85 seviyesinde tuttu. Uzmanlar, ağustos ayında gelen pek çok verinin aşağı yönlü sürpriz yaptığını ve dünyanın ikinci büyük ekonomisini desteklemek için daha fazla teşvik önlemi alma aciliyetini artırdığını öne sürüyor. Ekonomi ve siyaset uzmanları, Çinli politika yapıcıların en azından ekonominin giderek zorlaşan 2024 büyüme hedefini karşılamasına yardımcı olmak için önlemleri artırmasını bekliyor. ANZ'de kıdemli Çin stratejisti olan Şin Jaopen, "Faiz oranı indiriminin, üst düzey yetkililer tarafından incelenen daha büyük bir politika paketine dahil edilmesi muhtemel. Mevcut ekonomik veriler ve beklentiler faiz indirimini destekliyor” yorumunu yapıyor. Devlet medyası, geçen hafta Başkan Şi Cinping'in, zayıflayan ekonomik toparlanmayı desteklemek için daha fazla adım atılması gerektiği beklentileri arasında, yetkilileri ülkenin yıllık ekonomik ve sosyal kalkınma hedeflerine ulaşmak için çaba göstermeye çağırdığını duyurdu. Dünyanın üretim üssü olmasının yanı sıra, artık küresel finans sisteminin de en büyük oyuncularından biri konumunda olan Çin’de yaşanan ekonomik sıkıntılar, küresel büyümenin beklentilerin altında kalmasında önemli bir rol oynayabilir. Başta emlak sektörü olmak üzere, banka kredilerinde yaşanan sorunlar ve yerel yönetimlerin devasa borç yükü Çin ekonomisinin en temel sorunlarını oluşturuyor. Pekin’in aldığı tüm teşvik kararlarına karşın iç talepte beklenen artışın bir türlü gerçekleşmemesi ise bir diğer önemli sorun. Tabii buna ABD’nin öncülüğünde uygulanan ticari yaptırımları da eklemek gerek.