Science'ın 2023'ün en önemli bilimsel ilerlemeleri listesinin ikinci sırasında farklı alanlarda yapılan dikkat çekici keşifler var. Bunlardan ilki, "Dünya'nın karbon pompası yavaşlıyor" başlığıyla yayımlanan ve küresel ısınmanın gelecekte başlaması beklenen bir etkisinin halihazırda görülmeye başladığının keşfi.
Antarktika'da küresel ısınma nedeniyle dünyanın tüm okyanuslarını birbirine bağlayan devasa akışın yavaşlaması, küresel karbon salımlarının üçte birini tutan okyanusların, bu görevi giderek daha az yerine getirebildiği anlamına geliyor.
Bu devasa akışın ana öğelerinden biri, Güney Okyanusu'nun Antarktika kıyılarında tuzlu suyun okyanusta diplere doğru ilerlemesi. Batan su atmosferden sıcaklık, oksijen, karbondioksiti alıp derinlere iletirken su da kuzeye doğru yayılıyor. Bu akışın bozulmasının, en önemli karbon yataklarından olan okyanusların karbon tutma kapasitesini azaltarak küresel ısınmayı hızlandıracağı düşünülüyor.
Bu yıl yapılan farklı araştırmalar bu akışı sağlayan su döngüsünün yüzde 20 ila yüzde 30 arasında yavaşladığını buldu. Bilim insanları bu yavaşlamanın yıllar sonra gerçekleşmesini bekliyordu.
"Doğal hidrojen arayışı ısınıyor" başlığıyla yayımlanan bir diğer önemli ilerleme fosil yakıtlardan yeşil yakıtlara geçişte önemli bir pay sahibi olması beklenen hidrojenle ilgili. Science dergisine göre, 1987'de yılında, Mali'de hidrojen arayan bir sondaj deliği, sigara içilmesi nedeniyle patladıktan sonra betonla kapatmıştı. 2012 yılında araştırmacılar bu deliği yeniden açtı, yanan gazın yüzde 98 oranında hidrojen olduğunu buldu. Bu kaynağa jeneratör bağlandı ve bir köyün tüm elektriği buradan üretildi. Üretimden atık olarak ortaya sadece su çıktı.
Bu sene yapılan bir araştırma bu sondaj deliğindeki hidrojen basıncının 11 yıldır azalmadığını; yani yerkürenin derinliklerindeki bir kaynağın, buradaki hidrojeni yeniliyor olabileceğini buldu. Bu keşiften yola çıkarak yeryüzündeki hidrojen kaynakları arayışı hızlandı ve bu alandaki girişimlere en az 100 milyon dolar yatırım yapıldı. Bazı araştırmacılar yeryüzünde 1 trilyon tondan fazla hidrojen bulunduğunu tahmin ediyor.